स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान्प्रभुः। अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः।।

snigdhagambhīraghōṣēṇa syandanēnōpayānprabhuḥ. ayōdhyāṅ bharataḥ kṣipraṅ pravivēśa mahāyaśāḥ৷৷

बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम्। तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव।।

biḍālōlūkacaritāmālīnanaravāraṇām. timirābhyāhatāṅ kālīmaprakāśāṅ niśāmiva৷৷

राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम्। ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीमिव पीडिताम्।।

rāhuśatrōḥ priyāṅ patnīṅ śriyā prajvalitaprabhām. grahēṇābhyutthitēnaikāṅ rōhiṇīmiva pīḍitām৷৷

अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहङ्गमाम्। लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव।।

alpōṣṇakṣubdhasalilāṅ gharmōttaptavihaṅgamām. līnamīnajhaṣagrāhāṅ kṛśāṅ girinadīmiva৷৷

विधूमामिव हेमाभामध्वराग्ने स्समुत्थिताम्। हविरभ्युक्षितां पश्चाच्छिखां विप्रलयं गताम्।।

vidhūmāmiva hēmābhāmadhvarāgnē ssamutthitām. havirabhyukṣitāṅ paścācchikhāṅ vipralayaṅ gatām৷৷

विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम्। हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे।।

vidhvastakavacāṅ rugṇagajavājirathadhvajām. hatapravīrāmāpannāṅ camūmiva mahāhavē৷৷

सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम्। प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिमिव निस्स्वनाम्।।

saphēnāṅ sasvanāṅ bhūtvā sāgarasya samutthitām. praśāntamārutōddhūtāṅ jalōrmimiva nissvanām৷৷

त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः। सुत्याकाले सुनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव।।

tvaktāṅ yajñāyudhaissarvairabhirūpaiśca yājakaiḥ. suttyākālē vinirvṛttē vēdiṅ gataravāmiva৷৷

गोष्ठमध्ये स्थितामार्तामचरन्तीं तृणं नवम्। गोवृषेण परित्यक्तां गवां पक्तिमिवोत्सुकाम्।।

gōṣṭhamadhyē sthitāmārtāmacarantīṅ tṛṇaṅ navam. gōvṛṣēṇa parityaktāṅ gavāṅ paktimivōtsukām৷৷

प्रभाकराद्यै स्सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः। वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव।।

prabhākarādyai ssusnigdhaiḥ prajvaladbhirivōttamaiḥ. viyuktāṅ maṇibhirjātyairnavāṅ muktāvalīmiva৷৷

सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम्। संवृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम्।।

sahasā calitāṅ sthānānmahīṅ puṇyakṣayādgatām. saṅvṛtadyutivistārāṅ tārāmiva divaścyutām৷৷

पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम्। द्रुतदावाग्नि विप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव।।

puṣpanaddhāṅ vasantāntē mattabhramaranāditām. drutadāvāgni vipluṣṭāṅ klāntāṅ vanalatāmiva৷৷

सम्मूढनिगमांस्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम्। प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम्।।

sammūḍhanigamāṅstabdhāṅ saṅkṣiptavipaṇāpaṇām. pracchannaśaśinakṣatrāṅ dyāmivāmbudharairvṛtām৷৷

क्षीणपानोत्तमैर्भग्नैः शरावैरभिसंवृताम्। हतशौण्डामिव ध्वस्तांं पानभूमिमसंस्कृताम्।।

kṣīṇapānōttamairbhagnai śśarāvairabhisaṅvṛtām. hataśauṇḍāmivākāśē pānabhūmimasaṅskṛtām৷৷

वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैस्समावृताम्। उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव।।

vṛkṇabhūmitalāṅ nimnāṅ vṛkṇapātraissamāvṛtām. upayuktōdakāṅ bhagnāṅ prapāṅ nipatitāmiva৷৷

विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम्। भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात्।।

vipulāṅ vitatāṅ caiva yuktapāśāṅ tarasvinām. bhūmau bāṇairviniṣkṛttāṅ patitāṅ jyāmivāyudhāt৷৷

सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम्। निहतां प्रतिसैन्येन वडवामिव पातिताम्।।

sahasā yuddhaśauṇḍēna hayārōhēṇa vāhitām. nihatāṅ pratisainyēna vaḍavāmiva pātitām৷৷

शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम्। प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम्।।

śuṣkatōyāṅ mahāmatsyaiḥ kūrmaiśca bahubhirvṛtām. prabhinnataṭavistīrṇāṅ vāpīmiva hṛtōtpalām৷৷

पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम्। सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम्।।

puruṣasyāprahṛṣṭasya pratiṣiddhānulēpanām. santaptāmiva śōkēna gātrayaṣṭimabhūṣaṇām৷৷

प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम्। प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव।।

prāvṛṣi pravigāḍhāyāṅ praviṣṭasyābhramaṇḍalam. pracchannāṅ nīlajīmūtairbhāskarasya prabhāmiva৷৷

भरतस्तु रथस्थ स्सन् श्रीमान्दशरथात्मजः। वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत्।।

bharatastu rathastha ssan śrīmāndaśarathātmajaḥ. vāhayantaṅ rathaśrēṣṭhaṅ sārathiṅ vākyamabravīt৷৷

किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते। यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः।।

kiṅ nu khalvadya gambhīrō mūrchitō na niśamyatē. yathāpuramayōdhyāyāṅ gītavāditranisvanaḥ৷৷

वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्छितः। धूपितागुरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः।।

vāruṇīmadagandhaśca mālyagandhaśca mūrchitaḥ. dhūpitāgurugandhaśca na pravāti samantataḥ৷৷

यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः। प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः।।

yānapravaraghōṣaśca snigdhaśca hayanisvanaḥ. pramattagajanādaśca mahāṅśca rathanisvanaḥ৷৷

चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः। गते हि रामे तरुणा स्संतप्ता नोपभुञ्जते।।

candanāgarugandhāṅśca mahārhāśca navasrajaḥ. gatē hi rāmē taruṇā ssaṅtaptā nōpabhuñjatē৷৷

बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः। नोत्सवा स्सम्प्रवर्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे।।

bahiryātrāṅ na gacchanti citramālyadharā narāḥ. nōtsavā ssampravartantē rāmaśōkārditē purē৷৷

सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्य द्युतिर्गता। न हि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा।।

saha nūnaṅ mama bhrātrā purasyāsya dyutirgatā. na hi rājatyayōdhyēyaṅ sāsārēvārjunī kṣapā৷৷

कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवाऽगतः। जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः।।

kadā nu khalu mē bhrātā mahōtsava ivā.gataḥ. janayiṣyatyayōdhyāyāṅ harṣaṅ grīṣma ivāmbudaḥ৷৷

तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः। सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः।।

taruṇaiścāruvēṣaiśca narairunnatagāmibhiḥ. sampatadbhirayōdhyāyāṅ nābhibhānti mahāpathāḥ৷৷

एवं बहुविधं जल्पन्विवेश वसतिं पितुः। तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव।।

ēvaṅ bahuvidhaṅ jalpanvivēśa vasatiṅ pituḥ. tēna hīnāṅ narēndrēṇa siṅhahīnāṅ guhāmiva৷৷

तदा तदन्तः पुरमुञ्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम्। निरीक्ष्य सर्वं तु विविक्तमात्मवान्मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः।।

tadā tadantaḥ puramuñjhitaprabhaṅ surairivōtsṛṣṭamabhāskaraṅ dinam. nirīkṣya sarvaṅ tu viviktamātmavānmumōca bāṣpaṅ bharataḥ suduḥkhitaḥ৷৷