प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुङ्गवः। गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत्।।

praśasya tu praśastavyāṅ sītāṅ tāṅ haripuṅgavaḥ. guṇābhirāmaṅ rāmaṅ ca punaścintāparō.bhavat৷৷

स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः। सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान्विललाप ह।।

sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulēkṣaṇaḥ. sītāmāśritya tējasvī hanūmānvilalāpa ha৷৷

मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया। यदि सीताऽऽपि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः।।

mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā. yadi sītā৷৷pi duḥkhārtā kālō hi duratikramaḥ৷৷

रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः। नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गङ्गेव जलदागमे।।

rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ. nātyarthaṅ kṣubhyatē dēvī gaṅgēva jaladāgamē৷৷

तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्। राघवोऽऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा।।

tulyaśīlavayōvṛttāṅ tulyābhijanalakṣaṇām. rāghavō৷৷rhati vaidēhīṅ taṅ cēyamasitēkṣaṇā৷৷

तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्। जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत्।।

tāṅ dṛṣṭvā navahēmābhāṅ lōkakāntāmiva śriyam. jagāma manasā rāmaṅ vacanaṅ cēdamabravīt৷৷

अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः। रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः।।

asyā hētōrviśālākṣyā hatō vālī mahābalaḥ. rāvaṇapratimō vīryē kabandhaśca nipātitaḥ৷৷

विराधश्च हतः सङ्ख्ये राक्षसो भीमविक्रमः। वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः।।

virādhaśca hataḥ saṅkhyē rākṣasō bhīmavikramaḥ. vanē rāmēṇa vikramya mahēndrēṇēva śambaraḥ৷৷

चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः।।

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṅ bhīmakarmaṇām. nihatāni janasthānē śarairagniśikhōpamaiḥ৷৷

खरश्च निहतसङ्ख्ये त्रिशिराश्च निपातितः। दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना।।

kharaśca nihatasaṅkhyē triśirāśca nipātitaḥ. dūṣaṇaśca mahātējā rāmēṇa viditātmanā৷৷

ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्। अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवान् लोकसत्कृतम्।।

aiśvaryaṅ vānarāṇāṅ ca durlabhaṅ vālipālitam. asyā nimittē sugrīvaḥ prāptavān lōkasatkṛtam৷৷

सागरश्च मया क्रान्तश्श्रीमान्नदनदीपतिः। अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयमवेक्षिता।।

sāgaraśca mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ. asyā hētōrviśālākṣyāḥ purī cēyamavēkṣitā৷৷

यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्। अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः।।

yadi rāmaḥ samudrāntāṅ mēdinīṅ parivartayēt. asyāḥ kṛtē jagaccāpi yuktamityēva mē matiḥ৷৷

राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा। त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात्कलाम्।।

rājyaṅ vā triṣu lōkēṣu sītā vā janakātmajā. trailōkyarājyaṅ sakalaṅ sītāyā nāpnuyātkalām৷৷

इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः। सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता।।

iyaṅ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ. sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā৷৷

।। उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते। पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपाम्सुभिः।।

৷৷ utthitā mēdinīṅ bhittvā kṣētrē halamukhakṣatē. padmarēṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kēdārapāmsubhiḥ৷৷

विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्न्विवर्तिनः। स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी।।

vikrāntasyāryaśīlasya saṅyugēṣnvivartinaḥ. snuṣā daśarathasyaiṣā jyēṣṭhā rājñō yaśasvinī৷৷

धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः। इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता।।

dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ. iyaṅ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā৷৷

सर्वान् भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता। अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम्।।

sarvān bhōgānparityajya bhartṛsnēhabalātkṛtā. acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṅ vanam৷৷

।। संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता। या परां भजते प्रीतिं वनेऽऽपि भवने यथा।।

৷৷ saṅtuṣṭā phalamūlēna bhartṛśuśrūṣaṇē ratā. yā parāṅ bhajatē prītiṅ vanē৷৷pi bhavanē yathā৷৷

।। सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी। सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी।।

৷৷ sēyaṅ kanakavarṇāṅgī nityaṅ susmitabhāṣiṇī. sahatē yātanāmētāmanarthānāmabhāginī৷৷

इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमर्हति राघवः। रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः।।

imāṅ tu śīlasampannāṅ draṣṭumarhati rāghavaḥ. rāvaṇēna pramathitāṅ prapāmiva pipāsitaḥ৷৷

अस्या नूनं पुनर्लाभाद्राघवः प्रीतिमेष्यति। राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम्।।

asyā nūnaṅ punarlābhādrāghavaḥ prītimēṣyati. rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyēva mēdinīm৷৷

कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च। धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी।।

kāmabhōgaiḥ parityaktā hīnā bandhujanēna ca. dhārayatyātmanō dēhaṅ tatsamāgamakāṅkṣiṇī৷৷

नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान्पुष्पफलद्रुमान्। एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति।।

naiṣā paśyati rākṣasyō nēmānpuṣpaphaladrumān. ēkasthahṛdayā nūnaṅ rāmamēvānupaśyati৷৷

भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणादपि। एषा तु रहिता तेन भूषणार्हा न शोभते।।

bhartā nāma paraṅ nāryā bhūṣaṇaṅ bhūṣaṇādapi. ēṣā tu rahitā tēna bhūṣaṇārhā na śōbhatē৷৷

दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः। धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति।।

duṣkaraṅ kurutē rāmō hīnō yadanayā prabhuḥ. dhārayatyātmanō dēhaṅ na duḥkhēnāvasīdati৷৷

इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम्। सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथितं मनः।।

imāmasitakēśāntāṅ śatapatranibhēkṣaṇām. sukhārhāṅ duḥkhitāṅ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṅ manaḥ৷৷

क्षतिक्षमा पुष्करसन्निभाक्षी या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम्। सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले।।

kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām. sā rākṣasībhirvikṛtēkṣaṇābhiḥ saṅrakṣyatē samprati vṛkṣamūlē৷৷

हिमहतनलिनीव नष्टशोभा व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना। सहचररहितेव चक्रवाकी जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना।।

himahatanalinīva naṣṭaśōbhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā. sahacararahitēva cakravākī janakasutā kṛpaṇāṅ daśāṅ prapannā৷৷

अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः। हिमव्यपायेन च शीतरश्मि रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मि:।।

asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śōkaṅ dṛḍhaṅ vai janayantyaśōkāḥ. himavyapāyēna ca śītaraśmi rabhyutthitō naikasahasraraśmi:৷৷

इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य सीतेयमित्येव निविष्टबुद्धि:। संश्रित्य तस्मिन्निषसाद वृक्षे बली हरीणामृषभस्तरस्वी।।

ityēvamarthaṅ kapiranvavēkṣya sītēyamityēva niviṣṭabuddhi:. saṅśritya tasminniṣasāda vṛkṣē balī harīṇāmṛṣabhastarasvī৷৷