एवं ते कथित सवं प्रकृतेश्चरितं श्युभम्‌ । यथागमं लक्षणश्च कि भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १५८ ॥ । १२--देवद व्युत्पत्ति । समासेन श्रुतं सवं देवीनां चरितं विभो 1 विबोधनाय बोधस्य व्यासेन वक्तुमहसि । ॥ १ ॥ सृष्टिराद्या सुष्टिविधौ कथमाविबंभूव ह्‌ । कथं वा पञ्चधा भूता वद वेदविदांवर । \२ । भूता या याच कलया तया त्रिगुणया भवे । व्यासेन तासां चरितं श्रोत्तमिच्छामि साम्प्रतम्‌ ॥ २ ॥

कि । १२- प्रकृतिचरितस्‌त्रम्‌ । गरोशजननीदुर्गा राधा लक्ष्मीः सरस्वती । सावित्री च सुष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधास्मृताः । १ ॥ प्राविवभृव्र साकेन क्रावासा ज्ञानिनां वरा । फिवा तल्लक्षणं वत्स ! को वा वक्तुः क्षमो भवेत्‌ ॥ २ ॥ किञ्चित्तथापि वक्ष्यामि यत्‌ श्रतं रुद्रववत्रतः । ३ ॥ परकृष्टवाचकः प्रश्च कृतिश्च सूष्टिवाचकः । सृष्टो श्रकृष्टा या देवी प्रकृतिः सा प्रकीच्तिता ४ गुरो प्रकृष्टसत्वे च प्रशब्दो वत्तते श्रू तौ । मध्यमे रजसि कुक्च तिशब्दस्तमसि स्मृतः । ५ ॥ त्रिगरणात्सस्वरूपा या सर्वशक्तिसमन्विता । प्रधानसुष्टिकरणो प्रकृतिस्तेन कथ्यते ॥ ६ ॥

देवदेव्युत्पत्तिः | । [ १४५ तासां जन्मानुकथन ध्यानं पूजाविधि परम्‌ । यथेव प्रकृतिनिध्या ब्रह्मलीना सनातनी ॥ ६ । यथाग्नौ दाषिक्रा चन्र पद्मे शोनाप्र भरवो । रश्वदयुक्ता नथिन्नासातथाप्रकृतिसत्मनि ॥ ७ ॥

ध्यात्वा त्वद्गृरुमादाय हत्‌पदुमे निमले सिते । सहस्पत्रेविस्ती णेदेवमिष्टः विचिन्तयेत्‌ १ । ८ ॥ यस्य देवस्य यद्ध्यानं यद्रूपं तद्विचिन्तयेत्‌ । गृहीत्वातदनुज्ञाञ्चकत्त व्यं समयोचितम्‌ ॥ & ॥ ! प्रादौध्यात्वागूर नत्वासंपूज्यविधिपूर्वेकम्‌ । पर्चात्तदज्ञामादाय.ध्यायेदिष्ट प्रपूजये । \१० ॥ गूरुप्रदरितो देवो मन्त्रपूजाविधिजंपः । न देवेन गृरुद्रष्टस्तस्मात्‌ देवात्‌ गरुः परः । \११ ॥ गृरब्रह्या गृरविभ्युग्‌ रदवो महेदवरः । गरुः प्रकृति रीराया ग्‌ स्द्चन्द्रोऽमलो रविः ॥ १२ ॥

ग्‌ स्वायुद्च वरुणो गृ माता पिता सुहृत्‌ । गुरुरेव परं ब्रह्मत्नास्ति पृज्यो गुरोः परः । ॥ १३ ॥

