एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम्। प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम्

ētacca vacanaṅ śrutvā sugrīvēṇa subhāṣitam. pratyayārthaṅ mahātējā rāmō jagrāha kārmukam

स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः। सालमुद्दिश्य चिक्षेप ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः।

sa gṛhītvā dhanurghōraṅ śaramēkaṅ ca mānadaḥ. sālamuddiśya cikṣēpa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ.

स विसृष्टो बलवता बाणस्स्वर्णपरिष्कृतः। भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्त भूमिं विवेश ह

sa visṛṣṭō balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ. bhittvā sālān giriprasthaṅ sapta bhūmiṅ vivēśa ha

प्रविष्टश्च मुहूर्तेन धरां भित्त्वा महाजवः। निष्पत्य च पुनस्तूर्णं स्वतूणीं प्रविवेश ह

praviṣṭaśca muhūrtēna dharāṅ bhittvā mahājavaḥ. niṣpatya ca punastūrṇaṅ svatūṇīṅ pravivēśa ha

तान्दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान्सालान्वानरपुङ्गवः। रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः

tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ. rāmasya śaravēgēna vismayaṅ paramaṅ gataḥ

स मूर्ध्ना न्यपतदभ्मौ प्रलम्बीकृतभूषणः। सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः

sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ. sugrīvaḥ paramaprītō rāghavāya kṛtāñjaliḥ

इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः। रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम्

idaṅ cōvāca dharmajñaṅ karmaṇā tēna harṣitaḥ. rāmaṅ sarvāstraviduṣāṅ śrēṣṭhaṅ śūramavasthitam

सेन्द्रानपि सुरान्सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ। समर्थस्समरे हन्तुं किं पुन र्वालिनं प्रभो

sēndrānapi surānsarvāṅstvaṅ bāṇaiḥ puruṣarṣabha!. samarthassamarē hantuṅ kiṅ puna rvālinaṅ prabhō!

येन सप्तमहासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः। बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः

yēna saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ. bāṇēnaikēna kākutstha sthātā tē kō raṇāgrataḥ

अद्य मे विगतश्शोकः प्रीतिरद्य परा मम। सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम्

adya mē vigataśśōkaḥ prītiradya parā mama. suhṛdaṅ tvāṅ samāsādya mahēndravaruṇōpamam

तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्। वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः

tamadyaiva priyārthaṅ mē vairiṇaṅ bhrātṛrūpiṇam. vālinaṅ jahi kākutstha mayā baddhō.yamañjaliḥ

ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्। प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः

tatō rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṅ priyadarśanam. pratyuvāca mahāprājñō lakṣmaṇānugataṅ vacaḥ

अस्माद्गच्छेम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः। गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम्

asmādgacchēma kiṣkindhāṅ kṣipraṅ gaccha tvamagrataḥ. gatvā cāhvaya sugrīva! vālinaṅ bhrātṛgandhinam

सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्। वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन्गहने वने

sarvē tē tvaritaṅ gatvā kiṣkindhāṅ vālinaḥ purīm. vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahanē vanē

सुग्रीवो व्यनदद्घोरं वालिनोऽऽह्वानकारणात्। गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम्

sugrīvō vyanadadghōraṅ vālinō৷৷hvānakāraṇāt. gāḍhaṅ parihitō vēgānnādairbhindannivāmbaram

तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः। निश्चक्राम सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव

taṅ śrutvā ninadaṅ bhrātuḥ kruddhō vālī mahābalaḥ. niścakrāma susaṅrabdhō bhāskarō.stataṭādiva

ततस्सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्। गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव

tatassutumulaṅ yuddhaṅ vālisugrīvayōrabhūt. gaganē grahayōrghōraṅ budhāṅgārakayōriva

तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः। जघ्नतुस्समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्छितौ

talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ. jaghnatussamarē.nyōnyaṅ bhrātarau krōdhamūrchitau

ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदीक्ष्यतु। अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ

tatō rāmō dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu. anyōnyasadṛśau vīrāvubhau dēvāvivāśvinau

यन्नावगच्छत्सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः। ततो न कृतवान्बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम्

yannāvagacchatsugrīvaṅ vālinaṅ vāpi rāghavaḥ. tatō na kṛtavānbuddhiṅ mōktumantakaraṅ śaram

