वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे। कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत्।।

vanaṅ gatē dharmaparē rāmē ramayatāṅ varē. kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt৷৷

यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितं ते महद्यशः। सानुक्रोशो वदान्यश्च प्रियवादी च राघवः।।

yadyapi triṣu lōkēṣu prathitaṅ tē mahadyaśaḥ. sānukrōśō vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ৷৷

कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया। दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः।।

kathaṅ naravaraśrēṣṭha! putrau tau saha sītayā. duḥkhitau sukhasaṅvṛddhau vanē duḥkhaṅ sahiṣyataḥ৷৷

सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता। कथमुष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते।।

sā nūnaṅ taruṇī śyāmā sukumārī sukhōcitā. kathamuṣṇaṅ ca śītaṅ ca maithilī prasahiṣyatē৷৷

भुक्त्वाऽशनं विशालाक्षी सूपदं शान्वितं शुभम्। वन्यं नैवारमाहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते।।

bhuktvā.śanaṅ viśālākṣī sūpadaṅ śānvitaṅ śubham. vanyaṅ naivāramāhāraṅ kathaṅ sītōpabhōkṣyatē৷৷

गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभमनिन्दिता। कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्यशोभनम्।।

gītavāditranirghōṣaṅ śrutvā śubhamaninditā. kathaṅ kravyādasiṅhānāṅ śabdaṅ śrōṣyatyaśōbhanam৷৷

महेन्द्रध्वजसङ्काशः क्व नु शेते महाभुजः। भुजं परिघसङ्काशमुपधाय महाबलः।।

mahēndradhvajasaṅkāśaḥ kva nu śētē mahābhujaḥ. bhujaṅ parighasaṅkāśamupadhāya mahābalaḥ৷৷

पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिश्श्वासमुत्तमम्। कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्।।

padmavarṇaṅ sukēśāntaṅ padmaniśśvāsamuttamam. kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṅ puṣkarēkṣaṇam৷৷

वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः। अपश्यन्त्या न तं यद्वै फलतीदं सहस्रधा।।

vajrasāramayaṅ nūnaṅ hṛdayaṅ mē na saṅśayaḥ. apaśyantyā na taṅ yadvai phalatīdaṅ sahasradhā৷৷

यत्त्वयाऽकरुणं कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः। निरस्ताः परिधावन्ति सुखार्हाः कृपणा वने।।

yattvayā.karuṇaṅ karma vyapōhya mama bāndhavāḥ. nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kṛpaṇā vanē৷৷

यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति। जह्याद्राज्यं च कोषं च भरतो नोपलक्षयते।।

yadi pañcadaśē varṣē rāghavaḥ punarēṣyati. jahyādrājyaṅ ca kōṣaṅ ca bharatō nōpalakṣayatē৷৷

भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वानेव बान्धवान्। ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान्।।

bhōjayanti kila śrāddhē kēcitsvānēva bāndhavān. tataḥ paścātsamīkṣantē kṛtakāryā dvijarṣabhān৷৷

तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वांसश्च द्विजातयः। न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः।।

tatra yē guṇavantaśca vidvāṅsaśca dvijātayaḥ. na paścāttē.bhimanyantē sudhāmapi surōpamāḥ৷৷

ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुं द्विजर्षभाः। नाभ्युपैतुमलं प्राज्ञा श्शृङ्गच्छेदमिवर्षभाः।।

brāhmaṇēṣvapi tṛptēṣu paścādbhōktuṅ dvijarṣabhāḥ. nābhyupaitumalaṅ prājñā śśṛṅgacchēdamivarṣabhāḥ৷৷

एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशाम्पते। भ्राता ज्येष्ठो वरिष्ठश्च किमर्थं नावमंस्यते।।

ēvaṅ kanīyasā bhrātrā bhuktaṅ rājyaṅ viśāmpatē. bhrātā jyēṣṭhō variṣṭhaśca kimarthaṅ nāvamaṅsyatē৷৷

न परेणाऽहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुमिच्छति। एवमेतन्नरव्याघ्रः परलीढं न मन्यते।।

na parēṇā.hṛtaṅ bhakṣyaṅ vyāghraḥ khāditumicchati. ēvamētannaravyāghraḥ paralīḍhaṅ na manyatē৷৷

हविराज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश्च खादिराः। नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनरध्वरे।।

havirājyaṅ purōḍāśāḥ kuśā yūpāśca khādirāḥ. naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvarē৷৷