कश्चिद्‌ ददाति हरये चोपचारांश्च षोडया । सन्दराणि पवित्राणि नित्यं भक्तया च वेष्णवः । ८६€ । कचिद्‌ हाद द्रव्याणि पञ्चवेस्तूनि कश्चन । येषामेत्र यथाराकिंतक्तिम्‌लज्च पूजने । ९० ॥ प्रासनं वसनं पाद्यम्यमाचमनीयकम्‌ । पुष्पं चन्दनघृपञ्च दीपनंवेद्यमृत्तमम ६१ गन्धे माल्यञ्च शय्याञ्च ललितां सुविलक्षणाम्‌ । जलमन्नञ्च ताम्बूलं साधारं देयमेव च । ६२ ॥ १०४ ] [ ब्रह्मवेवत्तपराणम्‌ ९ १-६२ ॥ गन्धान्नतत्पनाम्बलं विनाद्रध्याणि द्वादश । पाद्याध्यंजल तंवेद पुष्पाण्येनानि पञ्च च॑ । ६३) । सवणण्यितानि मूलेन दयात्‌ साधकसत्तमः । जलं संपज्यविधिवततीथह्खावाहुयेत्ततः । ॥ ६५७ ॥ । पजोपकरणं तेन जलेन क्षालयेत्‌ पुनः । ततोगृहीत्वा पुष्पञ्च कृत्वायोगासनं चिः । 1६८ ॥ शिवोक्ताह्निकाचारवणंनम्‌ | | १८५ ध्यानेन गृरूदत्तन ध्यायेत्‌ करृष्यामनन्यघीः । ध््रात्वा पाद्यादिकं सर्वं दद्यान्पूलेन साधकः +६६ ॥ नक १०६ | [ ब्रहयवेवत्त पुराणम्‌ इति ते कथितं सवं वेदोक्तं सुत्रमूत्तमम्‌ । ग्रा्धिकस्य च विप्राशा कि भुयः श्रोतुमिच्छसि । ॥ १०४ । दिति भनक श्रूतं सवं जगन्नाथ त्वतपरसादज्जग्द्गुरो । भवान्‌ ब्रह्मस्वरूपञ्च वद ब्रहानिरूपणाम्‌ । १ ॥ । प्रभा कि ब्रह्म साक्रारं कि निराकारमीश्वरम्‌ । कि तद्विगेषसं फ वाप्यविशेषरामेव च ॥ २ । किवा हृद्यमहश्यं वा लिप्तं देहिषुकिनवा । किं वा तल्लक्षणं शस्तवेदेवाकिनिरूपरम्‌ । ३ ॥ ब्रह्मातिरिक्ता प्रकेत्तिः कि वा ब्रह्मस्वरूपिणी । प्रकृतिलक्षणं फि वा सारभूतश्रूतौश्रुतम्‌ । ॥ ४ । ॥ । कस्य सृष्टौ च प्राधान्यं दयोमध्ये वर परम्‌ । विचाय्यं मनसा सर्व॑सर्वज्ञवद मां ध्रवम्‌ । \५1 नारदस्य वचः श्रूत्वा पञ्चवक्त्रः प्रहस्य च । भगवान्‌ वक्तुमारेभे परं ब्रह्मनिरूपणम्‌ ॥ ६ ॥ । श्वव्रणा करक पञ्चवक्त्र प्रहसित हुये श्रौर हुंसकर फिर भगवान्‌ श्िवने परर द क न म~ स १०५ | [ ब्रह्मवेवत्तेपुराणाम्‌ दं धश्रमतमोध्वससुप्रकृष्टप्रदीपकम्‌ । ११ ॥ परमात्मस्वरूपञ्च पर ब्रह्म सनातनम्‌ 1 ब्रह्मनिरूपणाम्‌ | [ १०९ हो जाया करते है जसे कोर नरदेवेके साथ उसके श्रनुगामी भी चले जाया करते ह । 1१५ ॥ जीवस्तत्प्रतिषिम्बश्च स च भोगी च कमंसाम्‌ । यथाकचन्द्रयोविम्बो जलपृणंघटेषु च । \ १५ ॥ विम्बो घटेषु भग्नेषु प्रलीनश्चन्द्रसूय्यंयोः । तथा सृष्टौ च भग्नायांजीवो ब्रह्मणि लीयते ॥ १६ ॥

एकमेव पर ब्रह्म शेषे वत्र भवक्षये । वयं प्रलीनास्तत्रंव जगदेतच्चराचरम्‌ ॥ १७ ॥

तच्च उ्योति स्वरुपञ्च मण्डलाकारमेव च । ग्रीष्ममध्ग्राह्नमा्तेण्डकोटिकोटिसमप्रभम्‌ ॥ १८ ॥

प्रथमे वत्तते प्रच कृतिश्च सृष्टिवाचकः । सृष्टेराद्याचया देवी प्रकतिः सा प्रकीत्तिता ७ १२० | [ ब्रह्मववर्तपुराणम्‌ प्रकृति कही गई है । ७ ॥ स्वं ब्रह्ममयं बहन्‌ शश्चत्‌ पश्यति नारद ॥ १० ॥ स्वेच्छामयस्येच्छया च श्रीकृष्णस्य सिसुक्षया । साविबेभूव सहसा मूलप्रकतिरीश्वरी । \११ ॥ तदाज्ञया पञ्चविधा सुष्टिक्मरिि भेदतः । अ न ~ ४ प्रकतिचरितसृत्रम्‌ | [ १२१ घर्म॑सत्यपुण्यकीत्तियसोमद्कलदायिनी । सुखमोक्षहेषेदाव्री शो करसिदुःखनाशिनी । १५ ॥ सरणागतदीनातत्तपरित्राणपसयसा । १२२ ] [ ब्रह्मवेवत्त॑पुराणम्‌ जुढसत््वस्वरूपा या पद्मा च परमात्मनः सर्व॑सम्पतूस्वरूपा या सा तदधिष्ठाप्रदेवता । २१ ॥ जो पद्यौ है वह शद्ध सच्व स्वरूप वालीहै) जो सवं सम्पत्‌ के स्वष्प वाली है वह उप्तकी प्रधिष्ठातु देवता टै । ॥ २१ ॥

