तेषामेवं विषण्णानां पीडितानामतीव च। बाष्पविप्लुतनेत्राणां सशोकानां मुमूर्षया।।

tēṣāmēvaṅ viṣaṇṇānāṅ pīḍitānāmatīva ca. bāṣpaviplutanētrāṇāṅ saśōkānāṅ mumūrṣayā৷৷

।। अनुगम्य निवृत्तानां रामं नगरवासिनाम्। उद्गतानीव सत्वानि बभूवुरमनस्विनाम्।।

৷৷ anugamya nivṛttānāṅ rāmaṅ nagaravāsinām. udgatānīva satvāni babhūvuramanasvinām৷৷

स्वं स्वं निलयमागम्य पुत्रदारैस्समावृता। अश्रूणि मुमुचुस्सर्वे बाष्पेण पिहिताननाः।।

svaṅ svaṅ nilayamāgamya putradāraissamāvṛtā. aśrūṇi mumucussarvē bāṣpēṇa pihitānanāḥ৷৷

न चाहृष्यन् नचामोदन् वणिजो न प्रसारयन्। न चाशोभन्त पण्यानि नापचन् गृहमेधिनः।।

na cāhṛṣyan nacāmōdan vaṇijō na prasārayan. na cāśōbhanta paṇyāni nāpacan gṛhamēdhinaḥ৷৷

नष्टं दृष्ट्वा नाभ्यनन्दन् विपुलं वा धनागमम्। पुत्रं प्रथमजं लब्ध्वा जननी नाभ्यनन्दत।।

naṣṭaṅ dṛṣṭvā nābhyanandan vipulaṅ vā dhanāgamam. putraṅ prathamajaṅ labdhvā jananī nābhyanandata৷৷

गृहे गृहे रुदन्त्यश्च भर्तारं गृहमागतम्। व्यगर्हयन्त दुःखार्ता वाग्भिस्तोत्रैरिव द्विपान्।।

gṛhē gṛhē rudantyaśca bhartāraṅ gṛhamāgatam. vyagarhayanta duḥkhārtā vāgbhistōtrairiva dvipān৷৷

किं नु तेषां गृहैः कार्यं किं दारै: किं धनेन वा। पुत्रैर्वा किं सुखैर्वापि ये न पश्यन्ति राघवम्।।

kiṅ nu tēṣāṅ gṛhaiḥ kāryaṅ kiṅ dārai: kiṅ dhanēna vā. putrairvā kiṅ sukhairvāpi yē na paśyanti rāghavam৷৷

एकः सत्पुरुषो लोके लक्ष्मण स्सह सीतया। योऽनुगच्छति काकुत्स्थं रामं परिचरन् वने।।

ēkaḥ satpuruṣō lōkē lakṣmaṇa ssaha sītayā. yō.nugacchati kākutsthaṅ rāmaṅ paricaran vanē৷৷

आपगाः कृतपुण्यास्ता पद्मिन्यश्च सरांसि च। येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलं शुचि।।

āpagāḥ kṛtapuṇyāstā padminyaśca sarāṅsi ca. yēṣu snāsyati kākutsthō vigāhya salilaṅ śuci৷৷

शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थमटव्यो रम्यकाननाः। आपगाश्च महानूपाः सानुमन्तश्च पर्वताः।।

śōbhayiṣyanti kākutsthamaṭavyō ramyakānanāḥ. āpagāśca mahānūpāḥ sānumantaśca parvatāḥ৷৷

काननं वापि शैलं वा यं रामोऽधिगमिष्यति। प्रियातिथिमिव प्राप्तं नैनं शक्ष्यन्त्यनर्चितुम्।।

kānanaṅ vāpi śailaṅ vā yaṅ rāmō.dhigamiṣyati. priyātithimiva prāptaṅ nainaṅ śakṣyantyanarcitum৷৷

विचित्रकुसुमापीडा बहुमञ्जरि धारिणः। राघवं दर्शयिष्यन्ति नगा भ्रमरशालिनः।।

vicitrakusumāpīḍā bahumañjari dhāriṇaḥ. rāghavaṅ darśayiṣyanti nagā bhramaraśālinaḥ৷৷

अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च। दर्शयिष्यन्त्यनुक्रोशाद्गिरयो राममागतम्।।

akālē cāpi mukhyāni puṣpāṇi ca phalāni ca. darśayiṣyantyanukrōśādgirayō rāmamāgatam৷৷

प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः। विदर्शयन्तो विविधान् भूयश्चित्रांश्च निर्झरान्।।

prasraviṣyanti tōyāni vimalāni mahīdharāḥ. vidarśayantō vividhān bhūyaścitrāṅśca nirjharān৷৷

पादपाः पर्वताग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम्। यत्र रामो भयं नात्र नास्ति तत्र पराभवः।।

pādapāḥ parvatāgrēṣu ramayiṣyanti rāghavam. yatra rāmō bhayaṅ nātra nāsti tatra parābhavaḥ৷৷

स हि शूरो महाबाहुः पुत्रो दशरथस्य च। पुरा भवति नोदूरादनुगच्छाम राघवम्।।

sa hi śūrō mahābāhuḥ putrō daśarathasya ca. purā bhavati nōdūrādanugacchāma rāghavam৷৷

पादच्छाया सुखा भर्तुस्तादृशस्य महात्मनः। स हि नाथो जनस्यास्य स गति स्सपरायणम्।।

pādacchāyā sukhā bhartustādṛśasya mahātmanaḥ. sa hi nāthō janasyāsya sa gati ssaparāyaṇam৷৷

वयं परिचरिष्यामः सीतां यूयं तु राघवम्। इति पौरस्त्रियो भर्तृ़न् दुखार्तास्तत्तदब्रुवन्।।

vayaṅ paricariṣyāmaḥ sītāṅ yūyaṅ tu rāghavam. iti paurastriyō bhartṛn dukhārtāstattadabruvan৷৷

युष्माकं राघवोऽरण्ये योगक्षेमं विधास्यति। सीता नारीजनस्यास्य योगक्षेमं करिष्यति।।

yuṣmākaṅ rāghavō.raṇyē yōgakṣēmaṅ vidhāsyati. sītā nārījanasyāsya yōgakṣēmaṅ kariṣyati৷৷

को न्वनेनाऽप्रतीतेन सोत्कण्ठितजनेन च। सम्प्रियेतामनोज्ञेन वासेन हृतचेतसा।।

kō nvanēnā.pratītēna sōtkaṇṭhitajanēna ca. sampriyētāmanōjñēna vāsēna hṛtacētasā৷৷

कैकेय्या यदि चे द्राज्यं स्यादधर्म्यमनाथवत्। न हि नो जीवितेनार्थः कुतः पुत्रैः कुतो धनैः।।

kaikēyyā yadi cē drājyaṅ syādadharmyamanāthavat. na hi nō jīvitēnārthaḥ kutaḥ putraiḥ kutō dhanaiḥ৷৷

यया पुत्रश्च भर्ता च त्यक्तावैश्वर्यकारणात्। कं सा परिहरेदन्यं कैकेयी कुलपांसनी।।

yayā putraśca bhartā ca tyaktāvaiśvaryakāraṇāt. kaṅ sā pariharēdanyaṅ kaikēyī kulapāṅsanī৷৷

कैकेय्या न वयं राज्ये भृतका निवसेमहि। जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैरपि शपामहे।।

kaikēyyā na vayaṅ rājyē bhṛtakā nivasēmahi. jīvantyā jātu jīvantyaḥ putrairapi śapāmahē৷৷

या पुत्रं पार्थिवेन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा। कस्तां प्राप्य सुखं जीवेदधर्म्यां दुष्टचारिणीम्।।

yā putraṅ pārthivēndrasya pravāsayati nirghṛṇā. kastāṅ prāpya sukhaṅ jīvēdadharmyāṅ duṣṭacāriṇīm৷৷

