Brahmavarta Purana

४?- दु्गोषाख्यानम्‌ । सर्वाख्यानं श्रुतं ब्रह्यन्नतीव परमाद् तम्‌ । ग्रधूना श्रोतुमिच्छामिदुगोपाख्यानमृत्तमम्‌ ॥ १ ॥

गवामधिष्ठातुदेवी गवामाद्या गर्वाँ प्रसूः । गर्वा प्रधाना सुरभी गोलोके च समुदधवा ॥ २ ॥

कमता चिरजीवौ चक्षणायुश्चस्य~+म शा । ३८ ॥ कम रा{काोट्किल्पायुः क्ष णायुश्वस्वकमे णा । जीवसञ्न्वास्मात्रायुगम्‌ म्रद्युःस्वकप णा 11३६ इत्येवं कथितंशवं मया स्वञ्वमृन्दरि । कमर्णे सतो भत्ता गच्छं वत्से यथासुखम्‌ ॥ ४० हू सावित्री ! तुमं कहाँ ना रहीहो? इस मानवीशरीरको २६ | [ ब्रह्मवेवरत्तदुराणम्‌ कमं से वकुण्ठ लोक की प्राप्ति होतीदहैश्रीर निरामय गोलोक धामको स्वामी श्रपने कमं के प्रभावसे मृतहौ गयाहै । इसलिये है वत्से ! तुम प्रपने घर सुख पूवक वापिस चली जाश्रो ||४० ॥ । 0 । क २८--कमेविपाके साषिच्री प्रश्नः । कि कम्मे उद्भवेत्‌ केनकोवा तद्धतुरेवच ॥ ३ ॥

सवेषु सारभूतं यत्‌ स्वेष्टं सवंसम्मतम्‌ । कमेच्छेदवोजसूपं प्रशस्यं सुखदं नृणाम्‌ ॥ २ ॥ यशःप्रदं धमेदञ्च सवंमंगलमंगलम्‌ । येन यामीं न ते यान्ति यातनां भवदु-खदांम्‌ ॥ ३ ॥ कुण्डानि च न पश्यन्ति तत्र नेव पतन्ति च । न भवेदयेनजन्पादि तत्कमं वद सूत्रत । ४ ॥ २७८ | | ब्रह्मगैवत्तपुराशम किमाकाराणिकुडानि कपि तेषां सितानि च केनरूपेण तत्रव तिष्ठन्ति पापिनःसदा ॥ ५ ॥

३१२ | । ब्रह्मववत्तपुगण॒म्‌ ३१५-स्वाहोपाख्यानम्‌ । स्व्राहादेदहुवदनि प्रशस्ता सवक्रमयु । पितदाने स्वधा शस्ता दक्षिणा सवतो वरा । १ । एनामां चरितं जन्म फल प्रा्रान्यमेव च | श्रोत्तमिच्छामि व्वद्टकत्रात्‌-वदवेदविदांवर ॥ । २ । नारदस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य मूनिपुद्धवः । कथां कथितरुमारेभे पुराणोक्तं पुरातनीम्‌ । ३ । सृष्टेः प्रथमतो देवास्चाहाराथं ययुः परा | ब्रहूमलोके ब्रह्मसभामगम्यां सूमनोहराम्‌ ॥ ४ ॥ । गत्वा निवेदनञ्च-क्रराहःरहेतुकं सूने । श्रह्या श्रुत्वा प्रतिज्ञाय सिषेवे श्रीहरेः पदम्‌ ॥ ५ । यजसरूप) हि भगवान्‌ कलया च ब्रभ्रूव सः । यज्ञ यद्यद्ध विनं दत्त तेभ्यश्च ब्रह्मणा ॥ ६ ॥

राजेन्द्र प्जितासा मगलेनैवे मंगला । के दारणैव नीलेन नलेन स.चलेन च । 1३१ ॥ घ्र. वेणौत्तानपादेन शक्रेण वलिना तयो । कर्यपेन च दक्षेण मनुना च विवस्वता ३२ प्रियत्रतेन चन्द्रेण कुत्रेरणौव वायुना । थमेन ब्र हना चेव वरणोनैव पूजिता ३२ एवं सर्वत्र स्वद्व वन्दिताप्‌ जितासदा । सर्वंइवर्ग्याधिदेवी सा स्वंसस्पल्स्वशूपिखी ॥ ३४ ॥ । चत्र-पौप-माद्रपद मासतम मद्खुल वारमें विष्णु कै द्रारा तीनों लोकों 7 1‰,1/४ ब्रह्मदीवत्तपुराणम्‌ ३३--इन्द्‌ भरति दुवांससःशापः । अ तीवदन्ययुक्ताश्च शुष्ककण्ठोऽठतालूकाः ॥ ७ ॥

