ततः क्रोधसमाविष्टं सम्रब्धं तमुपागतम्। अहं प्रसादयाञ्चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया

tataḥ krōdhasamāviṣṭaṅ samrabdhaṅ tamupāgatam. ahaṅ prasādayāñcakrē bhrātaraṅ priyakāmyayā

दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः। अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दनः

diṣṭyāsi kuśalī prāptō nihataśca tvayā ripuḥ. anāthasya hi mē nāthastvamēkō.nāthanandanaḥ

इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम्। छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मया धृतम्

idaṅ bahuśalākaṅ tē pūrṇacandramivōditam. chatraṅ savālavyajanaṅ pratīcchasva mayā dhṛtam

आर्तश्चाथ बिलद्वारि स्थितस्संवत्सरं नृप। दृष्ट्वाऽहं शोणितं द्वारि बिलाच्चापि समुत्थितम्

ārtaścātha biladvāri sthitassaṅvatsaraṅ nṛpa. dṛṣṭvā.haṅ śōṇitaṅ dvāri bilāccāpi samutthitam

।। शोकसंविग्नहृदयो भृशं व्याकुलितेन्द्रियः। अपिधाय बिलद्वारं शैलशृङ्गेण तत्तथा

৷৷ śōkasaṅvignahṛdayō bhṛśaṅ vyākulitēndriyaḥ. apidhāya biladvāraṅ śailaśṛṅgēṇa tattathā

विषादात्विह मां दृष्ट्वा पौरैर्मन्त्रिभिरेव च

viṣādātviha māṅ dṛṣṭvā paurairmantribhirēva ca

त्वमेव राजा मानार्हस्सदा चाहं यथा पुरम्

tvamēva rājā mānārhassadā cāhaṅ yathā puram

।। राजभावनियोगोऽयं मम त्वद्विरहात्कृतः। सामात्यपौरनगरं स्थितं निहतकण्टकम्

৷৷ rājabhāvaniyōgō.yaṅ mama tvadvirahātkṛtaḥ. sāmātyapauranagaraṅ sthitaṅ nihatakaṇṭakam

न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम्। मा च रोषं कृथास्सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण

nyāsabhūtamidaṅ rājyaṅ tava niryātayāmyaham. mā ca rōṣaṅ kṛthāssaumya mayi śatrunibarhaṇa

याचे त्वां शिरसा राजन्मया बद्धोऽयमञ्जलिः। बलादस्मिन् समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः

yācē tvāṅ śirasā rājanmayā baddhō.yamañjaliḥ. balādasmin samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ

स्निग्धमेवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः

snigdhamēvaṅ bruvāṇaṅ māṅ sa tu nirbhartsya vānaraḥ

प्रकृतीश्च समानीय मुन्त्रिणश्चैव सम्मतान्

prakṛtīśca samānīya muntriṇaścaiva sammatān

विदितं वो यथा रात्रौ मायावी स महासुरः

viditaṅ vō yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा निस्सृतोऽहं नृपालयात्

tasya tadvacanaṅ śrutvā nissṛtō.haṅ nṛpālayāt

स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः

sa tu dṛṣṭvaiva māṅ rātrau sadvitīyaṅ mahābalaḥ

।। प्राद्रवद्भयसन्त्रस्तो वीक्ष्यावां समुपागतौ। अनुद्रुतश्च वेगेन प्रविवेश महाबिलम्

৷৷ prādravadbhayasantrastō vīkṣyāvāṅ samupāgatau. anudrutaśca vēgēna pravivēśa mahābilam

तं प्रविष्टं विदित्वा सुघोरं सुमहद्बिलम्। अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः

taṅ praviṣṭaṅ viditvā sughōraṅ sumahadbilam. ayamuktō.tha mē bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ

अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम्। बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम्

ahatvā nāsti mē śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm. biladvāri pratīkṣa tvaṅ yāvadēnaṅ nihanmyaham

