वाननि यानि चत्वारि सरांसि च निबोध मे।।

vānani yāni catvāri sarāṃsi ca nibodha me||

वैभ्राजं पश्चिमे शैले सावित्रं चोत्तराचले।।

vaibhrājaṃ paścime śaile sāvitraṃ cottarācale||

शीतोदं पश्चिमे मेरोर्महाभद्रं तथोत्तरे।।

śītodaṃ paścime merormahābhadraṃ tathottare||

मणिशैलो ऽथ वृषवान महानीलो भवाचलः।।

maṇiśailo 'tha vṛṣavān mahānīlo bhavācalaḥ||

देवशैलश्च पूर्वेण मन्दरस्य महाचलः।।

devaśailaśca pūrveṇa mandarasya mahācalaḥ||

रुचकः सानुमांश्चाद्रिस्ताम्रको ऽथ विशाखवान।।

rucakaḥ sānumāṃścādristāmrako 'tha viśākhavān||

एकशृङ्गो महाशैलो राजशालः पिपाठकः।।

ekaśṛṅgo mahāśailo rājaśālaḥ pipāṭhakaḥ||

इत्येते दक्षिणे पार्श्वे मेरोः प्रोक्ता महाचलाः।।

ityete dakṣiṇe pārśve meroḥ proktā mahācalāḥ||

पिञ्जरो ऽथ महाभद्रः सुरसः पिङ्गलो मधुः।।

piñjaro 'tha mahābhadraḥ surasaḥ piṅgalo madhuḥ||

सहस्रशिखरश्चाद्रिः पारियात्रः सशृङ्गवान।।

sahasraśikharaścādriḥ pāriyātraḥ saśṛṅgavān||

एते ऽचलाः समाख्याताः शृणुष्वन्यांस्तथोत्तरान।।

ete 'calāḥ samākhyātāḥ śṛṇuṣvanyāṃstathottarān||

कपिलेन्द्रस्तथा शैलः सानुमान नील एव च।।

kapilendrastathā śailaḥ sānumān nīla eva ca||

विरजाक्षो वराहाद्रिर्मयूरो जारुधिस्तथा।।

virajākṣo varāhādrirmayūro jārudhistathā||

एतेषां पर्वतानान्तु द्रौण्यो ऽतीव मनोहराः।।

eteṣāṃ parvatānāntu drauṇyo 'tīva manoharāḥ||

तासु पुण्यकृतां जन्म मनुष्याणां द्विजोत्तम।।

tāsu puṇyakṛtāṃ janma manuṣyāṇāṃ dvijottama||

न तासु पुण्यपापानामपूर्वाणामुपार्जनम।।

na tāsu puṇyapāpānāmapūrvāṇāmupārjanam||

शीतान्ताद्येषु चैतषु शैलेषु द्विजसत्तम।।

śītāntādyeṣu caitaṣu śaileṣu dvijasattama||

देवानाञ्च महावासा गन्धर्वाणां च शोभनाः।।

devānāñca mahāvāsā gandharvāṇāṃ ca śobhanāḥ||

सरांसि च मनोज्ञानि सर्वर्तुसुखदो ऽनिलः।।

sarāṃsi ca manojñāni sarvartusukhado 'nilaḥ||

तदेवं पार्थिवं पद्मं चतुष्पत्रं मयोदितम।।

tadevaṃ pārthivaṃ padmaṃ catuṣpatraṃ mayoditam||

भारतं नाम यद्वर्षं दक्षिणेन मयोदितम।।

bhārataṃ nāma yadvarṣaṃ dakṣiṇena mayoditam||

एतत प्रधानं विज्ञेयं यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम।।

etat pradhānaṃ vijñeyaṃ yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam||

तिर्यक्त्वमथवाप्यन्यत नरः प्राप्नोति वै द्विज।।

tiryaktvamathavāpyanyat naraḥ prāpnoti vai dvija||