ततः प्रहृष्टौ हनुमान्कृत्यवानिति तद्वचः। श्रुत्वा मधुरसम्भाषं सुग्रीवं मनसा गतः

tataḥ prahṛṣṭau hanumānkṛtyavāniti tadvacaḥ. śrutvā madhurasambhāṣaṅ sugrīvaṅ manasā gataḥ

भव्यो राज्यागमस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। यदयं कृत्यवान्प्राप्तः कृत्यं चैतदुपागतम्

bhavyō rājyāgamastasya sugrīvasya mahātmanaḥ. yadayaṅ kṛtyavānprāptaḥ kṛtyaṅ caitadupāgatam

ततः परमसंहृष्टो हनुमान् प्लवगर्षभः। प्रत्युवाच ततो वाक्यं रामं वाक्यविशारदः

tataḥ paramasaṅhṛṣṭō hanumān plavagarṣabhaḥ. pratyuvāca tatō vākyaṅ rāmaṅ vākyaviśāradaḥ

किमिर्थं त्वं वनं घोरं पम्पाकाननमण्डितम्। आगतस्सानुजो दुर्गं नानाव्याळमृगायुतम्

kimirthaṅ tvaṅ vanaṅ ghōraṅ pampākānanamaṇḍitam. āgatassānujō durgaṅ nānāvyāḷamṛgāyutam

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणो रामचोदितः। आचचक्षे महात्मानं रामं दशरथात्मजम्

tasya tadvacanaṅ śrutvā lakṣmaṇō rāmacōditaḥ. ācacakṣē mahātmānaṅ rāmaṅ daśarathātmajam

राजा दशरथो नाम द्युतिमान्धर्मवत्सलः। चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मेण नित्यमेवाभ्यपालयत्

rājā daśarathō nāma dyutimāndharmavatsalaḥ. cāturvarṇyaṅ svadharmēṇa nityamēvābhyapālayat

न द्वेष्टा विद्यते तस्य न च स द्वेष्टि कञ्चन। स च सर्वेषु भूतेषु पितामह इवापरः

na dvēṣṭā vidyatē tasya na ca sa dvēṣṭi kañcana. sa ca sarvēṣu bhūtēṣu pitāmaha ivāparaḥ

तस्यायं पूर्वजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः।।

tasyāyaṅ pūrvajaḥ putrō rāmō nāma janaiḥ śrutaḥ৷৷

वीरो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तमः।।

vīrō daśarathasyāyaṅ putrāṇāṅ guṇavattamaḥ৷৷

।। राजलक्षणसम्पन्नस्सम्युक्तो राजसम्पदा। राज्याद्भ्रष्टो वने वस्तुं मया सार्धमिहागतः

৷৷ rājalakṣaṇasampannassamyuktō rājasampadā. rājyādbhraṣṭō vanē vastuṅ mayā sārdhamihāgataḥ

भार्यया च महातेजास्सीतयाऽनुगतो वशी। दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव दिवाकरः

bhāryayā ca mahātējāssītayā.nugatō vaśī. dinakṣayē mahātējāḥ prabhayēva divākaraḥ

अहमस्यावरो भ्राता गुणैर्दास्यमुपागतः। कृतज्ञस्य बहुज्ञस्य लक्ष्मणो नाम नामतः

ahamasyāvarō bhrātā guṇairdāsyamupāgataḥ. kṛtajñasya bahujñasya lakṣmaṇō nāma nāmataḥ

सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूतहितात्मनः। ऐश्वर्येण च हीनस्य वनवासाश्रितस्य च

sukhārhasya mahārhasya sarvabhūtahitātmanaḥ. aiśvaryēṇa ca hīnasya vanavāsāśritasya ca

।। रक्षसाऽपहृता भार्या रहिते कामरूपिणा। तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य सा हृता

৷৷ rakṣasā.pahṛtā bhāryā rahitē kāmarūpiṇā. tacca na jñāyatē rakṣaḥ patnī yēnāsya sā hṛtā

दनुर्नाम दितेः पुत्रश्शापाद्राक्षसतां गतः। आख्यातस्तेन सुग्रीवस्समर्थो वानरर्षभः

danurnāma ditēḥ putraśśāpādrākṣasatāṅ gataḥ. ākhyātastēna sugrīvassamarthō vānararṣabhaḥ

स ज्ञास्यति महावीर्यस्तव भार्यापहारिणम्। एवमुक्त्वा दनुस्स्वर्गं भ्राजमानो गतस्सुखम्

sa jñāsyati mahāvīryastava bhāryāpahāriṇam. ēvamuktvā danussvargaṅ bhrājamānō gatassukham

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा तथ्येन पृच्छतः। अहं चैव हि रामश्च सुग्रीवं शरणं गतौ

ētattē sarvamākhyātaṅ yathā tathyēna pṛcchataḥ. ahaṅ caiva hi rāmaśca sugrīvaṅ śaraṇaṅ gatau

एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः। लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवं नाथमिच्छति

ēṣa dattvā ca vittāni prāpya cānuttamaṅ yaśaḥ. lōkanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvaṅ nāthamicchati

पिता यस्य पुरा ह्यासीच्छरण्यो धर्मवत्सलः। तस्य पुत्रश्शरण्यश्च सुग्रीवं शरणं गतः

pitā yasya purā hyāsīccharaṇyō dharmavatsalaḥ. tasya putraśśaraṇyaśca sugrīvaṅ śaraṇaṅ gataḥ

