धर्मात्मा पृथिवीपालः प्रोल्लसत्कीर्तिरुत्तमः।।

dharmātmā pṛthivīpālaḥ prollasatkīrtiruttamaḥ||

नाधर्मरुचयः पौरास्तस्मिन शासति पार्थिवे।।

nādharmarucayaḥ paurāstasmin śāsati pārthive||

नाजायन्त स्त्रियश्चैव काश्चिदप्राप्तयौवनाः।।

nājāyanta striyaścaiva kāścidaprāptayauvanāḥ||

शुश्राव शब्दमसकृत त्रायस्वेति च योषिताम।।

śuśrāva śabdamasakṛt trāyasveti ca yoṣitām||

मयि शासति दुर्मेधाः को ऽयमन्यायवृत्तिमान।।

mayi śāsati durmedhāḥ ko 'yamanyāyavṛttimān||

एकस्मिन्नन्तरे रौद्रो विघ्नराट समचिन्तयत।।

ekasminnantare raudro vighnarāṭ samacintayat||

प्रागसिद्धाभवादीनां विद्याः साध्यति व्रती।।

prāgasiddhābhavādīnāṃ vidyāḥ sādhyati vratī||

ता वै भयार्ताः क्रन्दन्ति कथं कार्यमिदं मया।।

tā vai bhayārtāḥ krandanti kathaṃ kāryamidaṃ mayā||

क्रोशन्त्येतास्तथा भीता दुष्पारं प्रतिभाति मे।।

krośantyetāstathā bhītā duṣpāraṃ pratibhāti me||

इममेव प्रविश्याशु साधयिष्ये यथेप्सितम।।

imameva praviśyāśu sādhayiṣye yathepsitam||

तेनाविष्टो नृपः कोपादिदं वचनमब्रवीत।।

tenāviṣṭo nṛpaḥ kopādidaṃ vacanamabravīt||

बलोष्णतेजसा दीप्ते मयि पत्यावुपस्थिते।।

baloṣṇatejasā dīpte mayi patyāvupasthite||

शरैर्विभिन्नसर्वाङ्गो दीर्घनिद्रां प्रवेक्ष्यति।।

śarairvibhinnasarvāṅgo dīrghanidrāṃ pravekṣyati||

क्रुद्धे चर्षिवरे तस्मिन नेशुर्विद्याः क्षणेन ताः।।

kruddhe carṣivare tasmin neśurvidyāḥ kṣaṇena tāḥ||

भीतः प्रावेपतात्यर्थं सहसाश्वत्थपर्णवत।।

bhītaḥ prāvepatātyarthaṃ sahasāśvatthaparṇavat||

ततः स राजा विनयात प्रणिपत्याभ्यभाषत।।

tataḥ sa rājā vinayāt praṇipatyābhyabhāṣata||

न क्रोद्धुमर्हसि मुने निजधर्मरतस्य मे।।

na kroddhumarhasi mune nijadharmaratasya me||

चापं चोद्यम्य योद्धव्यं धर्मशास्त्रानुसारतः।।

cāpaṃ codyamya yoddhavyaṃ dharmaśāstrānusārataḥ||

क्षिप्रमेतत समाचक्ष्व यद्यधर्मभयं तव।।

kṣiprametat samācakṣva yadyadharmabhayaṃ tava||

रक्ष्या भीताः सदा युद्धं कर्तव्यं परिपन्थिभिः।।

rakṣyā bhītāḥ sadā yuddhaṃ kartavyaṃ paripanthibhiḥ||

निर्वेष्टुकामो विप्रो ऽहं दीयतामिष्टदक्षिणा।।

nirveṣṭukāmo vipro 'haṃ dīyatāmiṣṭadakṣiṇā||

पुनर्जातमिवात्मानं मेने प्राह च कौशिकम।।

punarjātamivātmānaṃ mene prāha ca kauśikam||

दत्तमित्येव तद्विद्धि यद्यपि स्यात सुदुर्लभम।।

dattamityeva tadviddhi yadyapi syāt sudurlabham||

प्राणा राज्यं पुरं लक्ष्मीर्यदभिप्रेतमात्मनः।।

