ततः शूर्पणखा दीना रावणं लोकरावणम्। अमात्यमध्ये सङ्क्रुद्धा परुषं वाक्यमब्रवीत्।।

tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṅ lōkarāvaṇam. amātyamadhyē saṅkruddhā paruṣaṅ vākyamabravīt৷৷

प्रमत्तः कामभोगेषु स्वैरवृत्तो निरङ्कुशः। समुत्पन्नं भयं घोरं बोद्धव्यं नावबुध्यसे।।

pramattaḥ kāmabhōgēṣu svairavṛttō niraṅkuśaḥ. samutpannaṅ bhayaṅ ghōraṅ bōddhavyaṅ nāvabudhyasē৷৷

सक्तं ग्राम्येषु भोगेषु कामवृत्तं महीपतिम्। लुब्धं न बहुमन्यन्ते श्मशानाग्निमिव प्रजाः।।

saktaṅ grāmyēṣu bhōgēṣu kāmavṛttaṅ mahīpatim. lubdhaṅ na bahumanyantē śmaśānāgnimiva prajāḥ৷৷

स्वयं कार्याणि यः काले नानुतिष्ठति पार्थिवः। स तु वै सह राज्येन तैश्च कार्यैर्विनश्यति।।

svayaṅ kāryāṇi yaḥ kālē nānutiṣṭhati pārthivaḥ. sa tu vai saha rājyēna taiśca kāryairvinaśyati৷৷

अयुक्तचारं दुर्दर्शमस्वाधीनं नराधिपम्। वर्जयन्ति नरा दूरान्नदीपङ्कामिव द्विपाः।।

ayuktacāraṅ durdarśamasvādhīnaṅ narādhipam. varjayanti narā dūrānnadīpaṅkāmiva dvipāḥ৷৷

ये न रक्षन्ति विषयमस्वाधीना नराधिपाः। ते न वृद्ध्या प्रकाशन्ते गिरयस्सागरे यथा।।

yē na rakṣanti viṣayamasvādhīnā narādhipāḥ. tē na vṛddhyā prakāśantē girayassāgarē yathā৷৷

आत्मवद्भिर्विगृह्य त्वं देवगन्धर्वदानवैः। अयुक्तचारश्चपलः कथं राजा भविष्यसि।।

ātmavadbhirvigṛhya tvaṅ dēvagandharvadānavaiḥ. ayuktacāraścapalaḥ kathaṅ rājā bhaviṣyasi৷৷

त्वन्तु बालस्वभावश्च बुद्धिहीनश्च राक्षस। ज्ञातव्यन्तु न जानीषे कथं राजा भविष्यसि।।

tvantu bālasvabhāvaśca buddhihīnaśca rākṣasa. jñātavyantu na jānīṣē kathaṅ rājā bhaviṣyasi৷৷

येषां चारश्च कोशश्च नयश्च जयतां वर। अस्वाधीना नरेन्द्राणां प्राकृतैस्ते जनैस्समाः।।

yēṣāṅ cāraśca kōśaśca nayaśca jayatāṅ vara. asvādhīnā narēndrāṇāṅ prākṛtaistē janaissamāḥ৷৷

यस्मात्पश्यन्ति दूरस्थान् सर्वानर्थान्नराधिपाः। चारेण तस्मादुच्यन्ते राजानो दीर्घचक्षुषः।।

yasmātpaśyanti dūrasthān sarvānarthānnarādhipāḥ. cārēṇa tasmāducyantē rājānō dīrghacakṣuṣaḥ৷৷

अयुक्तचारं मन्ये त्वां प्राकृतैस्सचिवैर्वृतम्। स्वजनं तु जनस्थाने हतं यो नावबुद्ध्यसे।।

ayuktacāraṅ manyē tvāṅ prākṛtaissacivairvṛtam. svajanaṅ tu janasthānē hataṅ yō nāvabuddhyasē৷৷

चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां क्रूरकर्मणाम्। हतान्येकेन रामेण खरश्च सहदूषणः।।

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṅ krūrakarmaṇām. hatānyēkēna rāmēṇa kharaśca sahadūṣaṇaḥ৷৷

ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः। धर्षितं च जनस्थानं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।।

