भृशमाव्रजमानस्य तस्याधो वामलोचनम्। प्रास्फुरच्चास्खलद्रामो वेपथुश्चाप्य जायत।।

bhṛśamāvrajamānasya tasyādhō vāmalōcanam. prāsphuraccāskhaladrāmō vēpathuścāpya jāyata৷৷

उपालक्ष्य निमित्तानि सोऽशुभानि मुहुर्मुहुः। अपि क्षेमं नु सीताया इति वै व्याजहार च।।

upālakṣya nimittāni sō.śubhāni muhurmuhuḥ. api kṣēmaṅ nu sītāyā iti vai vyājahāra ca৷৷

त्वरमाणो जगामाथ सीतादर्शनलालसः। शून्यमावसथं दृष्ट्वा बभूवोद्विग्नमानसः।।

tvaramāṇō jagāmātha sītādarśanalālasaḥ. śūnyamāvasathaṅ dṛṣṭvā babhūvōdvignamānasaḥ৷৷

उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन्रघुनन्दनः। तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्षय समन्ततः।।

udbhramanniva vēgēna vikṣipanraghunandanaḥ. tatra tatrōṭajasthānamabhivīkṣaya samantataḥ৷৷

।। ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा। श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीमिव।।

৷৷ dadarśa parṇaśālāṅ ca rahitāṅ sītayā tadā. śriyā virahitāṅ dhvastāṅ hēmantē padminīmiva৷৷

रुदन्तमिव वृक्षैश्च म्लानपुष्पमृगद्विजम्। श्रिया विहीनं विध्वस्तं सन्त्यक्तवनदेवतम्।।

rudantamiva vṛkṣaiśca mlānapuṣpamṛgadvijam. śriyā vihīnaṅ vidhvastaṅ santyaktavanadēvatam৷৷

।। विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धब्रुसीकटम्। दृष्ट्वा शून्यं निजस्थानं विललाप पुनः पुनः।।

৷৷ viprakīrṇājinakuśaṅ vipraviddhabrusīkaṭam. dṛṣṭvā śūnyaṅ nijasthānaṅ vilalāpa punaḥ punaḥ৷৷

हृता मृता वा नष्टा वा भक्षिता वा भविष्यति। निलीनाप्यथवा भीरुरथवा वनमाश्रिता।।

hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati. nilīnāpyathavā bhīrurathavā vanamāśritā৷৷

गता विचेतुं पुष्पाणि फलान्यपि च वा पुनः। अथवा पद्मिनीं याता जलार्थं वा नदीं गता।।

gatā vicētuṅ puṣpāṇi phalānyapi ca vā punaḥ. athavā padminīṅ yātā jalārthaṅ vā nadīṅ gatā৷৷

यत्नान्मृगयमाणस्तु नाससाद वने प्रियाम्। शोकरक्तेक्षणश्शोकादुन्मत्त इव लक्ष्यते।।

yatnānmṛgayamāṇastu nāsasāda vanē priyām. śōkaraktēkṣaṇaśśōkādunmatta iva lakṣyatē৷৷

वृक्षाद्वृक्षं प्रधावन्सगिरेश्चाद्रिं नदान्नदीम्। बभूव विलपन्रामश्शोकार्णवपरिप्लुतः।।

vṛkṣādvṛkṣaṅ pradhāvansagirēścādriṅ nadānnadīm. babhūva vilapanrāmaśśōkārṇavapariplutaḥ৷৷

अपि काचित्त्वया दृष्टा सा कदम्बप्रिया प्रिया। कदम्ब यदि जानीषे शंस सीतां शुभाननाम्।।

api kācittvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā. kadamba yadi jānīṣē śaṅsa sītāṅ śubhānanām৷৷

स्निग्धपल्लवसङ्काशा पीतकौशेयवासिनी। शंसस्व यदि वा दृष्टा बिल्व बिल्वोपमस्तनी।।

snigdhapallavasaṅkāśā pītakauśēyavāsinī. śaṅsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvōpamastanī৷৷