सावित्रौवचनं श्रुत्वा धमे राजो हट स्मरन्‌ । कथां केथितुमारेभे गुरु नत्वा च नारद ॥ ८ ॥

बरहमशर्चः वचः श्रृत्वासाविषण्णा बभूवह । तमुवाच स्वयं देवी स्वाभिप्रायं स्वयम्भुवम्‌ ॥ १७ । ग्रहुकृष्णभलिष्यामि तपसायुचिरेणच । बरहयान्‌ तदभ्यतुयत्‌ किञ्चित्‌ स्वप्नवत्‌श्रममेवच । १५ ॥ विधात्ताजगतांस्वञ्चशम्म्रम्‌ व्युन्जयःप्रभु । विभक्तिशेषो विश्वञ्चधम्मंःसाक्षीचदेहिनाम्‌ । १९ । सर्वा्यपूज्यो देवानां गणोषुच गरोश्वरः । प्रकेतिः सवंस्ूः सवं पूजिता यत्‌ प्रसादत्त ॥ १० ॥

पितुः टतगृणा माता गौरवेगातिनिश्चता । मातुः कतगृणैःपृज्यो ज्ञानदातागुरुःप्रभो । ७ ॥ पूर्वं सवेवरो दत्तोयतं मनस्षि वाञ्छितः मृत्युञ्जयो न क्षमश्च वक्त. पञ्चमुखेन च । ॥ । १० ॥ घाता चतुर्णां वेदानां विधात्ताजगतामपि । ब्रह्मा चतुमु खेनव नालंविऽ्ण चस्व॑वित्‌. ॥ ११ ॥

रमिष्यते त्वया साद्धं रामयारमणीयया । १ । २८ ॥ इव्युक्त्वान्तदंषे देवो देवीमाङवास्य नारद । तत्राजगाम सस्वरस्ते वदिं ह्य निदेश्चतः ॥ २९ ३१६ | | व्रह्मवैवर्तपुराणम्‌ ध [0 ८ व वि तय म्नि त द यति ४ ज सज्‌ देर, हि सबहोपा । स्यानम्‌ | [ ३१७ स्वाहा संपूज्य यत्तेन यज्ञ कुर्य्यात्‌ फलाप्तये । *४२ ॥ स्वाहां मर्न्वराद्धप्‌ताञ्च मन्वसिद्धिस्वरूपिरीम्‌ । सिद्धःज्च सिद्धिदं नणांकसंरां फतदां भजे । #क$ ३१८ | । ब्रह्मववत्त पुराणम्‌ ति ध्यरास्वाचमूलेन दत्वापाद्यादिकनरः । सवंसिद्ध लभेत्‌ स्तृत्वामूलंस्तोतर॑मृनेश्यु रु +1४४10 श्रो ही श्री वह्िजायायं दैन्ये स्वहेव्यनेनघ । देवजी वनरूपा च देकपोषणकारिणी । ४ ॥ षोडशोतानि नामानि यः पठेत्‌ भक्तिसंयुतः ) सवसिद्धिर्भवेत्तस्य चेहलोके परत्र च ॥ *६ ॥ नाङ्खहीनो भवेत्तस्य स्वेकमंसु शो भनम्‌ । ग्रपुत्रो लभते पूच्रमभार्य्यो लभते प्रियाम्‌ शरा स्वाहौोपाख्यानम्‌ | [ ३१९ २० ब्रह्मववरतपुरारछम २६-स्वधोपाख्यानम्‌ । ने प्राप्नुवन्ति पितरो ददतित्राह्णादयः । ॥ ७\ दस श्रध्याय मे स्वधा के उपाख्यान का तिकूपश किया स्वाहुपाख्य.नम्‌ | [ ३२१ सर्वे प्रजग्मुः क्षुधिता विषण्णा ब्रह्मणःसमाम्‌ । सर्वेनिगेदनञ्चकरस्तमेवजगतां विधिम्‌ ॥ > ॥ ब्रह्मा च मानसी कन्थां ससुजे तां मनोहरम्‌ । रूपयौवनसम्पन्नां शरचन्द्रस्षमप्र भाम्‌ । \£ विद्यावतीं गुणवतीमतिरूपवतीं सतीम्‌ । स्वेत चस्पकवर्णाभां रत्नभृषरण भूषिताम. । 1 १० विशुद्धां प्रक्ृतेर॑शांसस्मितावरदांशुभाम स्वधाभिधानांसुदतीलक्ष्मो लक्षणसंयुताम्‌ । १११ शतपद्मपदन्यस्तपादपदुमज्चे विस्नतीम्‌ । पत्नीं पितृणां पद्मास्यं पदुमजापदुमलोचनाम. । १२ पितृम्यस्तां ददौकन्यातुष्टेम्यस्तुष्टिर्पिणीम, । बराह्यणांश्चोपदेरच्वचकारगोपनीयकम. ॥ १३ ॥