श्राकाशभिव विस्तीर्णं सवंव्यापकमन्ययस्‌ । सुख हद्यं यथा चन्द्र विम्बं योगिभिरेव च । १९ ॥ वदन्ति योगिनस्तत्त्‌ पर ब्रह्म सनातनम्‌ । दिवानिदाञ्च ध्यायन्ते सत्यं तत्‌ सवं पद्धलम्‌ ॥ २५ ॥

चपले चपला भव्तेसम्पदो रक्षणाय च 1 जगज्जी वन्मृतं सवं यया देव्या विना मुने ॥ २८ ॥

विचक्षणा पुरुष को शुद्धि करनी चाहिए ॥ २६ ॥ । पहि लोष्ठ शौच करके फिर जल मे रौच श्र्थात्‌ शुद्धिकरे प्रौर वह जल भी मृत्तिका से युक्त होना मूत्रसौचञ्च द्विगुणं मथुनानन्तरं मदि । मथरुनानन्तरे साच मूत्रशोचं चतुग २म्‌ ६९ एकरा लिङं शूदै तिस्रस्तथा वामकरे दश । उभयो सप्त दातन्याः प्रः षष्ठेन शुध्यति ॥ ३० ॥

दार्ित्तद्ितीया कथिता वेदक्ता सवेसम्मता । सवेप्ज्या सववन्दछा चान्यां मत्तोनिशामय । २९ ॥ वाग्बुद्धविध्याङ्ञानाधिदेवत । परमात्मनः । सवंविद्यास्वषूपा यासा च देवी सरस्वता । २३० ॥ सुबुद्धि विनःतरेघाप्रतिभास्मृतिदा सताम. । ननप्रकारसिद्ान्तभेदार्थकरल्पनाध्रद्य ॥ ३१ ॥

सर्वधद्कीतसन्धानतालकारणसरूपिणी । विषयज्ञक्षवाग्ह्पा प्रतिविदवेषु जीविनाम्‌ ॥ ३२ ॥

प्रादौ षोड़शगण्डूषमू खश्ुद्धि विधाय च । दन्तकाष्ठेन दन्तञ्च ठत्पश््चात्‌ परिमाजंयेत्‌ । ४२ ॥ भ्रब शौच श्रौर उसका नियम मुभसे तुम सावधान होकर श्रवणा करो-- मृतश्चौच में शुचि भी विप्र व्यतिक्रम होजाने पर श्रगुचिहो जाता है ॥ ३६ ॥

निरीदञ्च निराकार परमात्मनमीरवरम्‌ । स्वेच्छामयं स्वतन्त्रञ्च सवंकारणक । रणम्‌ । २९१ परमानन्दरूपञ्च परमानन्दकारणम्‌ ॥ पर प्रधानं पुरुषं निम्‌ णं प्रकृतेः परम्‌ ] [ तत्रव लीना प्रकृतिः स्वंबीजस्वरुपिणी । २२ ॥ ११० | [ ब्रह्मवेवत्तेपुराणम्‌ न स्वेणंकारसृष्टं तत्‌स्वणेञ्च नित्यमेव च ॥ २९ ॥ नित्यं तत्‌ परमं ब्रह्म नित्या च प्रकृतिः स्मृता ! दयोः समञ्च प्राधान्यमिति केचिदृवदन्ति हि २० मृदं स्वर्णं समाहत्त. कुलालस्वणंकारकौ । न समर्थो च मृत्स्वर्णं तयो गाहेररो क्षमम्‌ ॥ ३१ ॥ तस्मात्तद्‌ब्रहय प्रकृतेः पस्मेव च नारद ११२ ) [ ब्रह्मवेवत्तेपुराणम्‌ तद्ब्रह्मशक्तिः प्रकृतिः सवं वीजस्वरूपिणी । यतस्तच्छक्तिमदत्रह्य चेदं प्रकृतिलक्षणम्‌ ॥ ते जोरुपञ्च तद्ब्रह्म ध्यायन्ते योगिनः सदा । ३६ ॥ वेष्टावास्तन्न मन्यन्ते मद्धक्ताः सूृक्ष्मबुदधयः तत्त जः कस्य वाश्चय्यं ध्यायन्ते पुरुषं विना ॥ ३७ ॥ । कारणेन विना कार्यकुतो वा प्रभवेद्धूवे । ध्यायन्ते वेष्णएवास्तस्मात्तत्र रपं मनोहरम्‌ ॥ ३८ ॥

कामधेनुभिराकीरणं रासमण्डलमण्डितिम्‌ । वृन्दावनवनाच्छन्न विरजावेष्टितं मुने ॥ ४३ ॥

शतम्पृद्ध शतशरद्धं: सुदीप्तं दीप्तमीप्सितम्‌ । लक्षकतोटिपरिमितेराश्नमेः सुमनोहरः 1*४४ ॥ शतमन्दिरसंयुक्तमाश्नमं सुमनोहरम्‌ । .४५ ॥ प्राकारपरिखायुक्तं पारिजातवनान्वितम्‌ । कौस्तुभेन्द्रेण मिना निर्माणकलसोज्ज्वलैः । ४६ ॥ हीरासारविनिर्माणसोपानसंघसून्दरः । मरीनद्रसारनिर्मणिं: कपाट दपंणान्वितंः ॥ ४७ ॥

