तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्। वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत्

tāmēvaṅ bruvatīṅ tārāṅ tārādhipanibhānanām. vālī nirbhartsayāmāsa vacanaṅ cēdamabravīt

गर्जतोऽस्य च सुसम्भ्रश्च भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः। मर्षयिष्याम्यहं केन कारणेन वरानने

garjatō.sya ca susambhraśca bhrātuḥ śatrōrviśēṣataḥ. marṣayiṣyāmyahaṅ kēna kāraṇēna varānanē!

अधर्षितानां शूराणां समरेष्वनिवर्तिनाम्। धर्षणामर्षणं भीरु मरणादतिरिच्यते

adharṣitānāṅ śūrāṇāṅ samarēṣvanivartinām. dharṣaṇāmarṣaṇaṅ bhīru! maraṇādatiricyatē

सोढुं न च समर्थोऽहं युद्धकामस्य संयुगे। सुग्रीवस्य च सम्रम्भं हीनग्रीवस्य गर्जतः

sōḍhuṅ na ca samarthō.haṅ yuddhakāmasya saṅyugē. sugrīvasya ca samrambhaṅ hīnagrīvasya garjataḥ

न च कार्यो विषादस्ते राघवं प्रति मत्कृते। धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च कथं पापं करिष्यति

na ca kāryō viṣādastē rāghavaṅ prati matkṛtē. dharmajñaśca kṛtajñaśca kathaṅ pāpaṅ kariṣyati

निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथं भूयोऽनुगच्छसि। सौहृदं दर्शितं तारे मयि भक्ति: कृता त्वया

nivartasva saha strībhiḥ kathaṅ bhūyō.nugacchasi. sauhṛdaṅ darśitaṅ tārē! mayi bhakti: kṛtā tvayā

प्रतियोत्स्याम्यहं गत्वा सुग्रीवं जहि सम्भ्रमम्। दर्पमात्रं विनेष्यामि न च प्राणैर्विमोक्ष्यते

pratiyōtsyāmyahaṅ gatvā sugrīvaṅ jahi sambhramam. darpamātraṅ vinēṣyāmi na ca prāṇairvimōkṣyatē

अहं ह्याजौस्थितस्यास्य करिष्यामि यथेप्सितम्। वृक्षैर्मुष्टिप्रहारैश्च पीडितः प्रतियास्यति

ahaṅ hyājausthitasyāsya kariṣyāmi yathēpsitam. vṛkṣairmuṣṭiprahāraiśca pīḍitaḥ pratiyāsyati

न मे गर्वितमायस्तं सहिष्यति दुरात्मवान्। कृतं तारे सहांयत्वं सौहृदं दर्शितं मयि

na mē garvitamāyastaṅ sahiṣyati durātmavān. kṛtaṅ tārē! sahāṅyatvaṅ sauhṛdaṅ darśitaṅ mayi

शापिताऽपि मम प्राणैर्निवर्तस्व जयेन च। अहं जित्वा निवर्तिष्ये तमहं भ्रातरं रणे

śāpitā.pi mama prāṇairnivartasva jayēna ca. ahaṅ jitvā nivartiṣyē tamahaṅ bhrātaraṅ raṇē

तं तु तारा परिष्वज्य वालिनं प्रियवादिनी। चकार रुदती मन्दं दक्षिणा सा प्रदक्षिणम्

taṅ tu tārā pariṣvajya vālinaṅ priyavādinī. cakāra rudatī mandaṅ dakṣiṇā sā pradakṣiṇam

ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा मन्त्रविद्विजयैषिणी। अन्तःपुरं सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोकमोहिता

tataḥ svastyayanaṅ kṛtvā mantravidvijayaiṣiṇī. antaḥpuraṅ saha strībhiḥ praviṣṭā śōkamōhitā

प्रविष्टायां तु तारायां सह स्त्रीभिस्स्वमालयम्। नगरान्निर्ययौ क्रुद्धो महासर्प इव श्वसन्

praviṣṭāyāṅ tu tārāyāṅ saha strībhissvamālayam. nagarānniryayau kruddhō mahāsarpa iva śvasan