prāṇā rājyaṃ puraṃ lakṣmīryadabhipretamātmanaḥ||

प्रयच्छ प्रथमं तावद दक्षिणां राजसूयिकीम।।

prayaccha prathamaṃ tāvad dakṣiṇāṃ rājasūyikīm||

व्रियतां द्विजशार्दूल यस्तवेष्टः प्रतिग्रहः।।

vriyatāṃ dvijaśārdūla yastaveṣṭaḥ pratigrahaḥ||

राज्यं च सकलं वीर रथाश्व-गजसङ्कुलम।।

rājyaṃ ca sakalaṃ vīra rathāśva-gajasaṅkulam||

विना भार्यां च पुत्रं च शरीरं च तवानघ।।

vinā bhāryāṃ ca putraṃ ca śarīraṃ ca tavānagha||

बहुना वा किमुक्तेन सर्वमेतत प्रदीयताम।।

bahunā vā kimuktena sarvametat pradīyatām||

तस्यर्षेर्वचनं श्रुत्वा तथेत्याह कृताञ्जलिः।।

tasyarṣervacanaṃ śrutvā tathetyāha kṛtāñjaliḥ||

प्रभुत्वं कस्य राजर्षे राज्यस्थे तापसे मयि।।

prabhutvaṃ kasya rājarṣe rājyasthe tāpase mayi||

तस्मिन्नपि भवान स्वामी किमुताद्य महीपतिः।।

tasminnapi bhavān svāmī kimutādya mahīpatiḥ||

यत्र मे विषये स्वाम्यं तस्मान्निष्क्रान्तुमर्हसि।।

yatra me viṣaye svāmyaṃ tasmānniṣkrāntumarhasi||

तरुवल्कलमाबध्य सह पत्न्या सुतेन च।।

taruvalkalamābadhya saha patnyā sutena ca||

स्वपत्न्या शैव्यया सार्धं बालकेनात्मजेन च।।

svapatnyā śaivyayā sārdhaṃ bālakenātmajena ca||

क्व यास्यसीत्यदत्त्वा मे दक्षिणां राजसूयिकीम।।

kva yāsyasītyadattvā me dakṣiṇāṃ rājasūyikīm||

अवशिष्टमिदं ब्रह्मन्नद्य देहत्रयं मम।।

avaśiṣṭamidaṃ brahmannadya dehatrayaṃ mama||

विशेषतो ब्राह्मणानं हन्त्यदत्तं प्रतिश्रुतम।।

viśeṣato brāhmaṇānaṃ hantyadattaṃ pratiśrutam||

तावदेव तु दातव्या दक्षिणा राजसूयिकी।।

tāvadeva tu dātavyā dakṣiṇā rājasūyikī||

रक्षितव्यास्तथा चार्तास्त्वयैव प्राक प्रतिश्रुतम।।

rakṣitavyāstathā cārtāstvayaiva prāk pratiśrutam||

प्रसादं कुरु विप्रर्षे सद्भावमनुचिन्त्य च।।

prasādaṃ kuru viprarṣe sadbhāvamanucintya ca||

शीघ्रमाचक्ष्व शापाग्निरन्यथा त्वां प्रधक्ष्यति।।

śīghramācakṣva śāpāgniranyathā tvāṃ pradhakṣyati||

साम्प्रतं नास्ति मे वित्तमनुज्ञां दातुमर्हसि।।

sāmprataṃ nāsti me vittamanujñāṃ dātumarhasi||

शिवश्च ते ऽध्वा भवतु मा सन्तु परिपन्थिनः।।

śivaśca te 'dhvā bhavatu mā santu paripanthinaḥ||

पद्भ्यामनुचिता गन्तुमन्वगच्छत तं प्रिया।।

padbhyāmanucitā gantumanvagacchata taṃ priyā||

दृष्ट्वा प्रचुक्रुशुः पौरा राज्ञश्चैवानुयायिनः।।

dṛṣṭvā pracukruśuḥ paurā rājñaścaivānuyāyinaḥ||

त्वं धर्मतत्परो राजन पौरानुग्रहकृत तथा।।

