देवादीनां भवं ब्रह्मन विस्तरात्तु ब्रवीहि मे।।

devādīnāṃ bhavaṃ brahman vistarāttu bravīhi me||

ख्याता तथा ह्यनिर्मुक्ताः प्रलये ह्यु पसंहृताः।।

khyātā tathā hyanirmuktāḥ pralaye hyu pasaṃhṛtāḥ||

ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसास्तदा।।

brahmaṇaḥ kurvataḥ sṛṣṭiṃ jajñire mānasāstadā||

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत।।

sisṛkṣurambhāṃsyetāni svamātmānamayūyujat||

सिसृक्षोर्जघनात पूर्वमसुरा जज्ञिरे ततः।।

sisṛkṣorjaghanāt pūrvamasurā jajñire tataḥ||

सापविद्धा तनुस्तेन सद्यो रात्रिरजायत।।

sāpaviddhā tanustena sadyo rātrirajāyata||

सत्त्वोद्रेकास्ततो देवा मुखतस्तस्य जज्ञिरे।।

sattvodrekāstato devā mukhatastasya jajñire||

सा चापविद्धा दिवसं सत्त्वप्रायमजायत।।

sā cāpaviddhā divasaṃ sattvaprāyamajāyat||

पितृवन्मन्यमानस्य पितरस्तस्य जज्ञिरे।।

pitṛvanmanyamānasya pitarastasya jajñire||

सा चोत्सृष्टाभवत सन्ध्या दिवननक्तान्तरस्थिता।।

sā cotsṛṣṭābhavat sandhyā divananaktāntarasthitā||

ततो मनुष्याः सम्भूता रजोमात्रासमुद्भवाः।।

tato manuṣyāḥ sambhūtā rajomātrāsamudbhavāḥ||

ज्योत्स्ना समभवत सा च नक्तान्ते ऽहर्मुखे च या।।

jyotsnā samabhavat sā ca naktānte 'harmukhe ca yā||

ख्याता रात्र्यहनी चैव सन्ध्या ज्योत्स्ना च वै द्विज।।

khyātā rātryahanī caiva sandhyā jyotsnā ca vai dvija||

तमोमात्रात्मिका रात्रिः सा वै तस्मात त्रियामिका।।

tamomātrātmikā rātriḥ sā vai tasmāt triyāmikā||

ज्योत्स्नागमे च मनुजाः सन्ध्यायां पितरस्तथा।।

jyotsnāgame ca manujāḥ sandhyāyāṃ pitarastathā||

तद्विपर्ययमासाद्य प्रयान्ति च विपर्ययम।।

tadviparyayamāsādya prayānti ca viparyayam||

ब्रह्मणस्तु शरीराणि त्रिगुणोपश्रितानि तु।।

brahmaṇastu śarīrāṇi triguṇopaśritāni tu||

रजस्तमोमयीं रात्रौ जगृहे क्षुत्तृडन्वितः।।

rajastamomayīṃ rātrau jagṛhe kṣuttṛḍanvitaḥ||

विरूपान श्मश्रुलानत्तुमारब्धास्ते च तां तनुम।।

virūpān śmaśrulānattumārabdhāste ca tāṃ tanum||

खादाम इति ये चोचुस्ते यक्षा यक्षणात द्विज।।

khādāma iti ye cocuste yakṣā yakṣaṇāt dvija||

समारोहणहीनाश्च शिरसो ब्रह्मणस्तु ते।।

samārohaṇahīnāśca śiraso brahmaṇastu te||

सर्पान दृष्ट्वा ततः क्रोधात क्रोधात्मानो विनिर्ममे।।

sarpān dṛṣṭvā tataḥ krodhāt krodhātmāno vinirmame||

ध्यायतो गां ततस्तस्य गन्धर्वा जज्ञिरे सुताः।।

dhyāyato gāṃ tatastasya gandharvā jajñire sutāḥ||

अष्टास्वेतासु सृष्टासु देवयोनिषु स प्रभुः।।

aṣṭāsvetāsu sṛṣṭāsu devayoniṣu sa prabhuḥ||

मुखतो ऽजाः ससर्जाथ वक्षसश्चावयो ऽसृजत।।

mukhato 'jāḥ sasarjātha vakṣasaścāvayo 'sṛjat||

पद्भ्याञ्चाश्वान स मातङ्गान रासबान शशकान मृगान।।

padbhyāñcāśvān sa mātaṅgān rāsabān śaśakān mṛgān||

ओषध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे।।

oṣadhyaḥ phalamūlinyo romabhyastasya jajñire||

तस्मादादौ तु कल्पस्य त्रेतायुगमुखे तदा।।

tasmādādau tu kalpasya tretāyugamukhe tadā||

एतान ग्राम्यान पशूनाहुरारण्यांश्च निबोध मे।।

etān grāmyān paśūnāhurāraṇyāṃśca nibodha me||

औदकाः पशवः षष्ठाः सप्तमास्तु सरीसृपाः।।

audakāḥ paśavaḥ ṣaṣṭhāḥ saptamāstu sarīsṛpāḥ||

अग्निष्टोमञ्च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात।।

agniṣṭomañca yajñānāṃ nirmame prathamānmukhāt||

बृहत साम तथोकथञ्च दक्षिणादसृजन्मुखात।।

bṛhat sāma tathokathañca dakṣiṇādasṛjanmukhāt||

वैरूपमतिरात्रञ्च निर्ममे पश्चिमान्मुखात।।

vairūpamatirātrañca nirmame paścimānmukhāt||

अनुष्टुभं सवैराजमुत्तरादसृजन्मुखात।।

anuṣṭubhaṃ savairājamuttarādasṛjanmukhāt||

वयांसि च ससर्जादौ कल्पस्य भगवान विभुः।।

vayāṃsi ca sasarjādau kalpasya bhagavān vibhuḥ||

सृष्ट्वा चतुष्टयं पूर्वं देवासुरपितॄन प्रजाः।।

sṛṣṭvā catuṣṭayaṃ pūrvaṃ devāsurapitṝn prajāḥ||

यक्षान पिशाचान गन्धर्वांस्तथैवाप्सरसाङ्गणान।।

yakṣān piśācān gandharvāṃstathaivāpsarasāṅgaṇān||

अव्ययञ्च व्ययञ्चैव यदिदं स्थाणुजङ्गमम।।

avyayañca vyayañcaiva yadidaṃ sthāṇujaṅgamam||

तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः।।

tānyeva pratipadyante sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ||

तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते।।

tadbhāvitāḥ prapadyante tasmāttattasya rocate||

नानात्वं विनियोगञ्च धातैव व्यदधात स्वयम।।

nānātvaṃ viniyogañca dhātaiva vyadadhāt svayam||

वेदशब्देभ्य एवादौ देवादीनाञ्चकार सः।।

vedaśabdebhya evādau devādīnāñcakāra saḥ||

शर्वर्यन्ते प्रसूतानामन्येषाञ्च ददाति सः।।

śarvaryante prasūtānāmanyeṣāñca dadāti saḥ||

दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा भावा युगादिषु।।

dṛśyante tāni tānyeva tathā bhāvā yugādiṣu||

शर्वर्यन्ते प्रबुद्धस्य कल्पे कल्पे भवन्ति वै।।

śarvaryante prabuddhasya kalpe kalpe bhavanti vai||