अथवाऽर्जुन शंस त्वं प्रियां तामर्जुनप्रियाम्। जनकस्य सुता भीरुर्यदि जीवति वा न वा।।

athavā.rjuna śaṅsa tvaṅ priyāṅ tāmarjunapriyām. janakasya sutā bhīruryadi jīvati vā na vā৷৷

ककुभः ककुभोरूं तां व्यक्तं जानाति मैथिलीम्। यथा पल्लवपुष्पाढ्यो भाति ह्येष वनस्पतिः।।

kakubhaḥ kakubhōrūṅ tāṅ vyaktaṅ jānāti maithilīm. yathā pallavapuṣpāḍhyō bhāti hyēṣa vanaspatiḥ৷৷

भ्रमरैरुपगीतश्च यथा द्रुमवरो ह्ययम्। एष व्यक्तं विजानाति तिलकस्तिलकप्रियाम्।।

bhramarairupagītaśca yathā drumavarō hyayam. ēṣa vyaktaṅ vijānāti tilakastilakapriyām৷৷

अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसम्। त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रं प्रियासन्दर्शनेन माम्।।

aśōka śōkāpanuda śōkōpahatacētasam. tvannāmānaṅ kuru kṣipraṅ priyāsandarśanēna mām৷৷

यदि ताल त्वया दृष्टा पक्वतालफलस्तनी। कथयस्व वरारोहां कारुण्यं यदि ते मयि।।

yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī. kathayasva varārōhāṅ kāruṇyaṅ yadi tē mayi৷৷

यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बु जम्बूफलोपमा। प्रियां यदि विजानीषे निःशङ्कं कथयस्व मे।।

yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambu jambūphalōpamā. priyāṅ yadi vijānīṣē niḥśaṅkaṅ kathayasva mē৷৷

अहो त्वं कर्णिकाराद्य सुपुष्पैश्शोभसे भृशम्। कर्णिकारप्रिया साध्वी शंस दृष्टा प्रिया यदि।।

ahō tvaṅ karṇikārādya supuṣpaiśśōbhasē bhṛśam. karṇikārapriyā sādhvī śaṅsa dṛṣṭā priyā yadi৷৷

चूतनीपमहासालान्पनसान्कुरवान्धवान्। दाडिमाननसान्गत्वा दृष्ट्वा रामो महायशाः।।

cūtanīpamahāsālānpanasānkuravāndhavān. dāḍimānanasāngatvā dṛṣṭvā rāmō mahāyaśāḥ৷৷

।। मल्लिका माधवीश्चैव चम्पकान्केतकीस्तथा। पृच्छन्रामो वने भान्तः उन्मत्त इव लक्ष्यते।।

৷৷ mallikā mādhavīścaiva campakānkētakīstathā. pṛcchanrāmō vanē bhāntaḥ unmatta iva lakṣyatē৷৷

अथवा मृगशाबाक्षीं मृग जानासि मैथिलीम्। मृगविप्रेक्षणी कान्ता मृगीभिस्सहिता भवेत्।।

athavā mṛgaśābākṣīṅ mṛga jānāsi maithilīm. mṛgaviprēkṣaṇī kāntā mṛgībhissahitā bhavēt৷৷

गज सा गजनासोरूर्यदि दृष्टा त्वया भवेत्। तां मन्ये विदितां तुभ्यमाख्याहि वरवारण।

gaja sā gajanāsōrūryadi dṛṣṭā tvayā bhavēt. tāṅ manyē viditāṅ tubhyamākhyāhi varavāraṇa.

शार्दूल यदि सा दृष्टा प्रिया चन्द्रनिभानना। मैथिली मम विस्रब्धं कथयस्व न ते भयम्।।

śārdūla yadi sā dṛṣṭā priyā candranibhānanā. maithilī mama visrabdhaṅ kathayasva na tē bhayam৷৷

किं धावसि प्रिये दूरे दृष्टासि कमलेक्षणे। वृक्षैराच्छाद्य चात्मानं किं मां न प्रतिभाषसे।।

kiṅ dhāvasi priyē dūrē dṛṣṭāsi kamalēkṣaṇē. vṛkṣairācchādya cātmānaṅ kiṅ māṅ na pratibhāṣasē৷৷