ह विदंदति विप्रश्च भक्तया च क्षव्रियादयः । सुरा नव प्राण्नुवन्ति तहानं मुनिपु द्घव । \५७ ॥ न चः १ नी ६... ५,५.४९ ५ कि 0 म = 4 जरम वि @ ९२ ५ कष श स्वाहपास्यानम्‌ | { ३१६ ३१४ | [ ब्रह्यबंवत्तपुराणम्‌ वर काश्रवणकरो । १२ ॥ विधाता ने उसका वचन श्रवण कर सम्म से उषसे बोले । १२-१३ ॥ त्वमग्नेर्दाहिका शक्तिर्भवपत्नी च सुन्दरी । दग्धृ न शक्तस्त्वकती हुताशश्च त्वयाचिना ॥ १४ ॥

कंलासक्िखरं यान्तं वेकुण्डाहपिपुङ्खवम्‌ । दुर्वाससं ददशो उवनन्तं ब्रह्मतेजसा ॥ १५ ॥

सुरेभ्यस्तत्‌ प्राप्नुवन्ति सुराः सातन्दपूवेकम्‌ । १५ ॥ प्रगे: सम्पत्‌ स्वरूपा च श्रीषूपा च गृहु्वर । देवार्मा पूजिता शरवन्नरादोनां भवाम्बिके ॥ १६ ॥

कात्तिकेय षण्मुखेन नापिवक्त.मलं ध्रवम्‌ । सनन्दः केपिलः सूय्योयिञ्ये च ब्रह्मणःसुताः । विचक्षणा न यद्रक्तं. केवान्येजडबृद्धयः । १५ ॥ न यद्वत्‌. क्षसाःसिद्धामुनीन्द्रायोगिनस्तथा । के वन्ये च वयं केवा भगवद्गुणवर्णने ॥ १६ ॥ ध्यायन्ते यत्पदाम्भोजंब्रह्मविष्ययुदिवादयः । ग्रतिसाध्यंस्वभक्तानांतदन्येषांसुदुले भम्‌ ॥ १७ ॥

स्वधान्तं मन्तरमु्चोय्यं पितृभ्यो देहि चेति च । क्रमेण तेन विप्राश्चपित्रंदानंददुःपरा 1१४ वे सभी पितृगण भूखे श्रौर अ्रव्यन्त विषाद से पूर्णाहो कर ब्रह्म जीकीसभामेग्येये श्रौर उ सबने जगतीं के सुष्टा सै श्रपना दुःख नितरेदितव कियाथा 11८ उर प्रप्य ग मे एक मानक्ती परमः ३२२ | [ ब्रह्मववत्तैपृ राम्‌ ह न ~ त छ क =--* ~+ "स्र ५८४० त्पत्ति वरंनम्‌ 1 [ ३९३ य कुः जन कनके ३७. षष्ठ्य.त्पस्तिवणेनम्‌ । सुचिरं कृतदाररन न लभेत्तनयं मुने ॥ ६ ॥ पुत्रष्टियज्ञं तच्चापि कारयामास कश्यपः । मालिन्यं तस्य कान्तायं सृनियंज्ञचर'ददौ ॥ ७ ॥ । इस ्रध्यायमें षष्टी की उत्पत्तिके विषय का निरूपण किया जातादहै । नारयण ने कहा--प्रकृतिका जोद्धटा अ्रशथा वह्‌ षष्ठी हस दुभनाम से कौोत्तित हुई थी! यहु बालकों की श्रधिष्ठात्री देवी ३२४ | [ ब्रहुवंवत्तपुरयाणम्‌ भक्त्वा चर्च्च तस्यार्च सद्यो गर्भी बभूव ह्‌ । दधार तञ्च सा दवी देबंद्रादशवत्सरम्‌ ॥ १ ॥ । ततः सुषाव सा ब्रह्मन्‌ कुमारं कनकप्रभम्‌ । सर्वावयवसम्पन्नं मृतमृत्तारलोचनम्‌ । ६ ॥ ह व र 3 = नशे = पि षष्ठ्य्‌ त्पत्तिवणंनम्‌ |] [ ३२४ एनस्मिन्नन्मरे तत्र विपानञ्च ददश हु । युद्स्फटिकस द्धश मणि राजविराजितम्‌ 1१३ तेजसाज्वलितंश्षश्वत्‌गोभितंक्षीसावससा । साताचिन्नविचित्राख्येः पृष्पमालाविराजितम्‌ ॥ १४ मन॒ था । ६ । उपै इम देशा भे देखकर समस्त बान्धवो की तथा पुष्य मालाश्रों से होभित था 11१४ ददश तत्र देषीञ्च कमनीयां मनोहूराम | दवेतचम्पक्रवर्णाभां शश्वत्सुस्थरयौवनास्‌ ॥ १५ । ईृषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभृष्णभषिताम्‌ । पमयी योभरसिद्धां मक्तानुग्रहकात्तराम्‌ । ,१६ ॥ ३२६ | [ ब्रह्यवेवत्तपुराणम्‌ हृष्टं तां पुरतो राजा तुष्टाव परमाङरम्‌ । चकार पृजनं तस्या विहाय बालक भूवि ॥ १७ ॥ । प्रच्छ राजा तृष्ट ग्रीष्म सूर्यम समप्रभाम्‌ । जसा ज्वलितां कान्तां स्कन्दस्य नारद ॥ १८ ॥

कथं सुगोभते कान्ते कस्य कान्तासि स॒च्रते । केस्य केन्या वरारोह ध्या मान्या च योषितःम्‌ । ॥ १९ ॥

प्रनिरूप्यमहश्यञ्चं ज्ञानभेदं मनः स्मृतम्‌ ॥ २० ॥

गवां प्रसूः सा सुरभोदक्षिणायज्ञकामिनी । शी रोद सिन्धुकन्यासा श्रीरूपापद्मिनीषुच । २० ॥ टोभाल्पा च चन्द्र च सथ्यमण्डलमण्डिता । विभूषणेषु रत्नेषु फलेषु च जलेषु च ॥ २१ ॥

उवाच देवसेना सा देवरक्षणाकारिणा । २० ॥ इवानां दैत्यग्रस्तानां पुरासेना बभूव सा । यं ददौ च तेभ्यश्च दवपनेना च तेन सा । २१ ॥ उस विमाने परम कमनीय मनकोहरण करने वाली एक यं [वि - 1 क 3 ष्ठ त्पन्तिवरगंनम्‌ | [ २२७ ब्रहयणौ मानसी कन्या देव्रसेनाहुमीष्वगी । सृष्टा मां मनो धातःददौस्कन्दाय भूमिप ॥ २२ ॥

तदा ददक्षं श्चङ्कन्णं निगुण प्रकृतैः परस्‌ ॥ २३ ॥

चतुभरु जस्य सा पत्नौ देवी वेकुण्ठवासिनी । तदंशाराजलक्ष्मीश्चयजसम्पत्‌प्रदायिनी | ३१ ॥ तदंशा मच्यंलक्ष्मीश्च गरूहिणाच ग्रहै गृहे । रास्याधिष्ठातदेवी च सा एव गृहदेवतो । ॥ ३२ ॥ । स्वयं राधाकृष्णपत्नोक्‌ ष्णवक्षःस्थलस्थिता । प्राराधिष्ठातृदेवीचतस्येव परमात्मनः । ,३३ ॥ श्रा्रह्यस्तम्बपय्यैन्तं सर्धं मिथ्यव पार्बति । भजसत्यंपरं्रह्म राघेरात्रिगणात्‌परम्‌ ॥ २४ ॥