उपद्रुतमिदं सर्वमनालम्बमनायकम्। कैकेय्या हि कृते सर्वं विनाशमुपयास्यति।।

upadrutamidaṅ sarvamanālambamanāyakam. kaikēyyā hi kṛtē sarvaṅ vināśamupayāsyati৷৷

न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति महीपतिः। मृते दशरथे व्यक्तं विलापस्तदनन्तरम्।।

na hi pravrajitē rāmē jīviṣyati mahīpatiḥ. mṛtē daśarathē vyaktaṅ vilāpastadanantaram৷৷

ते विषं पिबतालोड्य क्षीणपुण्या स्सुदुर्गताः। राघवं वानुगच्छध्वमश्रुतिं वापि गच्छत।।

tē viṣaṅ pibatālōḍya kṣīṇapuṇyā ssudurgatāḥ. rāghavaṅ vānugacchadhvamaśrutiṅ vāpi gacchata৷৷

मिथ्याप्रव्राजितो राम स्ससीत स्सहलक्ष्मणः। भरते सन्निसृष्टास्स्म स्सौनिके पशवो यथा।।

mithyāpravrājitō rāma ssasīta ssahalakṣmaṇaḥ. bharatē sannisṛṣṭāssma ssaunikē paśavō yathā৷৷

पूर्णचन्द्रानन श्श्यामो गूढजत्रुररिन्दमः। आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मणपूर्वजः।।

pūrṇacandrānana śśyāmō gūḍhajatrurarindamaḥ. ājānubāhuḥ padmākṣō rāmō lakṣmaṇapūrvajaḥ৷৷

।। पूर्वाभिभाषी मधुर स्सत्यवादी महाबलः। सौम्यस्सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः।।

৷৷ pūrvābhibhāṣī madhura ssatyavādī mahābalaḥ. saumyassarvasya lōkasya candravatpriyadarśanaḥ৷৷

।। नूनं पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः। शोभयिष्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः।।

৷৷ nūnaṅ puruṣaśārdūlō mattamātaṅgavikramaḥ. śōbhayiṣyatyaraṇyāni vicaran sa mahārathaḥ৷৷

तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः। चुक्रुशु र्दुःखसन्तप्ता मृत्योरिव भयागमे।।

tāstathā vilapantyastu nagarē nāgarastriyaḥ. cukruśu rduḥkhasantaptā mṛtyōriva bhayāgamē৷৷

इत्येवं विलपन्तीनां स्त्रीणां वेश्मसु राघवम्। जगामास्तं दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत।।

ityēvaṅ vilapantīnāṅ strīṇāṅ vēśmasu rāghavam. jagāmāstaṅ dinakarō rajanī cābhyavartata৷৷

नष्टज्वलनसन्तापा प्रशान्ताध्यायसत्कथा। तिमिरेणाभिलिप्तेव सा तदा नगरी बभौ।।

naṣṭajvalanasantāpā praśāntādhyāyasatkathā. timirēṇābhiliptēva sā tadā nagarī babhau৷৷

उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया। अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम्।।

upaśāntavaṇikpaṇyā naṣṭaharṣā nirāśrayā. ayōdhyā nagarī cāsīnnaṣṭatāramivāmbaram৷৷

तथा स्त्रियो रामनिमित्तमातुरा यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते। विलप्य दीना रुरुदुर्विचेतस स्सूतैर्हि तासामधिको हि सोऽभवत्।।

tathā striyō rāmanimittamāturā yathā sutē bhrātari vā vivāsitē. vilapya dīnā rurudurvicētasa ssūtairhi tāsāmadhikō hi sō.bhavat৷৷

प्रशान्तगीतोत्सवनृत्तवादना व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया। तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा महार्णव स्सङ्क्षपितोदको यथा।।

praśāntagītōtsavanṛttavādanā vyapāstaharṣā pihitāpaṇōdayā. tadā hyayōdhyā nagarī babhūva sā mahārṇava ssaṅkṣapitōdakō yathā৷৷