फुल्लकाननहृद्येषु मनोज्ञेषु सरः सु च।।

phullakānanahṛdyeṣu manojñeṣu saraḥ su ca||

मनोज्ञेषु तथान्येषु देशेषु मुदितो द्विज।।

manojñeṣu tathānyeṣu deśeṣu mudito dvija||

अचिन्तयद्भोगकाले निमीलितविलोचना।।

acintayadbhogakāle nimīlitavilocanā||

गन्धर्ववीर्यतो रूपचिन्तनाच्च द्विजन्मनः।।

gandharvavīryato rūpacintanācca dvijanmanaḥ||

विप्ररूपधरो यातस्तया प्रीत्या विसर्जितः।।

viprarūpadharo yātastayā prītyā visarjitaḥ||

स्वरोचिभैर्यथा सूर्यो भासयन सकला दिशः।।

svarocibhairyathā sūryo bhāsayan sakalā diśaḥ||

ततः स्वरोचिरित्येवं नाम्ना ख्यातो बभूत सः।।

tataḥ svarocirityevaṃ nāmnā khyāto babhūta saḥ||

गुणौघैश्च यथा बालः कलाभिः शशलाञ्छनः।।

guṇaughaiśca yathā bālaḥ kalābhiḥ śaśalāñchanaḥ||

विद्याश्चैव महाभागस्तदा यौवनगोचरः।।

vidyāścaiva mahābhāgastadā yauvanagocaraḥ||

ददर्शैकां तदा कन्यां गिरिप्रस्थे भयातुराम।।

dadarśaikāṃ tadā kanyāṃ giriprasthe bhayāturām||

मा भैषीरिति स प्राह भयविप्लुतलोचनाम।।

mā bhaiṣīriti sa prāha bhayaviplutalocanām||

ततः सा कथयामास श्वासाक्षेपप्लुताक्षरम।।

tataḥ sā kathayāmāsa śvāsākṣepaplutākṣaram||

नाम्ना मनोरमा जाता सुतायां मरुधन्वनः।।

nāmnā manoramā jātā sutāyāṃ marudhanvanaḥ||

कलावती चाप्यपरा सुता पारस्य वै मुनेः।।

kalāvatī cāpyaparā sutā pārasya vai muneḥ||

तत्र दृष्टो मुनिः कश्चित्तपसातिकृशाकृतिः।।

tatra dṛṣṭo muniḥ kaścittapasātikṛśākṛtiḥ||

मयावहसितः क्रुद्धः स तदा मां शशाप ह।।

mayāvahasitaḥ kruddhaḥ sa tadā māṃ śaśāpa ha||

त्वयावहसितो यस्मादनार्ये दुष्टतापसि।।

tvayāvahasito yasmādanārye duṣṭatāpasi||

दत्ते शापे मत्सखीभ्यां स तु निर्भत्सितो मुनिः।।

datte śāpe matsakhībhyāṃ sa tu nirbhatsito muniḥ||

अमर्षणैर्धर्षितो ऽसि तपसा नातिकर्षितः।।

amarṣaṇairdharṣito 'si tapasā nātikarṣitaḥ||

एतच्छ्रुत्वा ददौ शापं तयोरप्यमितद्युतिः।।

etacchrutvā dadau śāpaṃ tayorapyamitadyutiḥ||

तयोस्तथैव तज्जातं यथोक्तं तेन तत्क्षणात।।

tayostathaiva tajjātaṃ yathoktaṃ tena tatkṣaṇāt||

न शृणोषि महानादं तस्यादूरे ऽपि गर्जतः।।

na śṛṇoṣi mahānādaṃ tasyādūre 'pi garjataḥ||

अस्त्रग्रामस्य सर्वस्य हृदज्ञाहमद्य ते।।

astragrāmasya sarvasya hṛdajñāhamadya te||

प्रादात स्वायम्भुवस्यादौ स्वयं रुद्रः पिनाकधृक।।

prādāt svāyambhuvasyādau svayaṃ rudraḥ pinākadhṛk||

तेनापि दत्तं मन्मातुः पित्रे चित्रायुधाय वै।।

tenāpi dattaṃ manmātuḥ pitre citrāyudhāya vai||

मयापि शिक्षितं वीर! सकाशाद बालया पितुः।।

mayāpi śikṣitaṃ vīra! sakāśād bālayā pituḥ||

तदिदं गृह्यतां शीघ्रमशेषास्त्रपरायणम।।

tadidaṃ gṛhyatāṃ śīghramaśeṣāstraparāyaṇam||

ततो जहि दुरात्मानमेनं राक्षसमागतम।।

tato jahi durātmānamenaṃ rākṣasamāgatam||

अस्त्राणां हृदयं प्रादात सरहस्यनिवर्तनम।।

astrāṇāṃ hṛdayaṃ prādāt sarahasyanivartanam||

नर्दमानं महानादमाजगाम त्वरान्वितम।।

nardamānaṃ mahānādamājagāma tvarānvitam||

भक्षामि किञ्चिरेणेति ब्रुवाणं तं ददर्श सः।।

bhakṣāmi kiñcireṇeti bruvāṇaṃ taṃ dadarśa saḥ||

गृह्णात्वेष वचः सत्यं तस्यास्त्विति महामुनेः।।

gṛhṇātveṣa vacaḥ satyaṃ tasyāstviti mahāmuneḥ||

त्राहि त्राहीति करुणं विलपन्तीं सुमध्यमाम।।