राधाके वामां भागं से वह्‌ महा लक्ष्मी हुई थी । वहु रस्यं राधिक्यानिम्‌ | , { ३४ ३४६ ॥ ` ब्रहमगैवत्त पुराणम्‌ ४० हरगोरीसंकदे राधोषाख्यानम्‌ । इस भ्रध्यायमे हर गौरी सम्वाद में राधा के उपाख्यान का निरूपण क्या गयाहै । पार्नतीने कहा--उसदेवीको सुदामाका शाप क्यों प्राप्त हुप्राथा { उस सेवक सुदामा ने श्रपने श्रभीष्टदेव श्री कृष्णए की कामिनी.कोकंसे शापदे दिया था । १ । श्री भगवान ने.कहा-हे देवी ! म इस श्रत्यन्त श्रद्धत रहस्य को.बताता ह तुम ८ = ~ य सित्‌ ज ~ त ~ _ ~ १.०. द हरगौरीसंवादै. .] ` [ ३४७४ ६४०८ |[ | तब्रह्मगैवत्तंपुराणम्‌ विरजालिगणास्तंत्र मवविहलकाराः । १८ ॥ प्रययुः शरणं साध्वीं विरजां तत्क्षणं भिया । गौलोकेसासरिद्रं पा बभूव शोलकन्यके । १६ । , . , कोटरियोजनविस्तीर्णा दीघं शतगुणा तथा । दरगरीसंवादे `] [ ३४९ गोलोके वेष्टयामास परिखेव मनोहरा ॥ २० ॥ बभूवुः क्षुद्रनयञ्च तदान्या मोप एव च । सर्वा नदयस्तदंशाश्च प्रतिविद्वेषु सुन्दरि । २१ ॥ इमे सप्तसमुद्रारच विरजानन्दना भवि । ग्रथागत्य भगवती राधा रासेदवरी पथ ॥ २२ ॥ हे प्रिये ! उसी सुमनो माली रथके द्वारा वह्‌ गई थी । कृष्ण ५० | | ` ब्रह्मगैवत्तपुराशग्‌ सुदामा भत्‌ सयामास तामेव कुष्णसचतिघौ । कर दाशसदापसादेवीसुदामानं सुरेश्वरी । ॥ २५ ॥

कमणा रूपवांङ्चैव रोगौ शश्वत्‌ स्वकमंणा ॥ २६ ॥

प्रधुनागनेर्दाहिका त्वं भवपत्नीच भाविनी । मन्वा द्करूपा पूताच मत्‌ प्रसादात्‌ भविष्यति । ॥ २७ ॥

तमू सन जानाति तदन्यस्यचकाक्था । यथाकादा नजानाति स्वान्तमेवव रानने 1 २५ ॥ सर्वान्त रात्सा भगवान्‌ सर्वेकारगाक्रारणम्‌ सवंश्वरश्च सर्वाद्यःसर्ववित्‌सवेरूपधृक्र । २६ ॥ नित्यल्पी नित्यदेही नित्यानस्दो । नराक्रतिः । निरङ्कुश निःशङ्कोनिगं.णश्च निरश्रयः ॥ 1२७ ॥ । निलिप्तः सवंसाक्षी च सर्वावारः परात्परः त्रिका राश्चप्रक्रतिस्तद्िकाराश्चप्राकरताः ॥ २८ ॥

जगाम सा च गोलोकं ययुर्देवादयो गृहम्‌ । बभूव विश्गं सहसा दुग्धयुर्णश्च नारद ॥ २९ ॥

वसुदेवः कर्यपश्च देवकोचादितिः सती । देवमाता देवपिता प्रतिकल्पे स्वभावतः ॥ ५१ । राधोपाख्यानप् 1 [ ३५५ ३५६ | | ब्रह्मवेवत्तेपुराणम्‌ थी श्रौर गह भगवान प्रभुउस राधाके पृज्ययथे । ये दोनों ही परस्पर में एक दुसरेके श्रभीष्ट देव ये । इनमे भेद करने वाला नरक गामी होता है ॥ ३० ॥

दुग्धात्‌ घृतं ततो यज्ञस्ततःपीति सुरस्य चः । ६२३८ | | | ब्रह्मगैवत्तं पुराणप्‌ इदं स्तोत्रं महापुण्यं भक्तियुक्तश्चयःपठेत्‌ । ३० ॥ स गोमानु धनवांश्चवकोत्तिमान्‌ पृण्यमान्‌भवेत्‌ । सस्नातःसर्गतीथेघुसर्यज्ञे षुदीक्षितः ॥ ३१ ॥

मन्थानं मल्र कृत्या कृभं कृत्वा चभएजनम्‌ । कत्वारोषमन्थपारांयुशाक्वश्टस्चे घपंरुम्‌ ॥ ३२ ॥

इह लोके सुखं मुक्त्वा यात्यन्ते कृष्णमन्दिरम्‌ । सुचिरं निवेसेत्तत्र करोतिकृष्णसेवनम्‌ ॥ ३: ॥ न पुनभेवनं तस्य ब्रह्यपुत्र भवे भवेत्‌ ॥ ३३ ॥

धन्यन्तरिञ्चव पीवूषमून्च॑श्रवसमीष्ठित्तम । नानारत्तं हृस्तिरत्नं प्रापुलक्षम्यारचदर्शनम्‌ । ३२ ॥ वनमालां ददौखाच क्षीरोदशायिने भुने । सर्वेदवराय रम्याय विष्णवे वेप्यवीसती ॥ ३४ ॥

