चाक्षुषस्य मनोः षष्ठं श्रूयतामिदमन्तरम।।

cākṣuṣasya manoḥ ṣaṣṭhaṃ śrūyatāmidamantaram||

चाक्षुषत्वमतस्तस्य जन्मन्यस्मिन्नपि द्विज।।

cākṣuṣatvamatastasya janmanyasminnapi dvija||

परिष्वजति हार्देन पुनरुल्लापयत्यथ।।

pariṣvajati hārdena punarullāpayatyatha||

जहास तं तदा माता संक्रुद्धा वाक्यमब्रवीत।।

jahāsa taṃ tadā mātā saṃkruddhā vākyamabravīt||

अकालबोधः सञ्जातः कच्चित पश्यसि शोभनम।।

akālabodhaḥ sañjātaḥ kaccit paśyasi śobhanam||

अन्तर्धानगता चेयं द्वितीया जातहारिणी।।

antardhānagatā ceyaṃ dvitīyā jātahāriṇī||

उल्लाप्योल्लाप्य बहुशः परिष्वजति मां यतः।।

ullāpyollāpya bahuśaḥ pariṣvajati māṃ yataḥ||

ततो ममागतो हासः शृणु चाप्यत्र कारणम।।

tato mamāgato hāsaḥ śṛṇu cāpyatra kāraṇam||

तथान्तर्धानगा चैव द्वितीया जातहारिणी।।

tathāntardhānagā caiva dvitīyā jātahāriṇī||

प्रवृत्ते स्वार्थमास्थाय तथैव प्रतिभासि मे।।

pravṛtte svārthamāsthāya tathaiva pratibhāsi me||

त्वन्तु क्रमेणोपभोग्यं मत्तः फलमभीप्ससि।।

tvantu krameṇopabhogyaṃ mattaḥ phalamabhīpsasi||

सङ्गतं नातिकालीनं पञ्चसप्तदिनात्मकम।।

saṅgataṃ nātikālīnaṃ pañcasaptadinātmakam||

तातेति वत्स! भद्रेति निर्व्यलीकं ब्रवीषि माम।।

tāteti vatsa! bhadreti nirvyalīkaṃ bravīṣi mām||

न चेदेतद्भवत्प्रीत्यै परित्यक्तास्म्यहं त्वया।।

na cedetadbhavatprītyai parityaktāsmyahaṃ tvayā||

इत्युक्त्वा सा तमुत्सृज्य निष्क्रान्ता सूतिकागृहात।।

ityuktvā sā tamutsṛjya niṣkrāntā sūtikāgṛhāt||

जहार तं परित्यक्तं सा तदा जातहारिणी।।

jahāra taṃ parityaktaṃ sā tadā jātahāriṇī||

प्रसूतपत्नीशयने न्यस्य तस्याददे सुतम।।

prasūtapatnīśayane nyasya tasyādade sutam||

तृतीयं भक्षयामास सा क्रमाज्जातहारिणी।।

tṛtīyaṃ bhakṣayāmāsa sā kramājjātahāriṇī||

करोत्यनुदिनं सा नु परिवर्तन्तथान्ययोः।।

karotyanudinaṃ sā nu parivartantathānyayoḥ||

कारयामास संस्कारान राजन्यस्य भवन्ति ये।।

kārayāmāsa saṃskārān rājanyasya bhavanti ye||

मुदा परमया युक्तो विक्रान्तः स नराधिपः।।

mudā paramayā yukto vikrāntaḥ sa narādhipaḥ||

जनन्याः प्रागुपस्थानं क्रियताञ्चाभिवादनम।।

jananyāḥ prāgupasthānaṃ kriyatāñcābhivādanam||

वन्द्या मे कतमा माता जननी पालनी नु किम।।

vandyā me katamā mātā jananī pālanī nu kim||

विक्रान्तस्याग्रमहिषी हैमिनी नाम नामतः।।

vikrāntasyāgramahiṣī haiminī nāma nāmataḥ||

विप्राग्र्यबोधपुत्रस्य यो ऽस्यां जातो ऽन्यतो वचम।।

viprāgryabodhaputrasya yo 'syāṃ jāto 'nyato vacam||

सङ्कटं महदाभाति क्व जातो ऽत्र ब्रवीषि किम।।

saṅkaṭaṃ mahadābhāti kva jāto 'tra bravīṣi kim||

तत्पत्न्यां गिरिभद्रायामाददे जातहारिणी।।

tatpatnyāṃ giribhadrāyāmādade jātahāriṇī||

बोधस्य द्विजमुख्यस्य गृहे नीतवती पुनः।।

bodhasya dvijamukhyasya gṛhe nītavatī punaḥ||

स तत्र द्विजसंस्कारैः संस्कृतो हैमिनीसुतः।।

sa tatra dvijasaṃskāraiḥ saṃskṛto haiminīsutaḥ||

मया तव वचः कार्यमुपैमि कतमां गुरो।।

