Sanskrit Original

सोऽयमायुर्वेदः शाश्वतो निर्दिश्यते अनादित्वात स्वभावसंसिद्धलक्षणत्वात भावस्वभावनित्यत्वाच्च। न हि नाभूत कदाचिदायुषः सन्तानो बुद्धिसन्तानो वा शाश्वतश्चायुषो वेदिता अनादि च सुखदुःखं सद्रव्यहेतुलक्षणमपरापरयोगात। एष चार्थसङ्ग्रहो विभाव्यते आयुर्वेदलक्षणमिति। गुरुलघुशीतोष्णस्निग्धरूक्षादीनां द्रव्याणां सामान्यविशेषाभ्यां व्र̥द्धिह्रासौ यथोक्तं- गुरुभिरभ्यस्यमानैर्गुरूणामुपचयो भवत्यपचयो लघूनां एवमेवेतरेषामिति एष भावस्वभावो नित्यः स्वलक्षणं च द्रव्याणां प्र̥थिव्यादीनां सन्ति तु द्रव्याणि गुणाश्च नित्यानित्याः। न ह्यायुर्वेदस्याभूत्वोत्पत्तिरुपलभ्यते अन्यत्रावबोधोपदेशाभ्याम एतद्वै द्वयमधिक्र̥त्योत्पत्तिमुपदिशन्त्येके। स्वाभाविकं चास्य लक्षणमक्र̥तकं यदुक्तमिहाद्येऽध्याये च यथा- अग्नेरौष्ण्यम अपां द्रवत्वम। भावस्वभावनित्यत्वमपि चास्य यथोक्तं- गुरुभिरभ्यस्यमानैर्गुरूणामुपचयो भवत्यपचयो लघूनामिति

sō'yamāyurvēdaḥ śāśvatō nirdiśyatē anāditvāt svabhāvasaṁsiddhalakṣaṇatvāt bhāvasvabhāvanityatvācca| na hi nābhūt kadācidāyuṣaḥ santānō buddhisantānō vā śāśvataścāyuṣō vēditā anādi ca sukhaduḥkhaṁ sadravyahētulakṣaṇamaparāparayōgāt| ēṣa cārthasaṅgrahō vibhāvyatē āyurvēdalakṣaṇamiti| gurulaghuśītōṣṇasnigdharūkṣādīnāṁ dravyāṇāṁ sāmānyaviśēṣābhyāṁ vr̥ddhihrāsau yathōktaṁ- gurubhirabhyasyamānairgurūṇāmupacayō bhavatyapacayō laghūnāṁ ēvamēvētarēṣāmiti ēṣa bhāvasvabhāvō nityaḥ svalakṣaṇaṁ ca dravyāṇāṁ pr̥thivyādīnāṁ santi tu dravyāṇi guṇāśca nityānityāḥ| na hyāyurvēdasyābhūtvōtpattirupalabhyatē anyatrāvabōdhōpadēśābhyām ētadvai dvayamadhikr̥tyōtpattimupadiśantyēkē| svābhāvikaṁ cāsya lakṣaṇamakr̥takaṁ yaduktamihādyē'dhyāyē ca yathā- agnērauṣṇyam apāṁ dravatvam| bhāvasvabhāvanityatvamapi cāsya yathōktaṁ- gurubhirabhyasyamānairgurūṇāmupacayō bhavatyapacayō laghūnāmiti