Sanskrit Original

अत्राह - किमन्ये भावाः सत्त्वेन विनाऽभिनीयन्ते यस्मादुच्यते एते सात्त्विका इति । अत्रोच्यते - इह हि सत्त्वं नाम मनःप्रभवम् । तच्च समाहितमनस्त्वादुच्यते । मनसः समाधौ सत्त्वनिष्पत्तिर्भवति । तस्य च योऽसौ स्वभावो रोमाञ्चाश्रुवैवर्ण्यादिलक्षणो यथाभावोपगतः स न शक्योऽन्यमनसा कर्तुमिति । लोकस्वभावानुकरणत्वाच्च नाट्यस्य सत्त्वमीप्सितम् । को दृष्टान्तः - इह हि नाट्याधर्मिप्रवृत्ताः सुखदुःखकृता भावास्तथा सत्त्वविशुद्धाः कार्या यथा सरूपा भवन्ति । तत्र दुःखं नाम रोदनात्मकं तत्कथमदुःखितेन सुखं च प्रहर्षात्मकमसुखितेन वाभिनेयम् । एतदेवास्य सत्त्वं यत् दुःखितेन सुखितेन वाऽश्रुरोमाञ्चौ दर्शियितव्यौ इति कृत्वा सात्त्विका भावा इत्यभिव्याख्याताः । त इमे - स्तम्भः स्वेदोऽथ रोमाञ्चः स्वरभेदोऽथ वेपथुः । वैवर्ण्यमश्रुप्रलय इत्यष्टौ सात्त्विका मताः

atrAha \- kimanye bhAvAH sattvena vinA.abhinIyante yasmAduchyate ete sAttvikA iti | atrochyate \- iha hi sattvaM nAma manaHprabhavam | tachcha samAhitamanastvAduchyate . manasaH samAdhau sattvaniShpattirbhavati | tasya cha yo.asau svabhAvo romA~nchAshruvaivarNyAdilakShaNo yathAbhAvopagataH sa na shakyo.anyamanasA kartumiti | lokasvabhAvAnukaraNatvAchcha nATyasya sattvamIpsitam | ko dR^iShTAntaH \- iha hi nATyAdharmipravR^ittAH sukhaduHkhakR^itA bhAvAstathA sattvavishuddhAH kAryA yathA sarUpA bhavanti | tatra duHkhaM nAma rodanAtmaka.n tatkathamaduHkhitena sukhaM cha praharShAtmakamasukhitena vAbhineyam | etadevAsya sattvaM yat duHkhitena sukhitena vA.ashruromA~nchau darshiyitavyau iti kR^itvA sAttvikA bhAvA ityabhivyAkhyAtAH | ta ime \- stambhaH svedo.atha romA~nchaH svarabhedo.atha vepathuH | vaivarNyamashrupralaya ityaShTau sAttvikA matAH