ṛṣīṇāmabhayaṅ dattaṅ kṛtakṣēmāśca daṇḍakāḥ. dharṣitaṅ ca janasthānaṅ rāmēṇākliṣṭakarmaṇā৷৷

त्वन्तु लुब्दः प्रमत्तश्च पराधीनश्च रावण। विषये स्वे समुत्पन्नं भयं यो नावबुध्यसे।।

tvantu lubdaḥ pramattaśca parādhīnaśca rāvaṇa. viṣayē svē samutpannaṅ bhayaṅ yō nāvabudhyasē৷৷

तीक्ष्णमल्पप्रदातारं प्रमत्तं गर्वितं शठम्। व्यसने सर्वभूतानि नाभिधावन्ति पार्थिवम्।।

tīkṣṇamalpapradātāraṅ pramattaṅ garvitaṅ śaṭham. vyasanē sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam৷৷

अतिमानिनमग्राह्यमात्मसम्भावितं नरम्। क्रोधिनं व्यसने हन्ति स्वजनोऽपि महीपतिम्।।

atimāninamagrāhyamātmasambhāvitaṅ naram. krōdhinaṅ vyasanē hanti svajanō.pi mahīpatim৷৷

नानुतिष्ठति कार्याणि भयेषु न बिभेति च। क्षिप्रं राज्याच्युतो दीनस्तृणैस्तुल्यो भविष्यति।।

nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayēṣu na bibhēti ca. kṣipraṅ rājyācyutō dīnastṛṇaistulyō bhaviṣyati৷৷

शुष्कैः काष्ठैर्भवेत्कार्यं लोष्टैरपि च पांसुभिः। न तु स्थानात्परिभ्रष्टैः कार्यं स्याद्वसुधाधिपैः।।

śuṣkaiḥ kāṣṭhairbhavētkāryaṅ lōṣṭairapi ca pāṅsubhiḥ. na tu sthānātparibhraṣṭaiḥ kāryaṅ syādvasudhādhipaiḥ৷৷

अपभुक्तं यथा वासस्स्रजो वा मृदिता यथा। एवं राज्यात्परिभ्रष्टस्समर्थोऽपि निरर्थकः।।

apabhuktaṅ yathā vāsassrajō vā mṛditā yathā. ēvaṅ rājyātparibhraṣṭassamarthō.pi nirarthakaḥ৷৷

अप्रमत्तश्च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः। कृतज्ञो धर्मशीलश्च स राजा तिष्ठते चिरम्।।

apramattaśca yō rājā sarvajñō vijitēndriyaḥ. kṛtajñō dharmaśīlaśca sa rājā tiṣṭhatē ciram৷৷

नयनाभ्यां प्रसुप्तोऽपि जागर्ति नयचक्षुषा। त्यक्तक्रोधप्रमादश्च स राजा पूज्यते जनैः।।

nayanābhyāṅ prasuptō.pi jāgarti nayacakṣuṣā. tyaktakrōdhapramādaśca sa rājā pūjyatē janaiḥ৷৷

त्वं तु रावण दुर्बुद्धिर्गुणैरेतैर्विवर्जितः। यस्य तेऽविदितश्चारै रक्षसां सुमहान्वधः।।

tvaṅ tu rāvaṇa durbuddhirguṇairētairvivarjitaḥ. yasya tē.viditaścārai rakṣasāṅ sumahānvadhaḥ৷৷

परावमन्ता विषयेषु सङ्गतो न देशकालप्रविभागतत्ववित्। अयुक्तबुद्धिर्गुणदोषनिश्चये विपन्नराज्यो नचिराद्विपत्स्यसे।।

parāvamantā viṣayēṣu saṅgatō na dēśakālapravibhāgatatvavit. ayuktabuddhirguṇadōṣaniścayē vipannarājyō nacirādvipatsyasē৷৷

इति स्वदोषान् परिकीर्तितांस्तया समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः। धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो विचिन्तयामास चिरं स रावणः।।

iti svadōṣān parikīrtitāṅstayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācarēśvaraḥ. dhanēna darpēṇa balēna cānvitō vicintayāmāsa ciraṅ sa rāvaṇaḥ৷৷