trāhi trāhīti karuṇaṃ vilapantīṃ sumadhyamām||

दृष्ट्यां निवेश्य तद्रक्षो ददर्शानिमिषेक्षणः।।

dṛṣṭyāṃ niveśya tadrakṣo dadarśānimiṣekṣaṇaḥ||

प्रसीद शाम्यतामस्त्रं श्रूयताञ्चेत्यभाषत।।

prasīda śāmyatāmastraṃ śrūyatāñcetyabhāṣata||

प्रदत्तादतितीव्रेण ब्रह्ममित्रेण धीमता।।

pradattādatitīvreṇa brahmamitreṇa dhīmatā||

येनाहं सुमहाकष्टान्महाशापाद्विमोक्षितः।।

yenāhaṃ sumahākaṣṭānmahāśāpādvimokṣitaḥ||

शप्तस्त्वं कीदृशश्चैव शापो दत्तो ऽभवत पुरा।।

śaptastvaṃ kīdṛśaścaiva śāpo datto 'bhavat purā||

त्रयोदशाधिकारञ्च प्रगृह्याथर्वणो द्विजः।।

trayodaśādhikārañca pragṛhyātharvaṇo dvijaḥ||

विद्याधरपतेः पुत्रो नलनाभस्य खङ्गिनः।।

vidyādharapateḥ putro nalanābhasya khaṅginaḥ||

आयुर्वेदमशेषं मे भगवन! दातुमर्हसि।।

āyurvedamaśeṣaṃ me bhagavan! dātumarhasi||

न प्रादाद्याचितो विद्यामायुर्वेदात्मिकां मम।।

na prādādyācito vidyāmāyurvedātmikāṃ mama||

आयुर्वेदात्मिका विद्या गृहीताभूत्तदानघ।।

āyurvedātmikā vidyā gṛhītābhūttadānagha||

ममातिहर्षादभवद्धासो ऽतीव पुनः पुनः।।

mamātiharṣādabhavaddhāso 'tīva punaḥ punaḥ||

विकम्पिकन्धरः प्राह मामिदं परुषाक्षरम।।

vikampikandharaḥ prāha māmidaṃ paruṣākṣaram||

हृता विद्यावहासश्च मामवज्ञाय वै कृतः।।

hṛtā vidyāvahāsaśca māmavajñāya vai kṛtaḥ||

भविष्यसि न सन्देहः सप्तरात्रेण दारुणः।।

bhaviṣyasi na sandehaḥ saptarātreṇa dāruṇaḥ||

स मामाह पुनर्विप्रस्तत्क्षणान्मृदुमानसः।।

sa māmāha punarviprastatkṣaṇānmṛdumānasaḥ||

किन्तु त्वं राक्षसो भूत्वा पुनः स्वं प्राप्स्यसे वपुः।।

kintu tvaṃ rākṣaso bhūtvā punaḥ svaṃ prāpsyase vapuḥ||

निशाचरत्वं गन्तासि तदस्त्रानलतापितः।।

niśācaratvaṃ gantāsi tadastrānalatāpitaḥ||

तथैव स्वमधिष्ठानं लोके गन्धर्वसंज्ञिते।।

tathaiva svamadhiṣṭhānaṃ loke gandharvasaṃjñite||

निशाचरत्वाद यद्वीर! तेन मे प्रार्थनां कुरु।।

niśācaratvād yadvīra! tena me prārthanāṃ kuru||

मुनेः सकाशात संप्राप्तस्तं गृह्णीष्व महामते।।

muneḥ sakāśāt saṃprāptastaṃ gṛhṇīṣva mahāmate||

स्त्रग्भूषणधरो दिव्यं पुराणं वपुरास्थितः।।

stragbhūṣaṇadharo divyaṃ purāṇaṃ vapurāsthitaḥ||

तमाह सा तदा कन्या जनितारं स्वरूपिणम।।

tamāha sā tadā kanyā janitāraṃ svarūpiṇam||

दर्शनादेव संजातो विशेषेणोपकारिणि।।

darśanādeva saṃjāto viśeṣeṇopakāriṇi||

अतो नाभिलषे भोगान भोक्तुमेतेन वै समम।।

ato nābhilaṣe bhogān bhoktumetena vai samam||

स्वभावरुचिरैर्मादृक कथं योषित करिष्यति।।

svabhāvarucirairmādṛk kathaṃ yoṣit kariṣyati||

तथा स्थास्यामि तद्दुः खे तच्छोकानलतापिता।।

tathā sthāsyāmi tadduḥ khe tacchokānalatāpitā||

सख्यौ तव महाशोकं समुत्सृज सुमध्यमे।।

sakhyau tava mahāśokaṃ samutsṛja sumadhyame||

उपयेमे गिरौ तस्मिन स्वरोचिश्चारुलोचवनाम।।

upayeme girau tasmin svarociścārulocavanām||

जगाम दिव्यया गत्यागन्धर्वः स्वपुरन्ततः।।

jagāma divyayā gatyāgandharvaḥ svapurantataḥ||

कन्यकायुगलं यत्र तच्छापोत्थगदातुरम।।

kanyakāyugalaṃ yatra tacchāpotthagadāturam||

चकार नीरुजौ देहौ स्वरोचिरपराजितः।।

cakāra nīrujau dehau svarociraparājitaḥ||

स्वकान्त्योद्योति दिग्भागं चक्राते तन्महीधरम।।

svakāntyodyoti digbhāgaṃ cakrāte tanmahīdharam||