व्याख्याश्ुद्ुक़्रा यान्ता कौणापुस्तकधाटिणी । शुद्धश्नत्वक्वह्पा या सुशीला श्रीहरिगप्रिया । \३४ ॥ । १२४ 1] [ ब्रहमवेवर्तपुराशेय्‌ घोघ कै स्वरूप वाली-श्नौर समस्त सम्देहीं को भञ्जन करने वासी-विचामेंको दिमचन्दनकुनरैन्दुकुमुदार्मोजसञ्निभा । देवी चतुर्था कथिता पञ्चमीं दरंयामि ते ॥ +४० ॥ प्रमव्राणधिदेवो या पञ्चप्राणस्वरूपिणी । प्राएविङ्त्रियतमु सर्वाद्यासुन्द्री व्रराः । ४१ । प्रकतिवरितस्‌त्रम्‌ | [ १२५ सर्वसौ भाग्ययुक्ता च मानिनी गौ रवान्विता । वामा्ङ्किस्वरूपा च गरोन तेजसा मया । ४२ ॥ के सौभाग्य से समन्वित-मानिनी श्रौर गौरव शालिनी) गुणखभ्रौर तेजसे मेरे द्वारा वाम श्रद्धं प्रग के स्वरूप वातल्ती है । '*र्‌ परावरा सवंत्रता परमादयया सनातनी । परनानन्दर्पा च धन्या मान्या च पूजिता । ,४३ । रासक्रीडाधिदेवो च कृष्णस्य "परमात्मनः । रासमण्डलक्षमूता यसमण्डलमण्डिता ४२ रसश्व रीसुरसिका रासवासनिवासिनी । गोल । कवासिनी देवी गोपीवेशविधायिका (५५ ॥ परमाह्ादरूपा च सन्तो षहृषं रूपिणी । निगुखा च निराकारा नि्विप्तात्सस्वरूपपिरी 11४६१ १२६ | [ ब्रह्मवेवर्तपुराणम्‌ निरीहा निरहुङ्गारा भक्तानूम्रह्‌विम्रहा । वे दानुसारध्यानेन वपिक्ञाता सा विचक्षणः 1४७ ॥ हष्ठिहष्टा सहृख षु सुरेनद्रमु निपृङ्खवेः । वद्धिशुदधांजुकाधाना रत्नालङ्कार भूषिता ॥ ४८ ॥

पोडशद्रार्तयुक्तं सुदीप्तं रत्नदीपकेः ॥ ४८ ॥ । रत्नसिंहासनं रम्ये चामूल्यरत्ननिरमिते । नानाचित्रविचित्रादये वसन्तमीश्चर वरम्‌ ॥ (४६ ॥ नवीननी ग्दह्यामं किरोरवयसं शिशुम्‌ । गरन्मध्याह्नमात्त ण्डप्रभामोचनलोचनम्‌ ॥ ५० ॥

कोटिचन्द्रभ्रमामृष्टश्रीयुक्तमक्तविग्रहा । श्रीकृष्ण भक्तदास्यैकदाच्रिका सवे सम्पदाम्‌ 1४६९ श्रन्य इनका ज्ञान नहीं होता दहै 1४७ सहसो में सुरेन्द्र श्रौर मुनि पुङ्ख ग्रवतारे च वाराहे वृकभानुसुता चया । यतुपादपद्मसस्पश्चपवित्रा च वसुन्धरा ॥ ५० ॥ बरह्मादिभिरहष्टा या सवंहष्टा च भारते । लीरत्नसारसंभूता कष्णवक्षःस्थलस्थिता ॥ तथा घने नवघने लोला सौदामिनी मने ॥ ५१ ॥

स्थाने रिशूनां परमा वृद्धल्पा च योगिनी । (५६ ॥ पजा द्वादशमासेषु यस्याः षष्टयास्तूसन्ततम्‌ । पृजाच सूतिकागारे परषष्ठदिने हिष्षोः 11७७ ॥ प्रकृतिचरितसूत्रम्‌ | [ १३१ । !७७ ॥ एकविशतिमे चेव पूजा कल्यारहैतुकी । राश्चलियमिता चपा नित्या कास्याप्यतः परा 1७८ मातृरूपा देयारूपा राश्चद्रक्षणकारिणी । जले स्थले चान्तरीक्षे शिशूनां स्वप्रगोचरा (७६ ॥ प्रधानडिस्वरूपा या देवी मङ्गलचण्डिका । प्रकृतेमु खसंभूता सर्वमङ्गलदा सदा ८ ० ॥ सुष्टौ मंगलरूपा च संहारे कोपरूपिणी । तेन मगलचण्डी सा पण्डिते.परिकीतसिता ॥ *१९ ॥ प्रतिमंगलवारेषु प्रतिविरवेषु पूजिता । पच्चोपचारेभेक्त्याच योपि दः परिपू लिता ॥ ५२ ॥