परं प्रधानं परम परमात्मानमीश्वरम्‌ । सर्वाद्य सर्गपुज्यश्च निरीहं प्रकृतेः परम्‌ । ॥ ३५ ॥

महालक्ष्मी प्रसादेन वर्दानेन नारद ॥ ३६ ॥

जगम देवी स्वगंञ्य दर्वा तस्म श्युभं । ग्राजगाम महाराजा स्वगृहहृष्टमानसः ग्रागत्य कथयामास वृतान्तं पृत्रहेतुकूम्‌ । ३६ ॥ इतना इस प्रकारसे कहकर सूने | इसरदेवीने उस बालक को ष्य तत्तिवरँनम्‌ ] { ६२२ हे नारद ! वहां समस्त नर श्रौर नारिर्या श्रघ्यन्त सन्तुष्ट हो गये थे श्रौर उस पुत्र के निमित्त सवत्र मङ्गल करायाथा । देवीका पूजन कराया था श्रौर ब्राह्मणों को धन का दान दिया था । }३७ ॥ केन्या साच भगवती कर्यपस्यच मानसी । तेनेयं मनसादेवी मनसा या च दीव्यति । ३८ ॥ मनसा ध्यायते या वा परमात्मानमीश्वरम्‌ 1 तेन सा मनसादेवी योगेन तेन दीव्यति । ३६ ॥ । श्रात्मारामा चसा देवी वष्णवी सिद्धयोगिनी । त्रियुग तपस्तप्त्वा कृष्णस्य परमात्मनः । 1 ८० ॥ जरतृकार शरीरञ्च दृष्ट्रा यां क्षीरमीर्वरः । गोपीपतिनमिचक्र जरत्‌कारुरिति प्रथः ॥ ४१ ॥

वां ड्हतञ्चददो तस्यं कृपयाच कृपानिधिः । पुजाञ्न क । रयामास चकार च पुनः€्वयम्‌ ॥ ४२ । प्रन मनसा देवी के उपाख्यान का निरूपण किया थया है4 नारायण ने कहा-वह भगवती करयप ऋषि की मानसी ३३० | [ ब्रह्मगैबत्तं पुराणमु स्वर्गेच नगलोकेच पृथिव्यां ब्रह्मलोकत: । भृशं जगतस गोरी सा सुन्दरीच मनोहरा ॥ ४३ ॥

जगद्गौ रीतिविख्यातातेन सापूजितासती । शिवरिष्याच सा देवी तेनरोवी तिकीत्तितां ॥ *४ ॥ विष्ुभक्तातीव श्चश्वद्रं ष्णवी तेन नारद । नागानां प्राणरक्षित्री यज्ञे जर्मेजयस्य च । ४६ ॥ नागेरवरीतिविख्याता सा नागभगिनीतथा । विषं संहृत मीशासा तेन विषहुरो तिसा । 1४६ ॥ सिद्ध योगं हरात्‌ प्राप तेनातिसिद्धयोगिनी । महाज्ञानञ्च गोप्यञ्चमृतसञ्ञीविनींपराम्‌ । ४७ ॥ महाञ्चानयुर्तां ताञ्च प्रक्दन्ति मनीषिणः । प्रास्तीकस्य मुनीद्धस्य माता सा च तपस्विनः ॥ *४८ ॥ भ्रास्तिकमाताविख्याता जगतमुसुप्रतिष्ठिता । प्रियामुनेजरत्कारोर्मुनीन््रस्यमहात्मनः ॥ ४६ ॥

