भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणानि तथा ग्रहाः।।

bhūsamudrādisaṃsthānaṃ pramāṇāni tathā grahāḥ||

भूरादयस्तथा लोकाः पातालान्यखिलान्यपि।।

bhūrādayastathā lokāḥ pātālānyakhilānyapi||

मन्वन्तराधिपान देवानृषींस्तत्तनयान्नृपान।।

manvantarādhipān devānṛṣīṃstattanayānnṛpān||

स्वारोचिषाख्यमन्यत तु शृणु तस्मादनन्तरम।।

svārociṣākhyamanyat tu śṛṇu tasmādanantaram||

वरुणायास्तटे विप्रो रूपेणात्यश्विनावपि।।

varuṇāyāstaṭe vipro rūpeṇātyaśvināvapi||

सदातिथिप्रियो रात्रावागतानां समाश्रयः।।

sadātithipriyo rātrāvāgatānāṃ samāśrayaḥ||

अतिरम्यवनोद्यानां नानानगरशोभिताम।।

atiramyavanodyānāṃ nānānagaraśobhitām||

नानौषधिप्रभावज्ञो मन्त्रविद्याविशारदः।।

nānauṣadhiprabhāvajño mantravidyāviśāradaḥ||

तस्याचख्यौ स देशांश्च रम्याणि नगराणि च।।

tasyācakhyau sa deśāṃśca ramyāṇi nagarāṇi ca||

स ततो विस्मयाविष्टः प्राह तं द्विजसत्तमम।।

sa tato vismayāviṣṭaḥ prāha taṃ dvijasattamam||

कथमल्पेन कालेन पृथिवीमटसि द्विज।।

kathamalpena kālena pṛthivīmaṭasi dvija||

योजनानां सहस्रं हि दिनार्धेन व्रजाम्यम।।

yojanānāṃ sahasraṃ hi dinārdhena vrajāmyam||

श्रद्धधानो वचस्तस्य ब्राह्मणस्य विपश्चितः।।

śraddhadhāno vacastasya brāhmaṇasya vipaścitaḥ||

द्रष्टुमेतां मम महीमतीवेच्छा प्रवर्तते।।

draṣṭumetāṃ mama mahīmatīvecchā pravartate||

अभिमन्त्रयामास दिशं तेनाख्याताञ्च यत्नतः।।

abhimantrayāmāsa diśaṃ tenākhyātāñca yatnataḥ||

हिमवन्तमगाद द्रष्टुं नानाप्रस्त्रवणान्वितम।।

himavantamagād draṣṭuṃ nānāprastravaṇānvitam||

आयास्यामीति सञ्चिन्त्य तदर्धेनापरेण हि।।

āyāsyāmīti sañcintya tadardhenāpareṇa hi||

विचचार ततस्तत्र तुहिनाचलभूतले।।

vicacāra tatastatra tuhinācalabhūtale||

प्रक्षालितः पादलेपः परमौषधिसम्भः।।

prakṣālitaḥ pādalepaḥ paramauṣadhisambhaḥ||

ददर्शातिमनोज्ञानि सानूनि हिमभूभृतः।।

dadarśātimanojñāni sānūni himabhūbhṛtaḥ||

क्रीडाविहाररम्याणि देवादीनामितस्ततः।।

krīḍāvihāraramyāṇi devādīnāmitastataḥ||

नातृप्यत द्विजश्रेष्ठः प्रोद्भूतपुलको मुने।।

nātṛpyata dvijaśreṣṭhaḥ prodbhūtapulako mune||

प्रनृत्यच्छिखिकेकाभिरन्यतश्च निनादितम।।

pranṛtyacchikhikekābhiranyataśca nināditam||

पुंस्कोकिलकलालापैः श्रुतिहारिभिरन्वितम।।

puṃskokilakalālāpaiḥ śrutihāribhiranvitam||

मुदा युक्तः स ददृशे हिमवन्तं महागिरिम।।

mudā yuktaḥ sa dadṛśe himavantaṃ mahāgirim||

श्वो द्रक्ष्यामीति संचिन्त्य मतिञ्चक्रे गृहं प्रति।।

śvo drakṣyāmīti saṃcintya matiñcakre gṛhaṃ prati||

चिन्तयामास किमिदं मयाज्ञानादनुष्ठितम।।