कोटिचन्द्रप्रभायुष्टपुष्टश्रीयुक्तविग्रहम्‌ । सस्मितं मुरलीहस्तं सूप्रच्चस्तं सूमङ्खलम्‌ ॥ ५२ वह्िसंस्कार प तांञ्ुयुगलेन समूज्ज्वलम्‌ । चन्दनोक्षितसर्वाद्ध' #ोस्तुभेन विराजितम्‌ ॥ ५३ ॥

षष्ठि वषस॒हस्लासि प्रतप्तं ब्रह्मणा पुरा! यतुपादपद्मनखरहष्टये चात्मदुद्धये ॥ नं हष्टल्चं स्वप्तेऽपि प्रत्यक्षस्यापि का कथा ५,५२ ॥ । तेनव तपसा हृष्टा भूर बुल्दावने वने । कथिता पञ्चमी देवी सा राधा परिकीत्तिता ॥ ५३ ॥ । ग्रशरूपा कलाल्पा कलांशाश्चसमृद्धवा । प्रकतैः प्रतिविरवेषु देवी च सवंयोषितः ॥ ५४५ ॥ परिपृशंतमाः पद्चविधा देव्यश्च कौतिताः याया प्रधानांशरूपा वणंयामि निशामय ॥ ५५ । प्रधानाशस्वरूपा च गङ्खा भुवनपावनी विष्णुविग्रहसंभूता द्रवरूपा सनातनी ॥ ५६ ॥

रासेरवरं सूरसिकं राप्रावभःस्थलस्थितम्‌ । .६० ॥ ११६ | [ ब्रह्यवेव्त्तपु यणम्‌ एवंरुपमस्पं तं ध्यायन्ते वेष्णवा मुने । सततं ध्यरेयमस्माक परमात्मानमीश्चरम्‌ । ६१ । ॥ प्रक्षर परम ब्रह्य भगवन्तं सनातनम्‌ । स्वेच्छामयं निगुणजञ्च निरीह्‌ प्रकृतेः परमं ॥ ६२ ॥

स्वधा पितु.खां पत्नी च सुनिभिमंनुभिनैरेः । पूजिता पित्रुदानञ्च निष्फलज्च ययाविना-९७ ॥ ! स्वस्तिदेवी वायुपत्नी प्रतिधिश्वेषु पूजिता । भनादानञ्न्च प्रदानञ्च निष्फलञ्च ययाविना ॥ ६८ ॥

सारभूता च पुष्पाणां पवित्रा पृण्यदा सदा 11६१) दरनस्पशेनाभ्याञ्च सद्योनिर्वाणदायिनी । प्रकृतिचरितसूत्रम्‌ | [ १२९ कल्पवुक्षरूपा च भारते विश्वरूपिणी । १३० | [ ब्रह्यवैवत्तपुराणम्‌ दिव्य च्रिलश्रवपश्य दपगनप्तं यया हरेः । तपस्विनीषु पूज्या च तपस्विषु च भारते । ॥ ७० ॥

सर्वाधार सर्वंवीजं सवंज्ञं सवमेव च । सवेश्वर' सव॑पूज्यं सवेसिद्धिकरप्रदम्‌ । ६३ ॥ चन्द्र कार्वप्टव लोग ध्यान किया करते हैँ । बहु हमारे निरन्तर ध्यान करने स एव भगवानादि्गलिोकेद्धिभृजः स्वयम्‌ । गोपवेशङ्च गोपालैः पाषंदः परिवेष्टितः ॥ ६४ । परिपू णेतमः श्रीमान्‌ श्रीकृष्णो राधिकेश्वरः । सर्वान्तरात्मा सववंत्रप्रव्यभः सवेगः स्मृतः । ६५ । ॥ कुषिश्च सवंवचनोनकारश्चारमवाचकः 1 सर्वात्मा च पर ब्रह्य तेन कृष्णाः प्रकोत्तितः । ६६ ॥ क - न न क ५ कृषिश्च सवंवचनो नकारश्च(दिवाचकः । सर्वादिपुरुषो व्यापी तेन कृष्णः प्रकोत्तितः । (६७ ॥ स एवांशेन भगवान्‌ वेकुण्ठे च चतुभु जः । चतुभु जैः पाषंदंस्ते रावतः कमलापतिः ॥ ६८ ॥ । स एव कलया विष्णुः पाता च जगतां प्रभूः । दवेतद्रीपेसिन्धुकन्यापतिरव चतुभ्‌ जः ॥ ६६ ॥ एतत्त कथित सवं पर ` ब्रह्मनिरुपणम्‌ । ग्रस्माकं चिन्तनीयञ्च सेव्यवन्दितमीप्प्ितिम्‌ ॥ ७० । इत्युक्नव । शङ्करस्तत्र विरराम च शौनके । गन्धवं राजस्तोत्रेण तुष्टाव तञ्च नारदः ॥ ७१ ॥

