तस्यैतां दानवाश चेष्टां दृष्ट्वा दैत्यपतेर भयात आचचक्षुः स चोवाच सूदान आहूय सत्वरः ।।

tasyaitāṃ dānavāś ceṣṭāṃ dṛṣṭvā daityapater bhayāt ācacakṣuḥ sa covāca sūdān āhūya satvaraḥ ||

हे सूदा मम पुत्रो ऽसाव अन्येषाम अपि दुर्मतिः कुमार्गदेशिको दुष्टो हन्यताम अविलम्बितम ।।

he sūdā mama putro 'sāv anyeṣām api durmatiḥ kumārgadeśiko duṣṭo hanyatām avilambitam ||

हालाहलं विषं तस्य सर्वभक्ष्येषु दीयताम अविज्ञातम असौ पापो वध्यतां मा विचार्यताम ।।

hālāhalaṃ viṣaṃ tasya sarvabhakṣyeṣu dīyatām avijñātam asau pāpo vadhyatāṃ mā vicāryatām ||

ते तथैव ततश चक्रुः प्रह्लादाय महात्मने विषदानं यथाज्ञप्तं पित्रा तस्य महात्मनः ।।

te tathaiva tataś cakruḥ prahlādāya mahātmane viṣadānaṃ yathājñaptaṃ pitrā tasya mahātmanaḥ ||

हालाहलं विषं घोरम अनन्तोच्चारणेन सः अभिमन्त्र्य सहान्नेन मैत्रेय बुभुजे तदा ।।

hālāhalaṃ viṣaṃ ghoram anantoccāraṇena saḥ abhimantrya sahānnena maitreya bubhuje tadā ||

अविकारं स तद भुक्त्वा प्रह्लादः स्वस्थमानसः अनन्तख्यातिनिर्वीर्यं जरयाम आस दुर्विषम ।।

avikāraṃ sa tad bhuktvā prahlādaḥ svasthamānasaḥ anantakhyātinirvīryaṃ jarayām āsa durviṣam ||

ततः सूदा भयत्रस्ता जीर्णं दृष्ट्वा महाविषम दैत्येश्वरम उपागम्य प्रणिपत्येदम अब्रुवन ।।

tataḥ sūdā bhayatrastā jīrṇaṃ dṛṣṭvā mahāviṣam daityeśvaram upāgamya praṇipatyedam abruvan ||

दैत्यराज विषं दत्तम अस्माभिर अतिभीषणम जीर्णं तच च सहान्नेन प्रह्लादेन सुतेन ते ।।

daityarāja viṣaṃ dattam asmābhir atibhīṣaṇam jīrṇaṃ tac ca sahānnena prahlādena sutena te ||

त्वर्यतां त्वर्यतां सद्यो हे हे दैत्यपुरोहिताः कृत्यां तस्य विनाशाय उत्पादयत मा चिरम ।।

tvaryatāṃ tvaryatāṃ sadyo he he daityapurohitāḥ kṛtyāṃ tasya vināśāya utpādayata mā ciram ||

सकाशम आगम्य ततः प्रह्लादस्य पुरोहिताः सामपूर्वम अथोचुस ते प्रह्लादं विनयान्वितम ।।

sakāśam āgamya tataḥ prahlādasya purohitāḥ sāmapūrvam athocus te prahlādaṃ vinayānvitam ||

जातस त्रैलोक्यविख्यात आयुष्मन ब्रह्मणः कुले दैत्यराजस्य तनयो हिरण्यकशिपोर भवान ।।

jātas trailokyavikhyāta āyuṣman brahmaṇaḥ kule daityarājasya tanayo hiraṇyakaśipor bhavān ||

किं दैवैः किम अनन्तेन किम अन्येन तवाश्रयः पिता समस्तलोकानां त्वं तथैव भविष्यसि ।।

kiṃ daivaiḥ kim anantena kim anyena tavāśrayaḥ pitā samastalokānāṃ tvaṃ tathaiva bhaviṣyasi ||

तस्मात परित्यजैनां त्वं विपक्षस्तवसंहिताम वाच्यः पिता समस्तानां गुरूणां परमो गुरुः ।।

tasmāt parityajaināṃ tvaṃ vipakṣastavasaṃhitām vācyaḥ pitā samastānāṃ gurūṇāṃ paramo guruḥ ||

एवम एतन महाभागाः श्लाघ्यम एतन महाकुलम मरीचेः सकले ऽप्य अस्मिन त्रैलोक्ये नान्यथा वदेत ।।

evam etan mahābhāgāḥ ślāghyam etan mahākulam marīceḥ sakale 'py asmin trailokye nānyathā vadet ||

पिता च मम सर्वस्मिञ जगत्य उत्कृष्टचेष्टितः एतद अप्य अवगच्छामि सत्यम अत्रापि नानृतम ।।

pitā ca mama sarvasmiñ jagaty utkṛṣṭaceṣṭitaḥ etad apy avagacchāmi satyam atrāpi nānṛtam ||