तथा ह्यात्तमिदं राज्यं हृतसारां सुरामिव। नाभिमन्तुमलं रामो नष्टसोममिवाध्वरम्।।

tathā hyāttamidaṅ rājyaṅ hṛtasārāṅ surāmiva. nābhimantumalaṅ rāmō naṣṭasōmamivādhvaram৷৷

न चेमां धर्षणां राम सङ्गच्छेदत्यमर्षणः। दारयेन्मन्दरमपि स हि क्रुद्धश्शितैश्शरैः।।

na cēmāṅ dharṣaṇāṅ rāma saṅgacchēdatyamarṣaṇaḥ. dārayēnmandaramapi sa hi kruddhaśśitaiśśaraiḥ৷৷

त्वां तु नोत्सहते हन्तुं महात्मा पितृगौरवात्। ससोमार्कग्रहगणं नभस्ताराविचित्रितम्।।

tvāṅ tu nōtsahatē hantuṅ mahātmā pitṛgauravāt. sasōmārkagrahagaṇaṅ nabhastārāvicitritam৷৷

।। पातयेद्योदिवं क्रुद्धस्सत्वां न व्यतिवर्तते। प्रक्षोभयेद्वारये द्वा महीं शैलशताचिताम्।।

৷৷ pātayēdyōdivaṅ kruddhassatvāṅ na vyativartatē. prakṣōbhayēdvārayē dvā mahīṅ śailaśatācitām৷৷

नैवं विधमसत्कारं राघवो मर्षयिष्यति। बलवानिव शार्दूलो वालधेरभिमर्शनम्।।

naivaṅ vidhamasatkāraṅ rāghavō marṣayiṣyati. balavāniva śārdūlō vāladhērabhimarśanam৷৷

नैतस्य सहिता लोका भयं कुर्युर्महामृथे। अधर्मंत्विह धर्मात्मा लोकं धर्मेण योजयेत्।।

naitasya sahitā lōkā bhayaṅ kuryurmahāmṛthē. adharmaṅtviha dharmātmā lōkaṅ dharmēṇa yōjayēt৷৷

नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः। युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत्।।

nanvasau kāñcanairbāṇairmahāvīryō mahābhujaḥ. yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahēt৷৷

स तादृशस्सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः। स्वयमेव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा।।

sa tādṛśassiṅhabalō vṛṣabhākṣō nararṣabhaḥ. svayamēva hataḥ pitrā jalajēnātmajō yathā৷৷

द्विजातिचरितो धर्मश्शास्त्रदृष्टस्सनातनः। यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते।।

dvijāticaritō dharmaśśāstradṛṣṭassanātanaḥ. yadi tē dharmaniratē tvayā putrē vivāsitē৷৷

गतिरेका पतिर्नार्या द्वितीया गतिरात्मजः। तृतीया ज्ञातयो राजंश्चतुर्थी नेह विद्यते।।

gatirēkā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ. tṛtīyā jñātayō rājaṅścaturthī nēha vidyatē৷৷

तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश्च वनमाश्रितः। न वनं गन्तुमिच्छामि सर्वथा निहता त्वया।।

tatra tvaṅ caiva mē nāsti rāmaśca vanamāśritaḥ. na vanaṅ gantumicchāmi sarvathā nihatā tvayā৷৷

हतं त्वया राज्यमिदं सराष्ट्रं हतस्तथाऽत्मा सह मन्त्रिभिश्च। हता सपुत्राऽस्मि हताश्च पौरास्सुत श्च भार्या च तव प्रहृष्टौ।।

hataṅ tvayā rājyamidaṅ sarāṣṭraṅ hatastathā.tmā saha mantribhiśca. hatā saputrā.smi hatāśca paurāssuta śca bhāryā ca tava prahṛṣṭau৷৷

इमां गिरं दारुणशब्द संश्रितां निशम्य राजाऽपि मुमोह दुःखितः। तत स्स शोकं प्रविवेश पार्थिवस्स्वदुष्कृतं चापि पुनस्तदा स्मरन्।।

imāṅ giraṅ dāruṇaśabda saṅśritāṅ niśamya rājā.pi mumōha duḥkhitaḥ. tata ssa śōkaṅ pravivēśa pārthivassvaduṣkṛtaṅ cāpi punastadā smaran৷৷