आसनं कमलाद्युक्तं तद्बद्ध्वा चिन्तयेत्परं । शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।।

āsanaṃ kamalādyuktaṃ tadbaddhvā cintayetparaṃ | śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ ||

नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चेलाजिनकुशोत्तरं । तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यातचित्तेन्द्रियक्रियः ।।

nātyucchritaṃ nātinīcaṃ celājinakuśottaraṃ | tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yātacittendriyakriyaḥ ||

उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये । समकायशीरग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।।

upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye | samakāyaśīragrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ ||

सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वन्दिशश्चानवलोकयन । पार्ष्णिभ्यां वृषणौ रक्षंस तथा प्रजननं पुनः ।।

samprekṣya nāsikāgraṃ svandiśaścānavalokayan | pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃs tathā prajananaṃ punaḥ ||

उरुभ्यामुपरिस्थाप्य वाहू तिर्यक प्रयत्नतः । दक्षिणं करपृष्ठञ्च न्यसेद्धामतलोपरि ।।

urubhyāmuparisthāpya vāhū tiryak prayatnataḥ | dakṣiṇaṃ karapṛṣṭhañca nyaseddhāmatalopari ||

उन्नम्य शनकैर वक्रं मुखं विष्टभ्य चाग्रतः । प्राणः स्वदेहजो वायुस्तस्यायामो निरोधनं ।।

unnamya śanakair vakraṃ mukhaṃ viṣṭabhya cāgrataḥ | prāṇaḥ svadehajo vāyustasyāyāmo nirodhanaṃ ||

नासिकापुटमङ्गुल्या पीड्यैव च परेण च । आदरं रेचयेद्वायुं रेचनाद्रेचकः स्मृतः ।।

nāsikāpuṭamaṅgulyā pīḍyaiva ca pareṇa ca | ādaraṃ recayedvāyuṃ recanādrecakaḥ smṛtaḥ ||

वाह्येन वायुना देहं दृतिवत पूरयेद्यथा । तथा पुर्णश च सन्तिष्ठेत पूरणात पूरकः स्मृतः ।।

vāhyena vāyunā dehaṃ dṛtivat pūrayedyathā | tathā purṇaś ca santiṣṭhet pūraṇāt pūrakaḥ smṛtaḥ ||

न भुञ्चति न गृह्णाति वायुमन्तर्वाहिःस्थितम । सम्पूर्णकुम्भवत्तिष्ठेदचलः स तु कुम्भकः ।।

na bhuñcati na gṛhṇāti vāyumantarvāhiḥsthitam | sampūrṇakumbhavattiṣṭhedacalaḥ sa tu kumbhakaḥ ||

कन्यकः सकृदुद्घातः स वै द्वादशमात्रिकः । मध्यमश च द्विरुद्घातश चतुर्विंशतिमात्रिकः ।।

kanyakaḥ sakṛdudghātaḥ sa vai dvādaśamātrikaḥ | madhyamaś ca dvirudghātaś caturviṃśatimātrikaḥ ||

उत्तमश च त्रिरुद्घातः षट्त्रिंशत्तालमात्रिकः । स्वेदकम्पाभिधातानाम जननश्चोत्तमोत्तमः ।।

uttamaś ca trirudghātaḥ ṣaṭtriṃśattālamātrikaḥ | svedakampābhidhātānām jananaścottamottamaḥ ||

अजितान्नारुहेद्भूमिं हिक्काश्वासादयस तथा । जिते प्राणे खल्पदोजविन्मूत्रादि प्रजायते ।।

ajitānnāruhedbhūmiṃ hikkāśvāsādayas tathā | jite prāṇe khalpadojavinmūtrādi prajāyate ||

आरोग्यं शीघ्रगामित्वमुत्साहः स्वरसौष्ठवम । बलवर्णप्रसादश च सर्वदोषक्षयः फलं ।।

ārogyaṃ śīghragāmitvamutsāhaḥ svarasauṣṭhavam | balavarṇaprasādaś ca sarvadoṣakṣayaḥ phalaṃ ||

जपध्यानं विनागर्भः स गर्भस्तत्समन्वितः । इन्द्रियाणां जयार्थाय स गर्भं धारयेत्परं ।।

japadhyānaṃ vināgarbhaḥ sa garbhastatsamanvitaḥ | indriyāṇāṃ jayārthāya sa garbhaṃ dhārayetparaṃ ||

ज्ञानवैराग्ययुक्ताभ्यां प्राणायामवशेन च । इन्द्रियांश च विनिर्जित्य सर्वमेव जितं भवेत ।।

jñānavairāgyayuktābhyāṃ prāṇāyāmavaśena ca | indriyāṃś ca vinirjitya sarvameva jitaṃ bhavet ||

इन्द्रियाण्येव तत्सर्वं यत स्वर्गनरकावुभौ । निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च ।।

indriyāṇyeva tatsarvaṃ yat svarganarakāvubhau | nigṛhītavisṛṣṭāni svargāya narakāya ca ||

शरीरं रथमित्याहुरिन्द्रियाण्यस्य वाजिनः । स्मृतः ।।

śarīraṃ rathamityāhurindriyāṇyasya vājinaḥ | smṛtaḥ ||

ज्ञानवैराग्यरश्मिभ्यां सायया विधृतं मनः । शनैर निश्चलताम एति प्राणायामैकसंहितम ।।

jñānavairāgyaraśmibhyāṃ sāyayā vidhṛtaṃ manaḥ | śanair niścalatām eti prāṇāyāmaikasaṃhitam ||

जलविन्दुं कुशाग्रेण मासे मासे पिवेत्तु यः । संवत्सरशतं साग्रं प्राणयामश च तत्समः ।।

jalavinduṃ kuśāgreṇa māse māse pivettu yaḥ | saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ prāṇayāmaś ca tatsamaḥ ||

इन्द्रियाणि प्रसक्तानि प्रविश्य विषयोदधौ । आहृत्य यो निगृह्णाति प्रत्याहारः स उच्यते ।।

indriyāṇi prasaktāni praviśya viṣayodadhau | āhṛtya yo nigṛhṇāti pratyāhāraḥ sa ucyate ||

उद्धरेदात्मनात्मानं मज्जमानं यथाम्भसि । भोगनद्यतिवेगेन ज्ञानवृक्षं समाश्रयेत ।।

uddharedātmanātmānaṃ majjamānaṃ yathāmbhasi | bhoganadyativegena jñānavṛkṣaṃ samāśrayet ||