गुरूणाम अपि सर्वेषां पिता परमको गुरुः यद उक्तं भ्रान्तिस तत्रापि स्वल्पापि हि न विद्यते ।।

gurūṇām api sarveṣāṃ pitā paramako guruḥ yad uktaṃ bhrāntis tatrāpi svalpāpi hi na vidyate ||

पिता गुरुर न संदेहः पूजनीयः प्रयत्नतः तत्रापि नापराध्यामीत्य एवं मनसि मे स्थितम ।।

pitā gurur na saṃdehaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ tatrāpi nāparādhyāmīty evaṃ manasi me sthitam ||

यत त्व एतत किम अनन्तेनेत्य उक्तं युष्माभिर ईदृशम को ब्रवीति यथायुक्तं किं तु नैतद वचो ऽर्थवत ।।

yat tv etat kim anantenety uktaṃ yuṣmābhir īdṛśam ko bravīti yathāyuktaṃ kiṃ tu naitad vaco 'rthavat ||

इत्य उक्त्वा सो ऽभवन मौनी तेषां गौरवयन्त्रितः प्रहस्य च पुनः प्राह किम अनन्तेन साध्व इति ।।

ity uktvā so 'bhavan maunī teṣāṃ gauravayantritaḥ prahasya ca punaḥ prāha kim anantena sādhv iti ||

साधु भोः किम अनन्तेन साधु भो गुरवो मम श्रूयतां यद अनन्तेन यदि खेदं न यास्यथ ।।

sādhu bhoḥ kim anantena sādhu bho guravo mama śrūyatāṃ yad anantena yadi khedaṃ na yāsyatha ||

धर्मार्थकाममोक्षाख्यः पुरुषार्थ उदाहृतः चतुष्टयम इदं यस्मात तस्मात किं किम इदं वृथा ।।

dharmārthakāmamokṣākhyaḥ puruṣārtha udāhṛtaḥ catuṣṭayam idaṃ yasmāt tasmāt kiṃ kim idaṃ vṛthā ||

मरीचिमिश्रैर दक्षेण तथैवान्यैर अनन्ततः धर्मः प्राप्तस तथैवान्यैर अर्थः कामस तथापरैः ।।

marīcimiśrair dakṣeṇa tathaivānyair anantataḥ dharmaḥ prāptas tathaivānyair arthaḥ kāmas tathāparaiḥ ||

तत्तत्त्ववेदिनो भूत्वा ज्ञानध्यानसमाधिभिः अवापुर मुक्तिम अपरे पुरुषा ध्वस्तबन्धनाः ।।

tattattvavedino bhūtvā jñānadhyānasamādhibhiḥ avāpur muktim apare puruṣā dhvastabandhanāḥ ||

संपदैश्वर्यमाहात्म्यज्ञानसंततिकर्मणाम विमुक्तेश चैकतो लभ्यं मूलम आराधनं हरेः ।।

saṃpadaiśvaryamāhātmyajñānasaṃtatikarmaṇām vimukteś caikato labhyaṃ mūlam ārādhanaṃ hareḥ ||

यतो धर्मार्थकामाख्यं विमुक्तिश च फलं द्विजाः तेनापि हि किम इत्य एवम अनन्तेन किम उच्यते ।।

yato dharmārthakāmākhyaṃ vimuktiś ca phalaṃ dvijāḥ tenāpi hi kim ity evam anantena kim ucyate ||

किं वात्र बहुनोक्तेन भवन्तो गुरवो मम वदन्तु साधु वासाधु विवेको ऽस्माकम अल्पकः ।।

kiṃ vātra bahunoktena bhavanto guravo mama vadantu sādhu vāsādhu viveko 'smākam alpakaḥ ||

दह्यमानस त्वम अस्माभिर अग्निना बाल रक्षितः भूयो न वक्ष्यसीत्य एवं नैवं ज्ञातो ऽस्य अबुद्धिमान ।।

dahyamānas tvam asmābhir agninā bāla rakṣitaḥ bhūyo na vakṣyasīty evaṃ naivaṃ jñāto 'sy abuddhimān ||

यद्य अस्मद्वचनान मोहग्राहं न त्यक्ष्यते भवान ततः कृत्यां विनाशाय तव सृक्ष्याम दुर्मते ।।

yady asmadvacanān mohagrāhaṃ na tyakṣyate bhavān tataḥ kṛtyāṃ vināśāya tava sṛkṣyāma durmate ||

कः केन रक्ष्यते जन्तुर जन्तुः कः केन हन्यते हन्ति रक्षति चैवात्मा जगत सर्वं चराचरम ।।

kaḥ kena rakṣyate jantur jantuḥ kaḥ kena hanyate hanti rakṣati caivātmā jagat sarvaṃ carācaram ||

