🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Sutrasthana 10 Verse 5

NIIMH / CCRAS e-Charaka · Sutrasthana 10 - Mahācatuṣpādōādhyāyaḥ · Verse 5

ayurvedacharaka-samhitasutrasthana

Sanskrit Original

मैत्रेय मिथ्या चिन्त्यत इत्यात्रेयः किं कारणं ये ह्यातुराः षोडशगुणसमुदितेनानेन भेषजेनोपपद्यमाना म्रियन्त इत्युक्तं तदनुपपन्नं न हि भेषजसाध्यानां व्याधीनां भेषजमकारणं भवति ये पुनरातुराः केवलाद्भेषजाद्र̥ते समुत्तिष्ठन्ते न तेषां सम्पूर्णभेषजोपपादनाय समुत्थानविशेषो नास्ति यथा हि पतितं पुरुषं समर्थमुत्थानायोत्थापयन पुरुषो बलमस्योपादध्यात स क्षिप्रतरमपरिक्लिष्ट एवोत्तिष्ठेत तद्वत सम्पूर्णभेषजोपलम्भादातुराः ये चातुराः केवलाद्भेषजादपि म्रियन्ते न च सर्व एव ते भेषजोपपन्नाः समुत्तिष्ठेरन नहि सर्वे व्याधयो भवन्त्युपायसाध्याः न चोपायसाध्यानां व्याधीनामनुपायेन सिद्धिरस्ति न चासाध्यानां व्याधीनां भेषजसमुदायोऽयमस्ति न ह्यलं ज्ञानवान भिषङ्मुमूर्षुमातुरमुत्थापयितुं परीक्ष्यकारिणो हि कुशला भवन्ति यथा हि योगज्ञोऽभ्यासनित्य इष्वासो धनुरादायेषुमस्यन्नातिविप्रक्र̥ष्टे महति काये नापराधवान भवति सम्पादयति चेष्टकार्यं तथा भिषक स्वगुणसम्पन्न उपकरणवान वीक्ष्य कर्मारभमाणः साध्यरोगमनपराधः सम्पादयत्येवातुरमारोग्येण तस्मान्न भेषजमभेषजेनाविशिष्टं भवति

maitrēya mithyā cintyata ityātrēyaḥ kiṁ kāraṇaṁ yē hyāturāḥ ṣōḍaśaguṇasamuditēnānēna bhēṣajēnōpapadyamānā mriyanta ityuktaṁ tadanupapannaṁ na hi bhēṣajasādhyānāṁ vyādhīnāṁ bhēṣajamakāraṇaṁ bhavati yē punarāturāḥ kēvalādbhēṣajādr̥tē samuttiṣṭhantē na tēṣāṁ sampūrṇabhēṣajōpapādanāya samutthānaviśēṣō nāsti yathā hi patitaṁ puruṣaṁ samarthamutthānāyōtthāpayan puruṣō balamasyōpādadhyāt sa kṣiprataramaparikliṣṭa ēvōttiṣṭhēt tadvat sampūrṇabhēṣajōpalambhādāturāḥ yē cāturāḥ kēvalādbhēṣajādapi mriyantē na ca sarva ēva tē bhēṣajōpapannāḥ samuttiṣṭhēran nahi sarvē vyādhayō bhavantyupāyasādhyāḥ na cōpāyasādhyānāṁ vyādhīnāmanupāyēna siddhirasti na cāsādhyānāṁ vyādhīnāṁ bhēṣajasamudāyō'yamasti na hyalaṁ jñānavān bhiṣaṅmumūrṣumāturamutthāpayituṁ parīkṣyakāriṇō hi kuśalā bhavanti yathā hi yōgajñō'bhyāsanitya iṣvāsō dhanurādāyēṣumasyannātiviprakr̥ṣṭē mahati kāyē nāparādhavān bhavati sampādayati cēṣṭakāryaṁ tathā bhiṣak svaguṇasampanna upakaraṇavān vīkṣya karmārabhamāṇaḥ sādhyarōgamanaparādhaḥ sampādayatyēvāturamārōgyēṇa tasmānna bhēṣajamabhēṣajēnāviśiṣṭaṁ bhavati

No translation available yet.