Sanskrit Original

[ बहूनां समवेतानां रूपं यस्य भवेद्बहु । स मन्तव्यो रसः स्थायी शेषाः सञ्चारिणो मताः ॥ दीपयन्तः प्रवर्तन्ते ये पुनः स्थायिनं रसम् । ते तु सञ्चारिणो ज्ञेयास्ते हि स्थायित्वमागताः ॥ विभावानुभावयुतो ह्यङ्गवस्तुसमाश्रयः । संचारिभिस्तु संयुक्तः स्थाय्येव तु रसो भवेत् ॥ स्थायी सत्त्वातिरेकेण प्रयोक्तव्यः प्रयोक्तृभिः । सञ्चार्याकारमात्रेण स्थायी यस्मादवस्थितः ॥ ये त्वेते सात्त्विका भावा नानाभिनययोजिताः । रसेष्वेतेषु सर्वेषु ते ज्ञेया नाट्यकोविदैः ॥ न ह्येकरसजं काव्यं नैकभावैकवृत्तिकम् । विमर्दे रागमायाति प्रयुक्तं हि प्रयत्नतः ॥ भावा वाऽपि रसा वाऽपि प्रवृत्तिर्वृत्तिरेव वा । बीभत्साद्भुतशान्तानां त्रैविध्यं नात्र कथ्यते ॥ षण्णां रसानां त्रैविध्यं नानाभावारसान्वितम् । सत्त्वप्रयोजितो ह्यर्थः प्रयोगोऽत्र विराजते ॥ विदित्वा हि विराजन्ते लोके चित्रं हि दुर्लभम् ॥] नानाभावार्थसम्पन्नाः स्थायिसत्त्वाभिचारिणः । पुष्पावकीर्णाः कर्तव्याः काव्येषु हि रसा बुधैः

sa mantavyo rasaH sthAyI sheShAH sa~nchAriNo matAH || dIpayantaH pravartante ye punaH sthAyinaM rasam | te tu sa~nchAriNo j~neyAste hi sthAyitvamAgatAH || vibhAvAnubhAvayuto hya~NgavastusamAshrayaH | sa.nchAribhistu saMyuktaH sthAyyeva tu raso bhavet || sthAyI sattvAtirekeNa prayoktavyaH prayoktR^ibhiH | sa~nchAryAkAramAtreNa sthAyI yasmAdavasthitaH || ye tvete sAttvikA bhAvA nAnAbhinayayojitAH | raseShveteShu sarveShu te j~neyA nATyakovidaiH || na hyekarasajaM kAvyaM naikabhAvaikavR^ittikam | vimarde rAgamAyAti prayuktaM hi prayatnataH || bhAvA vA.api rasA vA.api pravR^ittirvR^ittireva vA | bIbhatsAdbhutashAntAnAM traividhyaM nAtra kathyate || ShaNNAM rasAnAM traividhyaM nAnAbhAvArasAnvitam | sattvaprayojito hyarthaH prayogo.atra virAjate || viditvA hi virAjante loke chitraM hi durlabham ||##]## nAnAbhAvArthasampannAH sthAyisattvAbhichAriNaH | puShpAvakIrNAH kartavyAH kAvyeShu hi rasA budhaiH