cintayāmāsa kimidaṃ mayājñānādanuṣṭhitam||

शैलो ऽतिदुर्गमश्चायं दूरञ्चाहमिहागतः।।

śailo 'tidurgamaścāyaṃ dūrañcāhamihāgataḥ||

कथमत्र करिष्यामि सङ्कटं महदागतम।।

kathamatra kariṣyāmi saṅkaṭaṃ mahadāgatam||

शक्तदृष्टिरहं तृप्तिं न यास्ये ऽब्दशतैरपि।।

śaktadṛṣṭirahaṃ tṛptiṃ na yāsye 'bdaśatairapi||

प्रफुल्लतरुगन्धांश्च घ्राणमत्यन्तमृच्छति।।

praphullatarugandhāṃśca ghrāṇamatyantamṛcchati||

हरन्ति प्रसभं चेतो मनोज्ञानि सरांसि च।।

haranti prasabhaṃ ceto manojñāni sarāṃsi ca||

स ममोपदिशेन्मार्गं गमनाय गृहं प्रति।।

sa mamopadiśenmārgaṃ gamanāya gṛhaṃ prati||

भ्रष्टपादौषधिबलो वैक्लवं परमं गतः।।

bhraṣṭapādauṣadhibalo vaiklavaṃ paramaṃ gataḥ||

वराप्सरा महाभागा मौलेया रूपशालिनी।।

varāpsarā mahābhāgā mauleyā rūpaśālinī||

मदनाकृष्टहृदया सानुरागा हि तत्क्षणात।।

madanākṛṣṭahṛdayā sānurāgā hi tatkṣaṇāt||

सफलं मे भवेज्जन्म यदि मां नावमन्यते।।

saphalaṃ me bhavejjanma yadi māṃ nāvamanyate||

अहो गम्भीरता दृष्टेः कुतो ऽस्य सदृशो भुवि।।

aho gambhīratā dṛṣṭeḥ kuto 'sya sadṛśo bhuvi||

कथमेको ऽपि नास्त्यस्य तुल्यरूपो महात्मनः।।

kathameko 'pi nāstyasya tulyarūpo mahātmanaḥ||

भवेदत्र मया कार्यस्तत्कृतः पुण्यसञ्चयः।।

bhavedatra mayā kāryastatkṛtaḥ puṇyasañcayaḥ||

कृतपुण्या न मत्तो ऽन्या त्रैलोक्ये वनिता ततः।।

kṛtapuṇyā na matto 'nyā trailokye vanitā tataḥ||

आत्मानं दर्शयामास कमनीयतराकृतिम।।

ātmānaṃ darśayāmāsa kamanīyatarākṛtim||

सोपचारं समागम्य वाक्यमेतदुवाच ह।।

sopacāraṃ samāgamya vākyametaduvāca ha||

ब्राह्मणो ऽहमिहायातो नगरादरुणास्पदात।।

brāhmaṇo 'hamihāyāto nagarādaruṇāspadāt||

यस्यानुभावादत्राहमागतो मदिरेक्षणे।।

yasyānubhāvādatrāhamāgato madirekṣaṇe||

विचरामि सदैवात्र रमणीये महाचले।।

vicarāmi sadaivātra ramaṇīye mahācale||

प्रशाधि यन्मया कार्यं त्वदधीनास्मि साम्प्रतम।।

praśādhi yanmayā kāryaṃ tvadadhīnāsmi sāmpratam||

तन्ममाचक्ष्व कल्याणि हानिर्नो ऽखिलकर्मणाम।।

tanmamācakṣva kalyāṇi hānirno 'khilakarmaṇām||

भवत्यतस्त्वं हे भद्रे! मामुद्धर हिमालयात।।

bhavatyatastvaṃ he bhadre! māmuddhara himālayāt||

अपराद्धं न मे भीरु देशदर्शनकौतुकम।।

aparāddhaṃ na me bhīru deśadarśanakautukam||

नित्यनैमित्तिकानाञ्च हानिरेवं प्रवासिनः।।

nityanaimittikānāñca hānirevaṃ pravāsinaḥ||

यथा नास्तं गेत सूर्ये पश्यामि निजमालयम।।

yathā nāstaṃ geta sūrye paśyāmi nijamālayam||

मां परित्यज्य यत्र त्वं निजगेहमुपैष्यसि।।

māṃ parityajya yatra tvaṃ nijagehamupaiṣyasi||

