ततस्सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया। सबाष्पमतिनिश्श्वश्य जगादेदं पुनः पुनः।।

tatassumantramaikṣvākaḥ pīḍitō.tra pratijñayā. sabāṣpamatiniśśvaśya jagādēdaṅ punaḥ punaḥ৷৷

सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः। राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम्।।

sūta! ratnasusampūrṇā caturvidhabalā camūḥ. rāghavasyānuyātrārthaṅ kṣipraṅ pratividhīyatām৷৷

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः। शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः।।

rūpājīvāśca vādinyō vaṇijaśca mahādhanāḥ. śōbhayantu kumārasya vāhinīṅ suprasāritāḥ৷৷

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः। तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ।।

yē cainamupajīvanti ramatē yaiśca vīryataḥ. tēṣāṅ bahuvidhaṅ dattvā tānapyatra niyōjaya ৷৷

आयुधानि च मुख्यानि नागरा श्शकटानि च। अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्य गोचराः।।

āyudhāni ca mukhyāni nāgarā śśakaṭāni ca. anugacchantu kākutsthaṅ vyādhāścāraṇya gōcarāḥ৷৷

निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु। नदीश्च विविधाः पश्यन्न राज्यस्य स्मरिष्यति।।

nighnan mṛgān kuñjarāṅśca pibaṅścāraṇyakaṅ madhu. nadīśca vividhāḥ paśyanna rājyasya smariṣyati৷৷

धान्यकोशश्च यः कश्चिद्धनकोशश्च मामकः। तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने।।

dhānyakōśaśca yaḥ kaściddhanakōśaśca māmakaḥ. tau rāmamanugacchētāṅ vasantaṅ nirjanē vanē৷৷

यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजं श्चाप्तदक्षिणाः। ऋषिभिश्च समागम्य प्रवत्स्यति सुखं वने।।

yajan puṇyēṣu dēśēṣu visṛjaṅ ścāptadakṣiṇāḥ. ṛṣibhiśca samāgamya pravatsyati sukhaṅ vanē৷৷

भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति। सर्वकामैः सह श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ।।

bharataśca mahābāhurayōdhyāṅ pālayiṣyati. sarvakāmaiḥ saha śrīmān rāmaḥ saṅsādhyatāmiti ৷৷

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भय मागतम्। मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि न्यरुध्यत।।

ēvaṅ bruvati kākutsthē kaikēyyā bhaya māgatam. mukhaṅ cāpyagamacchōṣaṅ svaraścāpi nyarudhyata৷৷

सा विषण्णा च सन्त्रस्ता मुखेन परिशुष्यता। राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत्।।

sā viṣaṇṇā ca santrastā mukhēna pariśuṣyatā. rājānamēvābhimukhī kaikēyī vākyamabravīt৷৷

राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुरामिव। निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते।।

rājyaṅ gatajanaṅ sādhō! pītamaṇḍāṅ surāmiva. nirāsvādyatamaṅ śūnyaṅ bharatō nābhipatsyatē৷৷

कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणाम्। राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम्।।

kaikēyyāṅ muktalajjāyāṅ vadantyāmatidāruṇām. rājā daśarathō vākyamuvācāyatalōcanām৷৷

वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माऽहिते। अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः।।

vahantaṅ kiṅ tudasi māṅ niyujya dhuri mā.hitē. anāryē! kṛtyamārabdhaṅ kiṅ na pūrvamupārudhaḥ৷৷

तस्यैतत्क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना। कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत्।।

tasyaitatkrōdhasaṅyuktamuktaṅ śrutvā varāṅganā. kaikēyī dviguṇaṅ kruddhā rājānamidamabravīt৷৷

वैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रमुपारुधत्। असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति।।

vaiva vaṅśē sagarō jyēṣṭhaṅ putramupārudhat. asamañja iti khyātaṅ tathāyaṅ gantumarhati৷৷

एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्। व्रीडितश्च जनस्सर्व स्सा च तं नावबुध्यत।।

ēvamuktō dhigityēva rājā daśarathō.bravīt. vrīḍitaśca janassarva ssā ca taṅ nāvabudhyata৷৷