सर्वलोकस्य धर्मात्मा शरण्यश्शरणं पुरा। गुरुर्मे राघवस्सोऽयं सुग्रीवं शरणं गतः

sarvalōkasya dharmātmā śaraṇyaśśaraṇaṅ purā. gururmē rāghavassō.yaṅ sugrīvaṅ śaraṇaṅ gataḥ

यस्य प्रसादे सततं प्रसीदेयुरिमाः प्रजाः। स रामो वानरेन्द्रस्य प्रसादमभिकाङ्क्षते।

yasya prasādē satataṅ prasīdēyurimāḥ prajāḥ. sa rāmō vānarēndrasya prasādamabhikāṅkṣatē.

येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः। मानितास्सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै

yēna sarvaguṇōpētāḥ pṛthivyāṅ sarvapārthivāḥ. mānitāssatataṅ rājñā sadā daśarathēna vai

तस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामश्शरणमागतः

tasyāyaṅ pūrvajaḥ putrastriṣu lōkēṣu viśrutaḥ. sugrīvaṅ vānarēndraṅ tu rāmaśśaraṇamāgataḥ

शोकाभिभूते रामे तु शोकार्ते शरणं गते। कर्तुमर्हति सुग्रीवः प्रसादं हरियूधपः

śōkābhibhūtē rāmē tu śōkārtē śaraṇaṅ gatē. kartumarhati sugrīvaḥ prasādaṅ hariyūdhapaḥ

एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं करुणं साश्रुलोचनम्। हनुमान्प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः

ēvaṅ bruvāṇaṅ saumitriṅ karuṇaṅ sāśrulōcanam. hanumānpratyuvācēdaṅ vākyaṅ vākyaviśāradaḥ

ईदृशा बुद्धिसम्पन्ना जितक्रोधा जितेन्द्रियाः। द्रष्टव्या वानरेन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनमागताः

īdṛśā buddhisampannā jitakrōdhā jitēndriyāḥ. draṣṭavyā vānarēndrēṇa diṣṭyā darśanamāgatāḥ

स हि राज्यात्परिभ्रष्टः कृतवैरश्च वालिना। हृतदारो वने त्यक्तो भ्रात्रा विनिकृतो भृशम्

sa hi rājyātparibhraṣṭaḥ kṛtavairaśca vālinā. hṛtadārō vanē tyaktō bhrātrā vinikṛtō bhṛśam

करिष्यति स साहाय्यं युवयोर्भास्करात्मजः। सुग्रीवस्सह चास्माभि स्सीतायाः परिमार्गणे

kariṣyati sa sāhāyyaṅ yuvayōrbhāskarātmajaḥ. sugrīvassaha cāsmābhi ssītāyāḥ parimārgaṇē

इत्येवमुक्त्वा हनुमान् श्लक्ष्णं मधुरया गिरा। बभाषे सोऽभिगच्छेम सुग्रीवमिति राघवम्

ityēvamuktvā hanumān ślakṣṇaṅ madhurayā girā. babhāṣē sō.bhigacchēma sugrīvamiti rāghavam

एवं ब्रुवाणं धर्मात्मा हनुमन्तं स लक्ष्मणः। प्रतिपूज्य यथान्यायमिदं प्रोवाच राघवम्

ēvaṅ bruvāṇaṅ dharmātmā hanumantaṅ sa lakṣmaṇaḥ. pratipūjya yathānyāyamidaṅ prōvāca rāghavam

कपिः कथयते हृष्टो यथाऽयं मारुतात्मजः। कृत्यवांत्सोऽपि सम्प्राप्तः कृतकृत्योऽसि राघव

kapiḥ kathayatē hṛṣṭō yathā.yaṅ mārutātmajaḥ. kṛtyavāṅtsō.pi samprāptaḥ kṛtakṛtyō.si rāghava!

प्रसन्नमुखवर्णश्च व्यक्तं हृष्टश्च भाषते। नानृतं वक्ष्यते वीरो हनुमान्मारुतात्मजः

prasannamukhavarṇaśca vyaktaṅ hṛṣṭaśca bhāṣatē. nānṛtaṅ vakṣyatē vīrō hanumānmārutātmajaḥ

ततस्स तु महाप्राज्ञो हनुमान्मारुतात्मजः। जगामादाय तौ वीरौ हरिराजाय राघवौ

tatassa tu mahāprājñō hanumānmārutātmajaḥ. jagāmādāya tau vīrau harirājāya rāghavau

भिक्षुरूपं परित्यज्य वानरं रूपमास्थितः। पृष्ठमारोप्य तौ वीरौ जगाम कपिकुञ्जरः

bhikṣurūpaṅ parityajya vānaraṅ rūpamāsthitaḥ. pṛṣṭhamārōpya tau vīrau jagāma kapikuñjaraḥ

स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरः पवनसुतः कृतकृत्यवत्प्रहृष्टः। गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयात स्स शुभमतिस्सह रामलक्ष्मणाभ्याम्

sa tu vipulayaśāḥ kapipravīraḥ pavanasutaḥ kṛtakṛtyavatprahṛṣṭaḥ. girivaramuruvikramaḥ prayāta- ssa śubhamatissaha rāmalakṣmaṇābhyām