इत्य उक्तास तेन ते क्रुद्धा दैत्यराजपुरोहिताः कृत्याम उत्पादयाम आसुर ज्वालामालोज्ज्वलाननाम ।।

ity uktās tena te kruddhā daityarājapurohitāḥ kṛtyām utpādayām āsur jvālāmālojjvalānanām ||

अतिभीमा समागम्य पादन्यासक्षतक्षितिः शूलेन सा सुसंक्रुद्धा तं जघानाथ वक्षसि ।।

atibhīmā samāgamya pādanyāsakṣatakṣitiḥ śūlena sā susaṃkruddhā taṃ jaghānātha vakṣasi ||

तत तस्य हृदयं प्राप्य शूलं बालस्य दीप्तिमत जगाम खण्डितं भूमौ तत्रापि शतधाभवत ।।

tat tasya hṛdayaṃ prāpya śūlaṃ bālasya dīptimat jagāma khaṇḍitaṃ bhūmau tatrāpi śatadhābhavat ||

यत्रानपायी भगवान हृद्य आस्ते हरिर ईश्वरः भङ्गो भवति वज्रस्य तत्र शूलस्य का कथा ।।

yatrānapāyī bhagavān hṛdy āste harir īśvaraḥ bhaṅgo bhavati vajrasya tatra śūlasya kā kathā ||

अपापे तत्र पापैश च पातिता दैत्ययाजकैः तान एव सा जघानाशु कृत्या नाशं जगाम च ।।

apāpe tatra pāpaiś ca pātitā daityayājakaiḥ tān eva sā jaghānāśu kṛtyā nāśaṃ jagāma ca ||

कृत्यया दह्यमानांस तान विलोक्य स महामतिः त्राहि कृष्णेत्य अनन्तेति वदन्न अभ्यवपद्यत ।।

kṛtyayā dahyamānāṃs tān vilokya sa mahāmatiḥ trāhi kṛṣṇety ananteti vadann abhyavapadyata ||

सर्वव्यापिञ जगद्रूप जगत्स्रष्टर जनार्दन त्राहि विप्रान इमान अस्माद दुःसहान मन्त्रपावकात ।।

sarvavyāpiñ jagadrūpa jagatsraṣṭar janārdana trāhi viprān imān asmād duḥsahān mantrapāvakāt ||

यथा सर्वेषु भूतेषु सर्वव्यापी जगद्गुरुः विष्णुर एव तथा सर्वे जीवन्त्व एते पुरोहिताः ।।

yathā sarveṣu bhūteṣu sarvavyāpī jagadguruḥ viṣṇur eva tathā sarve jīvantv ete purohitāḥ ||

यथा सर्वगतं विष्णुं मन्यमानो ऽनपायिनम चिन्तयाम्य अरिपक्षे ऽपि जीवन्त्व एते तथा द्विजाः ।।

yathā sarvagataṃ viṣṇuṃ manyamāno 'napāyinam cintayāmy aripakṣe 'pi jīvantv ete tathā dvijāḥ ||

ये हन्तुम आगता दत्तं यैर विषं यैर हुताशनः यैर दिग्गजैर अहं क्षुण्णो दष्टः सर्पैश च यैर अहम ।।

ye hantum āgatā dattaṃ yair viṣaṃ yair hutāśanaḥ yair diggajair ahaṃ kṣuṇṇo daṣṭaḥ sarpaiś ca yair aham ||

तेष्व अहं मित्रपक्षे च समः पापो ऽस्मि न क्वचित यथा तेनाद्य सत्येन जीवन्त्व असुरयाजकाः ।।

teṣv ahaṃ mitrapakṣe ca samaḥ pāpo 'smi na kvacit yathā tenādya satyena jīvantv asurayājakāḥ ||

इत्य उक्तास तेन ते सर्वे संस्पृष्टाश च निरामयाः समुत्तस्थुर द्विजा भूयस तं चोचुः प्रश्रयान्वितम ।।

ity uktās tena te sarve saṃspṛṣṭāś ca nirāmayāḥ samuttasthur dvijā bhūyas taṃ cocuḥ praśrayānvitam ||

दीर्घायुर अप्रतिहतो बलवीर्यसमन्वितः पुत्रपौत्रधनैश्वर्यैर युक्तो वत्स भवोत्तमः ।।

dīrghāyur apratihato balavīryasamanvitaḥ putrapautradhanaiśvaryair yukto vatsa bhavottamaḥ ||

इत्य उक्त्वा तं ततो गत्वा यथावृत्तं पुरोहिताः दैत्यराजाय सकलम आचचक्षुर महामुने ।।

ity uktvā taṃ tato gatvā yathāvṛttaṃ purohitāḥ daityarājāya sakalam ācacakṣur mahāmune ||