मूनिस्तोत्रेण सन्तुष्टो भगवानादिरच्युतः । ज्ञान मूद्युञ्ञयस्तरमं प्रददौव रमीप्सितम्‌ । ॥ ७२ ॥

वले गये थे ॥ ७३ ॥

रिवोक्ताह्धिकाचारवणंनम्‌ |] ॥ ६७ न स ~ (य-स न म ५ दन्य &् | ` [ ब्रह्मवेवततं पुराणम्‌ शिवोक्ताह्िकाचार वणनम्‌ | 8 १०० | [ ब्रह्मववत्तं पुराणम्‌ चतुटस्तप्रमाणाञ्न्व कृत्वा मण्डलिकां ुभाम्‌ । तीयन्यिवाह्येत्तत्र हस्तंदत्वा तपौधन । 1६५ ॥ यानि यानि च तोर्थानि सर्वाणि कथयामि ते !1९६ ॥ गद्खुःच यमुने चेव गोदावरि सरस्वति दिाव । क्ताह्निकाचारवर्णंम्‌ | | १०१ स्नात्वास्नात्वा महापूनः कुर्य्यात्तु तिलक बुधः । वाह्लोमं ले ललाटे च कण्ठदेशेच वक्षसि । 1५३ ॥ स्नानंदानं तपो हमं दवञ्व पित्रुकमसू 1 तत्‌ सर्वनिषफलं याति ललाटे तिलक विना ॥ ७४ ॥

ऊदध्वज क्खु चयोविप्रः पादौ प्रक्षालयेत्‌ यदि । तावद््वतिचाण्डलो यावद्‌ गङ्कान परयति । *७६ ॥ उपविश्यासनेब्रह्मन्ताच्तम्य साधकदुचि । पूजाकर्य्या्तुः वेदोक्तं भक्तियुक्तोहि संयतः । ८० ॥ शालग्रामे मणौ मन्त्रे प्रतिमा्यांःजले स्थले 1 गोपृष्ठेवा गुरौ विप्रे प्रशस्तसर्च॑नं हरेः ॥ । ८१ ॥ सवेप्रशस्तापूजाच शालग्रामे च नारद । सुराणामेव सवषां यत्राधिष्टानमेव च ॥ ८२ ॥ । स स्नातः सवतीथंषु सर्वज्ञपु दीक्षितः । रालग्रामोदकेनेव योऽभिषेक समाचरेत्‌ । ॥ ८३ ॥

पूत्रपो्रधनंश्चय्यंयशोमंगलदायथिनी । शोकसन्तापपापात्तिदुःखदारिद्रनालिनी । ८३ ॥ परितुष्टा सवंवाज्छाप्रदात्री सवेयोषिताम्‌ 1 रुष्टाक्षणोन संहत" शक्ता विश्वं महेदरी । ॥ ८४ ॥

रालग्रामेजलं भक्तया निस्यमातियो नरः । जीवन्मुक्तःसच भवेद्‌ यात्तयन्ते कृष्णमन्दिरम्‌ । ८४! ^ च ^ ^^ स्न ^~~~ =¬ ग भ ८९१६. "०७२ त सिवोक्त । ज्िकचारवणनम्‌ |] | | १०३ शालग्रामे जो भक्तिभाव से जलं को प्र्थात्‌ रूलग्राम के स्नान क्ये हुये तीथं को नित्य पीतादहै वह पुरुष जीवित ही मक्त हये जाताहै श्रौर अन्तमं दरष्ण मन्दिरको प्राप्ते जाता है । ८२३-८४ । शालग्रामशिलाचक्र यत्रे तिष्ठति न । रद सचक्रो भगवांस्तत्र सवेतीर्थानि निश्चितम्‌ । ८५ । तत्र यो हि मुतो देही ज्ञानाज्ञानेन देवतः । रत्ननिर्माणयानेन स याति श्रीहरेः पदम्‌ । ८६ ॥ शालभ्रामं विनान्यत्रकः साधुः पूजयेद्धरिम्‌ । कृत्वा तत्र हरेः पूजां परिपृणं फललमेत्‌ ॥ \*७ । पूजाधारश्च कथितः श्रूपतां पजनक्रमः । हरेः पृजां बहुमतां कथयामि यधागमम्‌ ॥ ८८ ॥

सवेसिद्धिप्रदा देवी परमा सिद्धियोभिनी ॥ *७ ॥ कृष्णभक्ताङृष्णतुल्या तेजसा विक्रमणैः । कुष्णभावनयारश्वत्‌ कंष्णएवणर्गसनातनी । 5८ ॥ संहत्त॒ सवंश्राण्डं शवतानिश्वासमात्रतः । रणदत्यंः समतस्थाः कीडयालोकरक्षया । \*९ ॥ घर्माथकाममोक्षांश्चदातु शक्ता च पजिता ब्रह्मादिभिः स्तूयमाना मुनिभिर्मनुभिर्नरेः ॥ ९० ॥