mayā tava vacaḥ kāryamupaimi katamāṃ guro||

न वेद्मि किञ्चिन्मोहेन भ्रमन्तीव हि बुद्धयः।।

na vedmi kiñcinmohena bhramantīva hi buddhayaḥ||

कः कस्य पुत्रो विप्रर्षे! को वा कस्य नु बान्धवः।।

kaḥ kasya putro viprarṣe! ko vā kasya nu bāndhavaḥ||

अन्ये सम्बन्धिनो विप्र! मृत्युना सन्निवर्तिताः।।

anye sambandhino vipra! mṛtyunā sannivartitāḥ||

सो ऽप्यस्तङ्गते देहे प्रयात्येषो ऽखिलक्रमः।।

so 'pyastaṅgate dehe prayātyeṣo 'khilakramaḥ||

को वापि सततं बन्धुः किं वो विभ्राम्यते मतिः।।

ko vāpi satataṃ bandhuḥ kiṃ vo vibhrāmyate matiḥ||

मातृद्वयञ्च किञ्चित्रं यदन्यद देहसम्भवे।।

mātṛdvayañca kiñcitraṃ yadanyad dehasambhave||

विशालग्रामतः पुत्रश्चैत्र आनीयतामिह।।

viśālagrāmataḥ putraścaitra ānīyatāmiha||

तस्मान्निवर्त्य ममतामनुमेने वनाय तम।।

tasmānnivartya mamatāmanumene vanāya tam||

संमान्य ब्राह्मणं येन पुत्रबुद्ध्या स पालितः।।

saṃmānya brāhmaṇaṃ yena putrabuddhyā sa pālitaḥ||

कर्मणां क्षुपणार्थाय विमुक्तेः परिपन्थिनाम।।

karmaṇāṃ kṣupaṇārthāya vimukteḥ paripanthinām||

किमर्थं तप्यसे वत्स! तपस्तीव्रं वदस्व तत।।

kimarthaṃ tapyase vatsa! tapastīvraṃ vadasva tat||

बन्धाय मम कर्माणि यानि तत्क्षपणोन्मुखः।।

bandhāya mama karmāṇi yāni tatkṣapaṇonmukhaḥ||

सत्त्वाधिकारवान मुक्तिमवाप्स्यति ततो भवान।।

sattvādhikāravān muktimavāpsyati tato bhavān||

अलन्ते तपसा तस्मिन कृते मुक्तिमवाप्स्यसि।।

alante tapasā tasmin kṛte muktimavāpsyasi||

तत्कर्माभिमुखो यातस्तपसो विरराम ह।।

tatkarmābhimukho yātastapaso virarāma ha||

पूर्वनाम्ना बभूवाथ प्रख्यातश्चाक्षुषो मनुः।।

pūrvanāmnā babhūvātha prakhyātaścākṣuṣo manuḥ||

तस्याञ्चोत्पादयामास पुत्रान प्रख्यातविक्रमान।।

tasyāñcotpādayāmāsa putrān prakhyātavikramān||

ये चर्षयस्तथैवेन्द्रो ये सुताश्चास्य तान शृणु।।

ye carṣayastathaivendro ye sutāścāsya tān śṛṇu||

प्रख्यातकर्मणां विप्र! यज्ञे हव्यभुजामयम।।

prakhyātakarmaṇāṃ vipra! yajñe havyabhujāmayam||

द्वितीयश्च प्रसूताख्यो देवानामष्टको गणः।।

dvitīyaśca prasūtākhyo devānāmaṣṭako gaṇaḥ||

चतुर्थश्च गणस्तत्र यूथगाख्यस्तथाष्टकः।।

caturthaśca gaṇastatra yūthagākhyastathāṣṭakaḥ||

पञ्चमे च गणे देवास्तत्संज्ञा ह्यमृताशिनः।।

pañcame ca gaṇe devāstatsaṃjñā hyamṛtāśinaḥ||

मनोजवस्तथैवेन्द्रः संख्यातो यज्ञभागभुक।।

manojavastathaivendraḥ saṃkhyāto yajñabhāgabhuk||

अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्निति चर्षयः।।

atināmā sahiṣṇuśca saptāsanniti carṣayaḥ||

चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयो ऽभवन।।

cākṣuṣasya manoḥ putrāḥ pṛthivīpatayo 'bhavan||

चाक्षुषस्य तथा जन्म चरितञ्च महात्मनः।।

cākṣuṣasya tathā janma caritañca mahātmanaḥ||

सप्तमीये ऽन्तरे तस्य देवाद्यास्तान शृणुष्व मे।।

saptamīye 'ntare tasya devādyāstān śṛṇuṣva me||

शृणुते च लभेत पुत्रानारोग्यसुखसम्पदम।।

śṛṇute ca labhet putrānārogyasukhasampadam||