गच्छ त्वमासुरीं योनि गच्छद्रूरमताोद्र तम्‌ । शरापतांसुदामाचत्वमितोगच्छंभारतम्‌ ॥ २६ भव गेपीगेापकन्यागेपीभिःस्वाभिरेवच । तत्रतेकष्णविच्छेदोभविष्यतिशतं समाः । २७ ॥ `` ` तत्रभारावतरणं भगवांश्च करिष्यति । द्व्येवमूक्त्वा सुदामा प्रणम्य मातरं हरिम्‌ । साश्रुनेत्रो मोहयुक्तस्ततश्च गन्तुमुद्यतः । २०८ ॥ राधा जगाम तत्पश्चात्‌ साश्नुन त्राति विह्वला । कृष्ण को देखकर उनको बहुत ` भ्रधिक फटकार दी थी । 1२४ ॥ हरगौरीसंवादे 1 [| ६११ होता हृश्रा जाने को उद्यत हृश्रा था १ । २८ ॥ । इसके पश्चात्‌ श्रांखों मे भ्रासु भरकर श्रत्यन्त विह्वल होती हई राधा मरईथी । है वत्स! हयं जाता है-एेसा कहकर राधा पुत्रके वियोग सेकरातरहो गई थीं ५२६ क्‌ ष्णस्तां बोधयामास विद्यया चकृपामयीम्‌ । स्रीघ्र सप्राप्स्यसियुतंमार्देत्येवमेवच । ३० ॥ ३५२ | [ ब्रह्मनेवत्तं पुराणम्‌ राधा ते श्रपनी छाया कोस्थापित करदी थी श्रौर स्वयं श्रन्तर्घ्यानि हो गयी थी । ॥ ३४ ॥ १५ ॥ । बभूव तस्य गैद्यस्य विवाह्दछायया सह्‌ । गते चतुदेशाब्दे तु क सभीतश्छंलेन च ३६५ स्वप्ने राधापदाम्भोजं नहिपश्यन्तिवल्लवाः स्वयंराघाहरेः कोड छायारायाणमन्दिरे । ४० ॥ षष्टि वषंसहस्राणि तपस्तेपे पुरा विधिः । राधिकाचरणाम्भोजदशंनार्थीचपुष्करे । ॥ ४१ ॥ भारावतरणे भूमेर्मारते नन्दगोकुले । ददशं तत्‌ पदाम्भोजं तपसस्तत्‌ फलेन च । ४२ ॥ उंसे वेश्य का उसी छायाके साथ विवाह हृश्रा था । . चौदह वषं राधोपाख्य ] [ ३३ २५४ ] [ त्रह्मवेवत्तंपुराणम्‌ द्रोणः प्रजापतिर्नन्दयो यशोदा ततप्रिया धया । संप्राप पूवंतपसा परमात्मानमीरवरम्‌ ॥ ५० ॥

योगिनो विश्वपूज्यस्य जरत्कारोः प्रियाः ततः ॥ ५० ॥ । स्वगं लोकं मे-नाम लोक मे-ब्रह्म सोक से पृथिवी मे जगतीतल व वा ण 1 [7 1.7 7 1 ति षि ` । वषट त्तिरंनम्‌ |] [-- ४३३१ जरत्कारुजंगद्गौरी मनसा सिद्धियोभिनी । वैष्णवी नागभगिनी रोवी नागेदवरीतथा ॥ ५१ ॥

धनंनेसूयको पुप्कर में उनके गुणगण कह कर सुनाये थे । श्रकृप्णगृरएकोत्तनम्‌ | | २८५ २८६ |] [ ब्रह्मववत्तं पुराणम्‌ रहा करते) ममी जिसकेभयसे दमं प्नौर ग्रधरमं के दधिपय सें नियमोंके करने वाला हु ॥ २४८-२५ । वेक्षुनिमीलने तस्य लयं प्राङतिक विदुः । श्रोकृष्ठगृराकीत्त नम्‌ |] [ १८७ स्थित रहते हैँ 1४१1 उसकी बाहु मे कुष्ण कः भ्रंश देवों ऊा श्रधीश् गरोक है । हे सुव्रते | पद्याका श्रश पद्मामेश्रौर राधा मं शिथित है [४५२ मैने जो भी श्रपने पिताक मुखसेलास्वरकेश्वनुमारसुनाहै, वमाह तुम्रो बतादियादै) चारो वेर्दोने चार प्रकार कौ मुवितयां बताई है । ४३ ॥ उन भवबमें प्रधान हटि की भक्ति डहैजो मुवित्तिसे भीवड़ीद्ै | उनमें एक इरि के सातरोग्य वैः प्रदाने करने वाली दै श्रौर दूषरीः सारुप्य को देने काची &ै । एक सामीप्य के प्रदान करने वालीहै श्रौर दीप्र निवार पद को देने वाली होन रै-एेमा स्यति कती हैँ । शक्त लोग इत मुक्तियो को नहीं चाहते ह जिनमे हरि की सेवा श्रादि कंठ भी नहीं है 1४४} ५५ ॥ सिष्दित्व श्रमरतत्व श्रीर ब्रह्मत्व ॒श्रव-हेला से जन्म, मृष्यु, जरा, व्याधि, भयर, शोक प्रादि गृतद्ा छण्डन कःते वाले हैँ 11 *६ ॥ दिव्य रूपका धारणा करने वाला निवा मोक्ष प्रदान करने वाला है । यहु मुकत्तितो हरि की सेवा से रहित होती २८० |] । ब्रह्मवेवत्त पुराणम्‌ विघ्नघ्न शुभदं चोक्तं .गच्छवत्सेयथायुखम्‌ । इत्युवतवासूय्येपुत्रश्चजी व यत्वाचतत्पतिम्‌ । ५० ॥ तस्यं शुभारिषं दच्वा गमन कत्तु मुद्यतः ॥ हषर यमञ्चगच्छन्तं सावित्रीतं प्रराम्यच ॥ ५१\ रुरोद चरणेधृत्वा सदविच्छेदोऽतिदु खदः । सावित्रीरोदनं दृष्टा यम एव कुपानिधिः ॥ तामित्युवाच सन्पुष्टो राद चापि नारद । ,५२ । लक्षवर्षं सुखं मुर्वत्वा पुण्यक्षेत्रे च भारते । ग्रन्ते यास्यसि गालोक श्रोकृष्णभवनं शुभे ॥ ५३ ॥