अतो वयं परित्यज्य तिष्ठामो ऽत्र सुरालयम।।

ato vayaṃ parityajya tiṣṭhāmo 'tra surālayam||

रममाणो न मर्त्यानां बान्धवानां स्मरिष्यसि।।

ramamāṇo na martyānāṃ bāndhavānāṃ smariṣyasi||

दास्याम्यत्र तथाहन्ते स्मरेण वशगा हृता।।

dāsyāmyatra tathāhante smareṇa vaśagā hṛtā||

अङ्गाह्लादकरो वायुरुष्णान्नमुदकं शुचि।।

aṅgāhlādakaro vāyuruṣṇānnamudakaṃ śuci||

इहासतो महाभाग गृहे किन्ते निजे ऽधिकम।।

ihāsato mahābhāga gṛhe kinte nije 'dhikam||

त्रिदशानामियं भूमिर्यौवनोपचयप्रदा।।

tridaśānāmiyaṃ bhūmiryauvanopacayapradā||

आलिलिङ्ग प्रसीदेति वदन्ती कलमुन्मनाः।।

āliliṅga prasīdeti vadantī kalamunmanāḥ||

मयान्यथा याचिता त्वमन्यथैवाप्युपैषि माम।।

mayānyathā yācitā tvamanyathaivāpyupaiṣi mām||

त्रैलोक्यमेतदखिलं मूढे इव्ये प्रतिष्ठितम।।

trailokyametadakhilaṃ mūḍhe ivye pratiṣṭhitam||

गन्धर्वान किन्नरादींश्च त्यक्त्वाभीष्टो हि कस्तव।।

gandharvān kinnarādīṃśca tyaktvābhīṣṭo hi kastava||

स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्षव भोगान सुदुर्लभान।।

svalpakālaṃ mayā sārdhaṃ bhuṅkṣava bhogān sudurlabhān||

तां करोषि कथं न त्वं मयि सद्धर्मपालक।।

tāṃ karoṣi kathaṃ na tvaṃ mayi saddharmapālaka||

नैतद्वदाम्यहं मिथ्या प्रसीद कुलनन्दन।।

naitadvadāmyahaṃ mithyā prasīda kulanandana||

तदुपायं समाचक्ष्व येन यामि स्वमालयम।।

tadupāyaṃ samācakṣva yena yāmi svamālayam||

स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्ष्व भोगान सुदुर्लभान।।

svalpakālaṃ mayā sārdhaṃ bhuṅkṣva bhogān sudurlabhān||

इह क्लेशाय विप्राणां चेष्टा प्रेत्याफलप्रदा।।

iha kleśāya viprāṇāṃ ceṣṭā pretyāphalapradā||

पुण्यस्यैव फलं भावि भोगाश्चान्यत्र जन्मनि।।

puṇyasyaiva phalaṃ bhāvi bhogāścānyatra janmani||

प्रत्याख्यानादहं मृत्युं त्वञ्च पापमवाप्स्यसि।।

pratyākhyānādahaṃ mṛtyuṃ tvañca pāpamavāpsyasi||

तेन त्वां नाभिवाञ्छामि कामं विलप शुष्य वा।।

tena tvāṃ nābhivāñchāmi kāmaṃ vilapa śuṣya vā||

प्राहेदं प्रणिपत्याग्निं गार्हपत्यमुपांशुना।।

prāhedaṃ praṇipatyāgniṃ gārhapatyamupāṃśunā||

त्वत्त आहवनीयो ऽग्निर्दक्षिणाग्निश्च नान्यतः।।

tvatta āhavanīyo 'gnirdakṣiṇāgniśca nānyataḥ||

भवन्ति शस्यादखिलं जगद्भवति नान्यतः।।

bhavanti śasyādakhilaṃ jagadbhavati nānyataḥ||

तथाहमद्य स्वं गेहं पश्येयं सति भास्करे।।

tathāhamadya svaṃ gehaṃ paśyeyaṃ sati bhāskare||

तेन सत्येन पश्येयं गृहस्थो ऽद्य दिवाकरम।।

tena satyena paśyeyaṃ gṛhastho 'dya divākaram||

कदाचित साभिलाषाभूत्तथैतत सिद्धिमेतु मे।।

kadācit sābhilāṣābhūttathaitat siddhimetu me||