तिष्ठ तिष्ठ वरारोहे न तेऽस्ति करुणा मयि। नात्यर्थं हास्यशीलासि किमर्थं मामुपेक्षसे।।

tiṣṭha tiṣṭha varārōhē na tē.sti karuṇā mayi. nātyarthaṅ hāsyaśīlāsi kimarthaṅ māmupēkṣasē৷৷

पीतकौशेयकेनासि सूचिता वरवर्णिनि। धावन्त्यपि मया दृष्टा तिष्ठ यद्यस्ति सौहृदम्।।

pītakauśēyakēnāsi sūcitā varavarṇini. dhāvantyapi mayā dṛṣṭā tiṣṭha yadyasti sauhṛdam৷৷

नैव सा नूनमथवा हिंसिता चारुहासिनी। कृच्छ्रप्राप्तं न मां नूनं यथोपेक्षितुमर्हति।।

naiva sā nūnamathavā hiṅsitā cāruhāsinī. kṛcchraprāptaṅ na māṅ nūnaṅ yathōpēkṣitumarhati৷৷

व्यक्तं सा भक्षिता बाला राक्षसैः पिशिताशनैः। विभज्याङ्कानि सर्वाणि मया विरहिता प्रिया।।

vyaktaṅ sā bhakṣitā bālā rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ. vibhajyāṅkāni sarvāṇi mayā virahitā priyā৷৷

नूनं तच्छुभदन्तोष्ठं सुनासं चारुकुण्डलम्। पूर्णचन्द्रनिभं ग्रस्तं मुखंनिष्प्रभतां गतम्।।

nūnaṅ tacchubhadantōṣṭhaṅ sunāsaṅ cārukuṇḍalam. pūrṇacandranibhaṅ grastaṅ mukhaṅniṣprabhatāṅ gatam৷৷

सा हि चम्पकवर्णाभा ग्रीवा ग्रैवेयशोभिता। कोमला विलपन्त्यास्तु कान्ताया भक्षिता शुभा।।

sā hi campakavarṇābhā grīvā graivēyaśōbhitā. kōmalā vilapantyāstu kāntāyā bhakṣitā śubhā৷৷

नूनं विक्षिप्यमाणौ तौ बाहू पल्लवकोमलौ। भक्षितौ वेपमानाग्रौ सहस्ताभरणाङ्गदौ।।

nūnaṅ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakōmalau. bhakṣitau vēpamānāgrau sahastābharaṇāṅgadau৷৷

मया विरहिता बाला रक्षसां भक्षणाय वै। सार्धेनेव परित्यक्ता भक्षिता बहुबान्धवा।।

mayā virahitā bālā rakṣasāṅ bhakṣaṇāya vai. sārdhēnēva parityaktā bhakṣitā bahubāndhavā৷৷

हा लक्ष्मण महाबाहो पश्यसि त्वं प्रियां क्वचित्। हा प्रिये क्व गता भद्रे हा सीतेति पुनः पुनः।।

hā lakṣmaṇa mahābāhō paśyasi tvaṅ priyāṅ kvacit. hā priyē kva gatā bhadrē hā sītēti punaḥ punaḥ৷৷

इत्येवं विलपन्रामः परिधावन्वनाद्वनम्। क्वचिदुद्भ्रमते वेगात्क्वचिद्विभ्रमते बलात्।।

ityēvaṅ vilapanrāmaḥ paridhāvanvanādvanam. kvacidudbhramatē vēgātkvacidvibhramatē balāt৷৷

स वनानि नदीश्शैलान् गिरिप्रस्रवणानि च।।

sa vanāni nadīśśailān giriprasravaṇāni ca৷৷

तथा स गत्वा विपुलम् महद्वनं परीत्य सर्वं त्वथ मैथिलीं प्रति। अनिष्ठिताशस्सचकार मार्गणे पुनः प्रियायाः परमं परिश्रमम्।।

tathā sa gatvā vipulam mahadvanaṅ parītya sarvaṅ tvatha maithilīṅ prati. aniṣṭhitāśassacakāra mārgaṇē punaḥ priyāyāḥ paramaṅ pariśramam৷৷