स निश्श्वस्य महातेजा वाली परमरोषणः। सर्वतश्चारयन् दृष्टिं शत्रुदर्शनकाङ्क्षया

sa niśśvasya mahātējā vālī paramarōṣaṇaḥ. sarvataścārayan dṛṣṭiṅ śatrudarśanakāṅkṣayā

स ददर्श ततश्श्रीमान् सुग्रीवं हेमपिङ्गलम्। सुसंवीतमवष्टब्धं दीप्यमानमिवानलम्

sa dadarśa tataśśrīmān sugrīvaṅ hēmapiṅgalam. susaṅvītamavaṣṭabdhaṅ dīpyamānamivānalam

स तं दृष्ट्वा महावीर्यं सुग्रीवं पर्यवस्थितम्। गाढं परिदधे वासो वाली परमरोषण:

sa taṅ dṛṣṭvā mahāvīryaṅ sugrīvaṅ paryavasthitam. gāḍhaṅ paridadhē vāsō vālī! paramarōṣaṇa:

स वाली गाढसंवीतो मुष्टिमुद्यम्य वीर्यवान्। सुग्रीवमेवाभिमुखो ययौ योद्धुं कृतक्षणः

sa vālī gāḍhasaṅvītō muṣṭimudyamya vīryavān. sugrīvamēvābhimukhō yayau yōddhuṅ kṛtakṣaṇaḥ

श्लिष्टं मुष्टिं समुद्यम्य संरब्धतरमागतः। सुग्रीवोऽपि समुद्दिश्य वालिनं हेममालिनम्

śliṣṭaṅ muṣṭiṅ samudyamya saṅrabdhataramāgataḥ. sugrīvō.pi samuddiśya vālinaṅ hēmamālinam

तं वाली क्रोधताम्राक्षस्सुग्रीवं रणपण्डितम्। आपतन्तं महावेगमिदं वचनमब्रवीत्

taṅ vālī krōdhatāmrākṣassugrīvaṅ raṇapaṇḍitam. āpatantaṅ mahāvēgamidaṅ vacanamabravīt

एष मुष्टिर्मयाबद्धो गाढस्सन्निहिताङ्गुलिः। मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति

ēṣa muṣṭirmayābaddhō gāḍhassannihitāṅguliḥ. mayā vēgavimuktastē prāṇānādāya yāsyati

एवमुक्तस्तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनमब्रवीत्। तवैव चा हरन्प्राणान्मुष्टिः पततु मूर्धनि

ēvamuktastu sugrīvaḥ kruddhō vālinamabravīt. tavaiva cā haranprāṇānmuṣṭiḥ patatu mūrdhani

ताडितस्तेन सङ्कृद्धस्समभिक्रम्य वेगितः। अभवच्छोणितोद्गारी सोत्पीड इव पर्वतः

tāḍitastēna saṅkṛddhassamabhikramya vēgitaḥ. abhavacchōṇitōdgārī sōtpīḍa iva parvataḥ

सुग्रीवेण तु निस्सङ्गं सालमुत्पाट्य तेजसा। गात्रेष्वभिहतो वाली वज्रेणेव महागिरिः

sugrīvēṇa tu nissaṅgaṅ sālamutpāṭya tējasā. gātrēṣvabhihatō vālī vajrēṇēva mahāgiriḥ

स तु वाली प्रचलितस्सालताडनविह्वलः। गुरुभारसमाक्रान्तो नौ सार्थ इव सागरे

sa tu vālī pracalitassālatāḍanavihvalaḥ. gurubhārasamākrāntō nau sārtha iva sāgarē

तौ भीमबलविक्रान्तौ सुपर्णसमवेगिनौ। प्रवृद्धौ घोरवपुषौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे। परस्परममित्रघ्नौ च्छिद्रान्वेषणतत्परौ

tau bhīmabalavikrāntau suparṇasamavēginau. pravṛddhau ghōravapuṣau candrasūryāvivāmbarē. parasparamamitraghnau cchidrānvēṣaṇatatparau

ततोऽवर्धत वाली तु बलवीर्यसमन्वितः। सूर्यपुत्रो महावीर्यस्सुग्रीवः परिहीयते

tatō.vardhata vālī tu balavīryasamanvitaḥ. sūryaputrō mahāvīryassugrīvaḥ parihīyatē

वालिना भग्नदर्पस्तु सुग्रीवो मन्दविक्रमः। वालिनं प्रति सामर्षो दर्शयामास लाघवम्

vālinā bhagnadarpastu sugrīvō mandavikramaḥ. vālinaṅ prati sāmarṣō darśayāmāsa lāghavam

वृक्षैः स्सशाखै स्सशिखैर्वज्रकोटिनिभैर्नखैः

vṛkṣaiḥ ssaśākhai ssaśikhairvajrakōṭinibhairnakhaiḥ

।। मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिर्बाहुभिश्च पुनः पुनः। तयोर्युद्धमभूद्घोरं वृत्रवासवयोरिव

৷৷ muṣṭibhirjānubhiḥ padbhirbāhubhiśca punaḥ punaḥ. tayōryuddhamabhūdghōraṅ vṛtravāsavayōriva

तौ शोणिताक्तौ युध्येतां वानरौ वनचारिणौ। मेघाविव महाशब्दै स्तर्जमानौ परस्परम्

tau śōṇitāktau yudhyētāṅ vānarau vanacāriṇau. mēghāviva mahāśabdai starjamānau parasparam

हीयमानमथोऽपश्यत्सुग्रीवं वानरेश्वरम्। वीक्षमाणं दिशश्चैव राघवस्स मुहुर्मुहुः

hīyamānamathō.paśyatsugrīvaṅ vānarēśvaram. vīkṣamāṇaṅ diśaścaiva rāghavassa muhurmuhuḥ

ततो रामो महातेजा आर्तं दृष्ट्वा हरीश्वरम्। शरं च वीक्षते वीरो वालिनो वधकारणात्

tatō rāmō mahātējā ārtaṅ dṛṣṭvā harīśvaram. śaraṅ ca vīkṣatē vīrō vālinō vadhakāraṇāt

ततो धनुषि सन्धाय शरमाशीविषोपमम्। पुरयामास तच्चापं कालचक्रमिवान्तकः

tatō dhanuṣi sandhāya śaramāśīviṣōpamam. purayāmāsa taccāpaṅ kālacakramivāntakaḥ

तस्य ज्यातलघोषेण त्रस्ताः पत्ररथेश्वराः। प्रदुद्रुवुर्मृगाश्चैव युगान्त इव मोहिताः

tasya jyātalaghōṣēṇa trastāḥ patrarathēśvarāḥ. pradudruvurmṛgāścaiva yugānta iva mōhitāḥ

मुक्तस्तु वज्रनिर्घोष: प्रदीप्ताशनिसन्निभः। राघवेण महाबाणो वालिवक्षसि पातितः

muktastu vajranirghōṣa: pradīptāśanisannibhaḥ. rāghavēṇa mahābāṇō vālivakṣasi pātitaḥ

ततस्तेन महातेजा वीयौटत्सिक्तः कपीश्वरः। वेगेनाभिहतो वाली निपपात महीतले

tatastēna mahātējā vīyauṭatsiktaḥ kapīśvaraḥ. vēgēnābhihatō vālī nipapāta mahītalē

इन्द्रध्वज इवोद्धूतः पौर्णमास्यां महीतले। आश्वयुक्समये मासि गतश्रीको विचेतनः

indradhvaja ivōddhūtaḥ paurṇamāsyāṅ mahītalē. āśvayuksamayē māsi gataśrīkō vicētanaḥ

नरोत्तमः कालयुगान्तकोपमं शरोत्तमं काञ्चनरूप्यभुषितम्। ससर्ज दीप्तं तममित्रमर्दनं सधूममग्निं मुखतो यथा हरः

narōttamaḥ kālayugāntakōpamaṅ śarōttamaṅ kāñcanarūpyabhuṣitam. sasarja dīptaṅ tamamitramardanaṅ sadhūmamagniṅ mukhatō yathā haraḥ

अथोक्षितश्शोणिततोयविस्रवै स्सुपुष्पिताशोक इवानिलोद्धतः। विचेतनो वासवसूनुराहवे विभ्रंशितेन्द्रध्वजवत्क्षितिं गतः

athōkṣitaśśōṇitatōyavisravai- ssupuṣpitāśōka ivānilōddhataḥ. vicētanō vāsavasūnurāhavē vibhraṅśitēndradhvajavatkṣitiṅ gataḥ