पष्टिगंएपतेः पत्नी पूजिता जगतीतले । यया विना परिक्षीणः पुमांसो योषितोपि च ॥ ९६ ॥

मनन्तपल्नी तुष्टिश्च पृजितावन्दितासदा । यया विना न सन्तुष्टा सवं लोकाश्च सर्वतः ॥ १०० ॥

पृण्यपत्ती प्रतिष्टा सा पुण्यरूपा च पूजिता । कृ लौमहाप्रगल्भा च सवत्र व्यापिकारणात्‌ | कपटेन समं भ्राता भ्रमत्येव गृहे गृहु । \११२ ॥ परकृतिचरितसृत्रम्‌ | [ १३७ में ्रधेश्वयवों वाली प्रथत विकलङ्क रूप वाली स्तरेता होकर दिखाई १३० 1 | ब्रह्मववत्त पुराणम्‌ दितिद्च देव्यजननी कद्रूश्च विनता दनुः ॥ १२४ ॥

उपयक्ताः मुष्टिविधौएताश्चप्रक्ृतेः कला । कल । रचान्याः सन्तिबह्वचस्तासूकारिचन्निबोधमे ॥ १२५ ॥ रोहिणीचन्द्रपत्नीच संज्ञा सूय्यंस्यकामिनी लतल्पा मनोभ्यां शचीन्द्रस्यच गेहिनी । १२६ ॥ तारावहस्पतेभर्या वरिष्ठस्याप्यरुन्धती । ग्रहत्या गौतमश्च साप्यनस्‌यात्रिकामिनी । १२७ ॥ देवहुती कदमस्य प्रसृति दंक्षकामिनी । पितृणां मानसौ कन्या मेनका साम्बिकाप्रसूः ॥ १२८ ॥

लोपामृद्रा तथाहूती कूवेरकामिनी तथा । वरुणानी यसश्ची चबलेविन्ध्यावलीति च । १२९ ॥ कुन्तीचदमयन्तीच यशोदादेवकोसती । गान्धारीद्रोपदीशेव्या साविव्रीसत्यवत्‌प्रिया ॥ १३० ॥

वृषभानुप्रियासाध्त्री राधा माता कलावती । मन्दोदरीच कौशल्या स्‌मद्राकटभोतथा १२१ रेवती सत्यभामाच कालिन्दी लक्ष्मणातथा । जाम्बवती नाग्ननजिती मित्रविन्दातथापरा ॥ १३२ ॥

लक्ष्मरारुविमणी सीतास्वयलक्ष्मीःभकीत्तिता । कलायोजनगन्धाचन्धासमातामहासती ॥ १३३ ॥

सुर गुर वृहस्पति कौ भार्याका नाम तारादेवीहै । वसिष्ठकी पत्नी प्रकतिः पूजिता तेन वशखालङ्कारचस्दमे. ॥ १३८ ॥ । कुमारो चाष्टवर्षीया वखरालङ्कुारचन्दनः । पूजितायेन विप्रस्य. प्रकृतिस्तेन पूजिता ॥ १३९ ॥

सर्वाः प्रकतिसम्भूता उत्तमाधममध्यमाः । सत्वांशश्चोत्तमाः न्न याःयुखीलाश्च पतिव्रताः ॥ १४० ॥

तत्पस्चात्‌ जगतां माता त्रिषु लोकेषु पूजिता । जातादौ दक्षपल्न्याच्च तिहन्तु द॑त्यदानवान्‌ ॥ १४६ ॥ जो मध्यमश्रेणी की हैँ वे रजके भ्रंश से उत्पन्न होने वाली प्रकृति ततो देहं परित्यज्य यज्ञे भतत्‌ श्च निन्दया । जज्ञे हिमवतः पलन्यां लेभे पशुपति पतिम्‌ ॥ १४७ ॥

गणोशश्च स्वयं कृष्णः ,स्कन्दो विष्युकलोदधवः । बभूवतुस्तो तनयौ पश्चात्तस्याश्चनारदः 11 १४८ ॥ । लक्ष्मीमंद्धलभूपेन प्रथमे परिप्‌जिता । त्रिषुलोकेषु तत्पश्चात्‌ देवतामूनिमानव: ॥ १४६ । सावित्री चापि प्रथमे भक्त्या च परिप्जिता । तत्पश्चात्‌ तिषुलोकेषु देवतामूनि मानवः ॥ १५० ॥

प्रादौ सरस्वती देवी ब्रह्मणा परिपू जिता । तत्पश्चात्‌ त्रिषु लोकेषु देवतामुनिमानवेः ॥ १५१ प्रकृतिचरितसूत्रम्‌ 1 - [| १४३ परथमे पूजिता राधा गोलेके रासमण्डले । पौरंमास्यां कातिकस्य कृष्णोनपरमात्मना ॥ १५२ ॥ गोपिकोभिश्र गोपेङ्व नालिकाभिष््च बालकौः गवां गणैःसुरगणं स्तत्पस्चात्‌माययाहूरे । 1 १५३ ॥ तदा ब्रह्मादिभिदवेपूनिमिमनुभिस्तथा । पूष्पधूपादिभिर्भक्त्या पृजिता वन्दिता सदा 11१५४ पृथिव्यां प्रथमे देवी सयज्ञेन च पृजिता । शङ्धुरेणोपदिष्टेन पुण्यक्षेत्रे च भारते ॥ १५५ ॥

त्रिषु लोकेषु तसश्चादान्ञा परमाटमनः । पूष्पवृपादिभिभेक्त्या पूजिता मुनिभिः सुरः । १५६ ॥ कला या याः सुसंभूता पृजितास्ताक््च भारते । पूजितामग्रामदेव्यर्च म्रामे च नगरे मने ॥ १५७ ॥

न समर्था ग्‌रोौ रुष्टे रक्षणे स्वंदेवताः । १४ ॥ श्री गुरुदेव काध्ान करक श्रपने शवेत-निमंल हृदय रूगी पद्म पर रिवोक्ताह्िकाचारवणंनम्‌ | [ £ ९२ | [ ब्रह्मवेवत्त पुराणम्‌ ग्रामाद्यम्यन्तरञ्चेव नरां गहसमीपक्रम्‌ । रद्ध. सेतुः शरवमं श्मशानवद्धिसन्चिधिम्‌ । २१ । जिस भाग्यश्चाली सधिक्र के गुरुदेव परम प्रसन्न एवं िष्यसे पूणं श्री गुरुदेव की श्रना प्रथम न करके देवका पूजन भ्रभसे किया करता, वहू एक शतब्रह्म हत्या के समान महापापका भागी अ्रवक्यहीहो जाता इसमे तनिके भी संशय नहींहै ॥ ६१६ ॥ सामवेद में भगवान्‌ हरिने स्वय ही यह कहा था, इसलिये श्रपने उपास्य एवं भ्रभीष्ट देव से भी भ्रधिक गुरुदेव ही पुज्यतम होते हँ ॥ १७ ॥ हं मुने ! श्रततएव इष्ट श्रीगुरु चरणका स्वयं ध्यान करक श्रौर्‌ साधना करने वले व्यक्ति को उनका स्तवन करके फिर वेद मे बताया हुभ्रा स्थल प्रप्त करके सानन्द मलमूत्रादि का उतसगं करना घाहिये । १८ ॥ । भ्रब मल-मृत्र कै -उप्सगं करने के विपय मे पूरा विषररण दियानजातादहै कि किस स्थान का इसके करने परे करना चाहियि--जलके समीप का स्थल-रन्धु (छिद्र, से युक्त स्थान प्राणियों की सन्निधि वाला स्थल देवालय के समौपका स्थानःवृक्ष का मल प्रदेश श्रौर मागं का स्थान मलमूत्र केत्याग करने मेँ त्यागकर देना चाहिये ॥ १९ । ) हृल से उत्कषंणा जिस गायो के रह्ने.बेखने का स्थल) कौ नदी श्रौर कन्दरा के मध्य भाग को-- पष्पों वले उद्यान को श्रीर पद्किल ( कोच या दलदल वाले} स्थान को मलमूत्रोत्सजेनके काममें त्याग करदेना चाद्ये (२० ॥ | प्राम श्रादि जना वासो के भीत्तरी भाग को-मनुष्यों के निवासकरने वालों ग्रहं के समीय क स्थल को-शक्कु.को-सेतुको-शरोके वनको-मशान भूमि के स्थान कोश्रौर्‌ श्रगिति के समीप में रहने वाले स्थानकोभी मलादि के त्याग करने में भ्रवद्य ही वजित कर देना चाह्यि ॥ २९१ ॥

ब्राह्मणस्तिलक कृत्वा कुर्यात्‌ सन्ध्याच्च तपसाम्‌ । नमस्छृत्य सुगत भक्त्या गृहं गच्छेन्मुदान्वितः ॥ ७५ । प्रक्षाल्य पादं यत्तेन धृत्वा धौनेच वाससी मन्दिरं प्रविशेत्‌ शरान्न इत्याहहुररेव च ७६ विनापादैचप्रक्षाल्य स्नात्वा वि्तिमन्दिरम्‌ तस्य स्नानादिकं नष्ट जपहौीमञ्चपञ्चमम्‌ । ५७७ ॥ १०२ | [ ब्रह्यवेवत्तंपूराणम्‌ परिधायस्निग्धवस्वगृहञ्चप्रविशेद्‌ गृही 1 रुष्टालक्ष्मीगृ हादयाति सापंदस्वायसुदारुणम्‌ ॥ ५७८ ॥

मध्यमा रजसश्वांशास्तास्च भोग्याः प्रकीत्िताः ) युखसम्भोगवत्यस्च स्वकार्य्यतश्पराः सदा । १४१ ॥ ग्रधमास्तमपस्वांशा श्र्लातकुलसम्भवाः 1 द्वितीये समन्वद्रेसा रावणस्य बधाथिना ॥ ९४५ ॥