एतस्मिन्नन्तरे भग्नस्सुग्रीवस्तेन वालिना। अपश्यन्राघवं नाथमृश्यमूकं प्रदुद्रुवे

ētasminnantarē bhagnassugrīvastēna vālinā. apaśyanrāghavaṅ nāthamṛśyamūkaṅ pradudruvē

क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्झरीकृतः। वालिनाऽभिद्रुतः क्रोधात्प्रविवेश महावनम्

klāntō rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ. vālinā.bhidrutaḥ krōdhātpravivēśa mahāvanam

तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयार्दितः। मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाद्युतिः

taṅ praviṣṭaṅ vanaṅ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ. muktō hyasi tvamityuktvā sa nivṛttō mahādyutiḥ

राघवोऽसि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता। तदेव वनमागच्छत्सुग्रीवो यत्र वानरः

rāghavō.si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā. tadēva vanamāgacchatsugrīvō yatra vānaraḥ

तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवस्सहलक्ष्मणम्। ह्रीमान्दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन्

taṅ samīkṣyāgataṅ rāmaṅ sugrīvassahalakṣmaṇam. hrīmāndīnamuvācēdaṅ vasudhāmavalōkayan

आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्। वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम्

āhvayasvēti māmuktvā darśayitvā ca vikramam. vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṅ tvayā kṛtam

तामेन वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः। वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे

tāmēna vēlāṅ vaktavyaṅ tvayā rāghava! tattvataḥ. vālinaṅ na nihanmīti tatō nāhamitō vrajē

तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत्

tasya caivaṅ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ. karuṇaṅ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt

सुग्रीव श्रूयातां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्। कारणं येन बाणोऽयं न मया स विसर्जितः

sugrīva! śrūyātāṅ tāta! krōdhaśca vyapanīyatām. kāraṇaṅ yēna bāṇō.yaṅ na mayā sa visarjitaḥ

अलङ्कारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च। त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम्

alaṅkārēṇa vēṣēṇa pramāṇēna gatēna ca. tvaṅ ca sugrīva! vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam

स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर। विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये

svarēṇa varcasā caiva prēkṣitēna ca vānara!. vikramēṇa ca vākyaiśca vyaktiṅ vāṅ nōpalakṣayē

ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम। नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम्

tatō.haṅ rūpasādṛśyānmōhitō vānarōttama. nōtsṛjāmi mahāvēgaṅ śaraṅ śatrunibarhaṇam

जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात्तु विशङ्कितः। मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरपि कृतो मया

jīvitāntakaraṅ ghōraṅ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ. mūlaghātō na nau syāddhi dvayōrapi kṛtō mayā

त्वयि वीरे विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया। मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात्कपीश्वर

tvayi vīrē vipannē hi ajñānāllāghavānmayā. mauḍhyaṅ ca mama bālyaṅ ca khyāpitaṅ syātkapīśvara!

दत्ताभयवधो नाम पातकं महदुच्यते। अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी

dattābhayavadhō nāma pātakaṅ mahaducyatē. ahaṅ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī

तस्माद्युध्यस्व भूयस्त्वं मा मा शङ्केश्च वानर

tasmādyudhyasva bhūyastvaṅ mā mā śaṅkēśca vānara!

।। एतन्मुहूर्ते सुग्रीव पश्य वालिनमाहवे। निरस्तमिषुणैकेन वेष्टमानं महीतले

৷৷ ētanmuhūrtē sugrīva! paśya vālinamāhavē. nirastamiṣuṇaikēna vēṣṭamānaṅ mahītalē

अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर। येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम्

abhijñānaṅ kuruṣva tvamātmanō vānarēśvara!. yēna tvāmabhijānīyāṅ dvandvayuddhamupāgatam

गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्। कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।।

gajapuṣpīmimāṅ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām. kuru lakṣmaṇa! kaṇṭhē.sya sugrīvasya mahātmanaḥ৷৷

ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमाकुलाम्। लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत्

tatō giritaṭē jātāmutpāṭya kusumākulām. lakṣmaṇō gajapuṣpīṅ tāṅ tasya kaṇṭhē vyasarjayat

स तया शुशुभे श्रीमान् लतया कण्ठसक्तया। मालयेव बलाकानां ससन्ध्य इव तोयदः

sa tayā śuśubhē śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā. mālayēva balākānāṅ sasandhya iva tōyadaḥ

विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः। जगाम सह रामेण किष्किन्थां वालिपालिताम्

vibhrājamānō vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ. jagāma saha rāmēṇa kiṣkinthāṅ vālipālitām