त्रिंशोऽध्यायः अतोद्यं सुषिरं नाम ज्ञेयं वंशगतं बुधैः । वैण एव विधिस्तत्र स्वरग्रामसमाश्रयः

triMsho.adhyAyaH atodyaM suShiraM nAma j~neyaM vaMshagataM budhaiH | vaiNa eva vidhistatra svaragrAmasamAshrayaH

द्विकत्रिकचतुष्कास्तु ज्ञेया वंशगताः स्वराः । कम्प्यमानार्थमुक्ताश्च व्यक्तमुक्तास्तथैव च

dvikatrikachatuShkAstu j~neyA vaMshagatAH svarAH | kampyamAnArthamuktAshcha vyaktamuktAstathaiva cha

तत्रोपरि यथा ह्येकः स्वरो वैणस्वरान्तरे । प्राप्नोत्यन्यत्वमेवेह तथा वंशगतोऽपि हि

tatropari yathA hyekaH svaro vaiNasvarAntare | prApnotyanyatvameveha tathA vaMshagato.api hi

द्विकस्त्रिकश्चतुष्को वा श्रुतिसङ्ख्यो भवेत् स्वरः । अनीरणात्तु शेषाणां स्वराणामपि सम्भवः । अङ्गुलीवादनकृतं तच्च मे सन्निबोधत

dvikastrikashchatuShko vA shrutisa~Nkhyo bhavet svaraH | anIraNAttu sheShANAM svarANAmapi sambhavaH | a~NgulIvAdanakR^itaM tachcha me sannibodhata

व्यक्तमुक्‍ताङ्गुलिस्तत्र स्वरो ज्ञेयश्चतुःश्रुतिः । कम्प्यमानाङ्गुलिश्चैव त्रिश्रुतिः परिकीर्तितः । द्विकोऽर्धाङ्गुलिमुक्तः स्यादिति श्रुत्याश्रिताः स्वराः

vyaktamuktA~Ngulistatra svaro j~neyashchatuHshrutiH | kampyamAnA~Ngulishchaiva trishrutiH parikIrtitaH | dviko.ardhA~NgulimuktaH syAditi shrutyAshritAH svarAH

एते स्युर्मध्यमग्रामे भूयः षड्जाश्रिताः पुनः । व्यक्तमुक्‍ताङ्गुलिकृताः षड्जमध्यमपञ्चमाः

ete syurmadhyamagrAme bhUyaH ShaDjAshritAH punaH | vyaktamuktA~NgulikR^itAH ShaDjamadhyamapa~nchamAH

ऋषभो धैवतश्चापि कम्प्यमानाङ्गुलीकृतौ । अर्धमुक्ताङ्गुलिश्चैव गान्धारोऽथ निषादवान्

R^iShabho dhaivatashchApi kampyamAnA~NgulIkR^itau | ardhamuktA~Ngulishchaiva gAndhAro.atha niShAdavAn

स्वरसाधारणश्चापि काकल्यन्तरसंज्ञया । निषादगान्धारकृतौ षड्जमध्यमयोरपि

svarasAdhAraNashchApi kAkalyantarasaMj~nayA | niShAdagAndhArakR^itau ShaDjamadhyamayorapi

विपर्यया सन्निकर्षे श्रुतिलक्षणसिद्धितः । वैणकण्ठप्रवेशेन सिद्धा एकाश्रिताः स्वराः

viparyayA sannikarShe shrutilakShaNasiddhitaH | vaiNakaNThapraveshena siddhA ekAshritAH svarAH

यं यं गाता स्वरं गच्छेत् तं तं वंशेन वादयेत् । शारीरवैणवंश्यानामेकीभावः प्रशस्यते

yaM yaM gAtA svaraM gachChet taM taM vaMshena vAdayet | shArIravaiNavaMshyAnAmekIbhAvaH prashasyate

अविचलितमविच्छिन्नं वर्णालङ्कारसंयुतं विधिवत् । ललितं मधुरं स्निग्धं वेणोरेवं स्मृतं वाद्यम्

avichalitamavichChinnaM varNAla~NkArasaMyutaM vidhivat | lalitaM madhuraM snigdhaM veNorevaM smR^itaM vAdyam

एवमेतत् स्वरगतं विज्ञेयंगानयोक्तृभिः । अतः परं प्रवक्ष्यामि धनातोद्यविकल्पनम्

evametat svaragataM vij~neyaMgAnayoktR^ibhiH | ataH paraM pravakShyAmi dhanAtodyavikalpanam