जरत्कारुप्रियाऽऽस्तीकमाता विषहरीति च । महाज्ञानयुता चेव सा देवी विदवप्‌जिता । ५२ ॥ । दमादस्ञेतानिनामानि पूजाकालेच यः पठेत्‌ । तस्य नागभयं नास्तितस्य वंशोःदध वस्यच । 1*५३ ॥ नागभीते च शयने नागग्रस्ते च मन्दिरे 1 नागक्षते महादुगं नागवेष्ठितविग्रहे । ॥ ५, ॥ इदं स्तोत्रं पठित्वा तु मुच्यते नात्रसंशयः । नित्यं पठेत्‌ यस्तं दृष्टा नागरव्ःपलायते । ॥ ५५ ॥

गत्वा च स्वगृहं भद्रे साविच्याश्च ब्रतकुर्‌ । द्विरप्तवर्षपय्येन्तं नायर नाक्षकारय । म्‌ । ५४ ॥ ज्येष्ठे कष्णचतुदंश्यां सावित्याश्चव्रतंर्‌ भम्‌ । रुक्काष्टम्यां भाद्रपदे महालक्ष्म्याव्रतशुभम्‌ । ५५ ॥ हचष्ट वषत्रतं चेदं प्रत्यब्दं पक्षमेव च । केरोति परया भक्त्या सा याति च हरः पदम्‌ ॥ ५६ ॥

३३२ ॥ [ ब्रह्मगैक्ततं पुराणम्‌ दशलक्षजपेनव स्तोत्रसिद्धिभवेन्तुराम ! स्तोत्र सद्धोमवेद्‌ यस्यसविषंमोक्त्‌.मीइवरः । ५६ ॥ नागोघं भूषणं कृत्वा स भवेन्नागवाहनः । नागासनो नागतत्पो महासिद्धो भवेन्नरः ॥ ५७ ॥

शो भाशून्यं हतश्चीकमतिनिष्प्रतिभें परम्‌ । उवाच कातरं दृष्टा विपन्नभयभजञ्जनः 1२१ ३१० | | तरह ववत्तपृरासामस्‌ यथ शङ्कुष्वतनिनास्ति तुलसोच ्िलाचेनम्‌ ! न भोजनेञ्च प्िप्राणां न पदमा तत्र तिष्ठति ॥ २७ ॥ मइक्तानाञ्य पलचिन्दा यत्र यत्र भवेत्‌ सुराः । महारुष्टा महमलक्षमा -स्ततोयाति पराभवात्‌ । ॥ २०८ ॥

ग्रहीत्वा बालकं देवी गगनं गन्तुभदयता । पूनस्तुष्टाव तां राजा सुष्ककण्टौष्ठतालुकः । 1३१ ॥ नुपतास्त्रेण सा दवी परितुष्टा बभ्रूव ह्‌ । उवाच तं नृपं ब्रह्मन्‌ वेदोक्त कर्सनिमितम्‌ । ३२ ॥ त्रिषु लोकेषु राजा त्वं स्वायम्भुवम्रनोः सुतः । मम ृजाञ्व सवत्र कारयत्वास्वयकुर । ३२३ तदा दास्यामि पृत्रन्ते कुलपश्च मनोहरम्‌ । मृत्रतं नामविख्यातं गुणवन्तं सुपंडतम्‌ । 1३४ ॥ इत्येवमुक्त्वा सा देवी तस्मं तद्‌ बालकं ददौ । राजा चकार स्वीकार तत्यृजा्थेञ्चपुत्रतः ॥ २३५ ॥