tvaṃ dharmatatparo rājan paurānugrahakṛt tathā||

मुहूर्तं तिष्ठ राजेन्द्र भवतो मुखपङ्कजम।।

muhūrtaṃ tiṣṭha rājendra bhavato mukhapaṅkajam||

यस्य प्रयातस्य पुरो यान्ति पृष्ठे च पार्थिवाः।।

yasya prayātasya puro yānti pṛṣṭhe ca pārthivāḥ||

यस्य भृत्याः प्रयातस्य यान्तयग्रे कुञ्जचरस्थिताः।।

yasya bhṛtyāḥ prayātasya yāntayagre kuñjacarasthitāḥ||

हा राजन सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वचमुन्नसम।।

hā rājan sukumāraṃ te subhru sutvacamunnasam||

तिष्ठ तिष्ठ नृपश्रेष्ठ स्वधर्ममनुपालय।।

tiṣṭha tiṣṭha nṛpaśreṣṭha svadharmamanupālaya||

किं दारैः किं सुतैर्नाथ धनैर्धान्यैरथापि वा।।

kiṃ dāraiḥ kiṃ sutairnātha dhanairdhānyairathāpi vā||

हानाथ हा महाराज हा स्वामिन किं जहासि नः।।

hānātha hā mahārāja hā svāmin kiṃ jahāsi naḥ||

नगरं तद्भवान यत्र स स्वर्गो यत्र नो नृपः।।

nagaraṃ tadbhavān yatra sa svargo yatra no nṛpaḥ||

अतिष्ठत स तदा मार्गे तेषामेवानुकम्पया।।

atiṣṭhat sa tadā mārge teṣāmevānukampayā||

रोषमर्षविवृत्ताक्षः समागम्य वचो ऽब्रवीत।।

roṣamarṣavivṛttākṣaḥ samāgamya vaco 'bravīt||

मम राज्यं च दत्वा यः पुनः प्राक्रष्टुमिच्छसि।।

mama rājyaṃ ca datvā yaḥ punaḥ prākraṣṭumicchasi||

ब्रुवन्नेवं ययौ शीघ्रमाकर्षन दयितां करे।।

bruvannevaṃ yayau śīghramākarṣan dayitāṃ kare||

सहसा दण्डकाष्ठेन ताडयामास कौशिकः।।

sahasā daṇḍakāṣṭhena tāḍayāmāsa kauśikaḥ||

गच्छामीत्याह दुः खार्तो नान्यत किञ्चिदुदाहरत।।

gacchāmītyāha duḥ khārto nānyat kiñcidudāharat||

विश्वामित्रः सुपापो ऽयं लोकान कान समवाप्स्यति।।

viśvāmitraḥ supāpo 'yaṃ lokān kān samavāpsyati||

पीत्वा वयं प्रयास्यामो मुदं मन्त्रपुरः सरम।।

pītvā vayaṃ prayāsyāmo mudaṃ mantrapuraḥ saram||

शशाप तान मनुष्यत्वं सर्वे यूयमवाप्स्यथ।।

śaśāpa tān manuṣyatvaṃ sarve yūyamavāpsyatha||

मानुषत्वे ऽपि भवतां भवित्री नैव सन्ततिः।।

mānuṣatve 'pi bhavatāṃ bhavitrī naiva santatiḥ||

कामक्रोधविनिर्मुक्ता भविष्यथ सुराः पुनः।।

kāmakrodhavinirmuktā bhaviṣyatha surāḥ punaḥ||

द्रौपदीगर्भसम्भूताः पञ्च वै पाण्डुनन्दनाः।।

draupadīgarbhasambhūtāḥ pañca vai pāṇḍunandanāḥ||

न दारसंग्रहं प्राप्ताः शापात तस्य महामुनेः।।

na dārasaṃgrahaṃ prāptāḥ śāpāt tasya mahāmuneḥ||

प्रश्नं चतुष्टयं गीतं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि।।

praśnaṃ catuṣṭayaṃ gītaṃ kimanyacchrotumicchasi||