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः। शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत्।।

tatra vṛddhō mahāmātrassiddhārthō nāma nāmataḥ. śucirbahumatō rājñaḥ kaikēyī midamabravīt৷৷

असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि बालकान्। सरय्वाः प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः।।

asamañjō gṛhītvā tu krīḍataḥ pathi bālakān. sarayvāḥ prakṣipannapsu ramatē tēna durmatiḥ৷৷

तं दृष्ट्वा नागरा स्सर्वे कृद्धा राजानमब्रुवन्। असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान्वा राष्ट्रवर्धन।।

taṅ dṛṣṭvā nāgarā ssarvē kṛddhā rājānamabruvan. asamañjaṅ vṛṇīṣvaikamasmānvā rāṣṭravardhana৷৷

तानुवाच ततो राजा किन्निमित्तमिदं भयम्। ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन्।।

tānuvāca tatō rājā kinnimittamidaṅ bhayam. tāścāpi rājñā sampṛṣṭā vākyaṅ prakṛtayō.bruvan৷৷

डक्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतनः। सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते।।

ḍakrīḍatastvēṣa naḥ putrān bālānudbhrāntacētanaḥ. sarayvāṅ prakṣipanmaurkhyādatulāṅ prītimaśnutē৷৷

स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः। तं तत्याजाहितं पुत्रं तेषां प्रियचिकीर्षया।।

sa tāsāṅ vacanaṅ śrutvā prakṛtīnāṅ narādhipaḥ. taṅ tatyājāhitaṅ putraṅ tēṣāṅ priyacikīrṣayā৷৷

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्। यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता।।

taṅ yānaṅ śīghramārōpya sabhāryaṅ saparicchadam. yāvajjīvaṅ vivāsyō.yamiti svānanvaśātpitā৷৷

स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोडयत्। दिश स्सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत्।।

sa phālapiṭakaṅ gṛhya giridurgāṇyalōḍayat. diśa ssarvāstvanucaran sa yathā pāpakarmakṛt৷৷

इत्येनमत्यजद्राजा सगरो वै सुधार्मिकः। रामः किमकरोत्पापं येनैवमुपरुध्यते।।

ityēnamatyajadrājā sagarō vai sudhārmikaḥ. rāmaḥ kimakarōtpāpaṅ yēnaivamuparudhyatē৷৷

न हि कञ्चन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्। दुर्लभो ह्यस्य निरय श्शशाङ्कस्येव कल्मषम्।।

na hi kañcana paśyāmō rāghavasyāguṇaṅ vayam. durlabhō hyasya niraya śśaśāṅkasyēva kalmaṣam৷৷

अथवा देवि दोषं त्वं कञ्चित्पश्यसि राघवे। तमद्य ब्रूहि तत्वेन तदा रामो विवास्यताम्।।

athavā dēvi! dōṣaṅ tvaṅ kañcitpaśyasi rāghavē. tamadya brūhi tatvēna tadā rāmō vivāsyatām৷৷

अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च। निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मनिरोधनात्।

aduaduṣṭasya hi saṅtyāgaḥ satpathē niratasya ca. nirdahēdapi śakrasya dyutiṅ dharmanirōdhanāt.

तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया। लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने।।

tadalaṅ dēvi rāmasya śriyā vihatayā tvayā. lōkatō.pi hi tē rakṣyaḥ parivādaḥ śubhānanē৷৷

श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वनः। शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत्।।

śrutvā tu siddhārthavacō rājā śrāntatarasvanaḥ. śōkōpahatayā vācā kaikēyīmidamabravīt৷৷

एतद्वचो नेच्छसि पापवृत्ते हितं न जानासि ममात्मनो वा। आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा चेष्टा हि ते साधुपथादपेता।।

ētadvacō nēcchasi pāpavṛttē! hitaṅ na jānāsi mamātmanō vā. āsthāya mārgaṅ kṛpaṇaṅ kucēṣṭā cēṣṭā hi tē sādhupathādapētā৷৷

अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च। सहैव राज्ञा भरतेन च त्वं यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम्।।

anuvrajiṣyāmyahamadya rāmaṅ rājyaṅ parityajya sukhaṅ dhanaṅ ca. sahaiva rājñā bharatēna ca tvaṅ yathāsukhaṅ bhuṅkṣva cirāya rājyam৷৷