स्थितोऽयमिति मत्वा तु प्रविष्टोऽहं दुरासदम्। तं च मे मार्गमाणस्य गतस्संवत्सरस्तदा

sthitō.yamiti matvā tu praviṣṭō.haṅ durāsadam. taṅ ca mē mārgamāṇasya gatassaṅvatsarastadā

स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद्भयावहः। निहतश्च मया तत्र सोऽसुरो बन्धुभिस्सह।।

sa tu dṛṣṭō mayā śatruranirvēdādbhayāvahaḥ. nihataśca mayā tatra sō.surō bandhubhissaha৷৷

तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम्। पूर्णमासीद्दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले

tasyāsyāttu pravṛttēna rudhiraughēṇa tadbilam. pūrṇamāsīddurākrāmaṅ stanatastasya bhūtalē

सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं दुन्दुभेस्सुतम्। निष्क्रामन्नेव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम्

sūdayitvā tu taṅ śatruṅ vikrāntaṅ dundubhēssutam. niṣkrāmannēva paśyāmi bilasya pihitaṅ mukham

विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः। यदा प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः

vikrōśamānasya tu mē sugrīvēti punaḥ punaḥ. yadā prativacō nāsti tatō.haṅ bhṛśaduḥkhitaḥ

पादप्रहारैस्तु मया बहुभिस्तद्विदारितम्। ततोऽहं तेन निष्क्रम्य यथा पुरमुपागतः

pādaprahāraistu mayā bahubhistadvidāritam. tatō.haṅ tēna niṣkramya yathā puramupāgataḥ

अत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं प्रार्थयताऽत्मनः। सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम्।।

atrānēnāsmi saṅruddhō rājyaṅ prārthayatā.tmanaḥ. sugrīvēṇa nṛśaṅsēna vismṛtya bhrātṛsauhṛdam৷৷

एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः। निर्वासयामास तदा वाली विगतसाध्वसः

ēvamuktvā tu māṅ tatra vastrēṇaikēna vānaraḥ. nirvāsayāmāsa tadā vālī vigatasādhvasaḥ

तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव। तद्भयाच्छ महीकृत्स्ना क्रान्तेयं सवनार्णवा

tēnāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava. tadbhayāccha mahīkṛtsnā krāntēyaṅ savanārṇavā

ऋष्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः। प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे

ṛṣyamūkaṅ girivaraṅ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ. praviṣṭō.smi durādharṣaṅ vālinaḥ kāraṇāntarē

एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत्। अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव

ētattē sarvamākhyātaṅ vairānukathanaṅ mahat. anāgasā mayā prāptaṅ vyasanaṅ paśya rāghava!

वालिनस्तु भयार्तस्य सर्वलोकभयङ्कर। कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात्

vālinastu bhayārtasya sarvalōkabhayaṅkara. kartumarhasi mē vīra prasādaṅ tasya nigrahāt

एवमुक्तस्स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम्। वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव

ēvamuktassa tējasvī dharmajñō dharmasaṅhitam. vacanaṅ vaktumārēbhē sugrīvaṅ prahasanniva

अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिता श्शराः। तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः

amōghāssūryasaṅkāśā mamaitē niśitā śśarāḥ. tasminvālini durvṛttē nipatiṣyanti vēgitāḥ

यावत्तं नाभिपश्यामि तव भार्यापहारिणम्। तावत्स जीवेत्पापात्मा वाली चारित्रदूषकः

yāvattaṅ nābhipaśyāmi tava bhāryāpahāriṇam. tāvatsa jīvētpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ

आत्मानुमानात्पश्यामि मग्नं त्वां शोकसागरे। त्वामहं तारयिष्यामि कामं प्राप्स्यसि पुष्कलम्

ātmānumānātpaśyāmi magnaṅ tvāṅ śōkasāgarē. tvāmahaṅ tārayiṣyāmi kāmaṅ prāpsyasi puṣkalam

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हर्षपौरुषवर्धनम्। सुग्रीवः परमप्रीतस्सुमहद्वाक्यमब्रवीत्

tasya tadvacanaṅ śrutvā harṣapauruṣavardhanam. sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt