येषामालोकनान्मृत्युं निजं जानाति योगवित।।

yeṣāmālokanānmṛtyuṃ nijaṃ jānāti yogavit||

यो न पश्येन्न जीवेत स नरः संवत्सरात परम।।

yo na paśyenna jīvet sa naraḥ saṃvatsarāt param||

दृष्ट्वै कादशमासात तु नरो नोर्धन्तु जीवति।।

dṛṣṭvai kādaśamāsāt tu naro nordhantu jīvati||

प्रत्यक्षं कुरुते स्वप्ने जीवेत स दशमासिकम।।

pratyakṣaṃ kurute svapne jīvet sa daśamāsikam||

सुवर्णवर्णान वृक्षांश्च नव मासान स जीवति।।

suvarṇavarṇān vṛkṣāṃśca nava māsān sa jīvati||

प्रकृतेश्च निवर्तेत तस्यायुश्चाष्टमासिकम।।

prakṛteśca nivarteta tasyāyuścāṣṭamāsikam||

पांशुकर्दमयोर्मध्ये सप्त मासान स जीवति।।

pāṃśukardamayormadhye sapta māsān sa jīvati||

क्रव्यादो वा खगो नीलः षण्मासायुः प्रदर्शकः।।

kravyādo vā khago nīlaḥ ṣaṇmāsāyuḥ pradarśakaḥ||

स्वां च्छायामन्यथा दृष्ट्वा चतुः पञ्च स जीवति।।

svāṃ cchāyāmanyathā dṛṣṭvā catuḥ pañca sa jīvati||

रात्राविन्द्रधनुश्चापि जीवितं द्वित्रिमासिकम।।

rātrāvindradhanuścāpi jīvitaṃ dvitrimāsikam||

यः पश्येदशिरस्कां वा मासादूर्ध्वं न जीवति।।

yaḥ paśyedaśiraskāṃ vā māsādūrdhvaṃ na jīvati||

तस्यार्धमासिकं ज्ञेयं योगिनो नृप! जीवितम।।

tasyārdhamāsikaṃ jñeyaṃ yogino nṛpa! jīvitam||

पिबतश्च जलं शोषो दशाहं सो ऽपि जीवति।।

pibataśca jalaṃ śoṣo daśāhaṃ so 'pi jīvati||

हृष्यते नाम्बुसंस्पर्शात तस्य मृत्युरुपस्थितः।।

hṛṣyate nāmbusaṃsparśāt tasya mṛtyurupasthitaḥ||

स्वप्ने प्रयाति तस्यापि न मृत्युः कालमिच्छति।।

svapne prayāti tasyāpi na mṛtyuḥ kālamicchati||

दक्षिणाशान्नयेन्नारी स्वप्ने सो ऽपि न जीवति।।

dakṣiṇāśānnayennārī svapne so 'pi na jīvati||

एकं संवीक्ष्य वल्गन्तं विद्यान्मृत्युमुपस्थितम।।

ekaṃ saṃvīkṣya valgantaṃ vidyānmṛtyumupasthitam||

स्वप्ने पश्यत्यथात्मानं स सद्यो म्रियते नरः।।

svapne paśyatyathātmānaṃ sa sadyo mriyate naraḥ||

दृष्ट्वा स्वप्ने दशाहात्तु मृत्युरेकादशे दिने।।

dṛṣṭvā svapne daśāhāttu mṛtyurekādaśe dine||

पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं लभेन्नरः।।

pāṣāṇaistāḍitaḥ svapne sadyo mṛtyuṃ labhennaraḥ||

विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति।।

viparītaṃ parītaṃ vā sa sadyo mṛtyumṛcchati||

जायते दन्तघर्षश्च स गतायुर्न संशयम।।

jāyate dantagharṣaśca sa gatāyurna saṃśayam||

नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति।।

nātmānaṃ paranetrasthaṃ vīkṣate na sa jīvati||

दृष्ट्वा मन्येत संक्षीणमात्मजीवितमात्मवित।।

dṛṣṭvā manyeta saṃkṣīṇamātmajīvitamātmavit||

नेत्रञ्च वामं स्त्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम।।

netrañca vāmaṃ stravati yasya tasyāyurudgatam||

तदा प्राज्ञो विजानीयान्मृत्युमासन्नमात्मनः।।

tadā prājño vijānīyānmṛtyumāsannamātmanaḥ||

प्रयाति तञ्च जानीयात सद्योमृत्युं न संशयः।।

prayāti tañca jānīyāt sadyomṛtyuṃ na saṃśayaḥ||

नश्यते चक्षुषोर्ज्योतिर्यस्य सो ऽपि न जीवति।।

naśyate cakṣuṣorjyotiryasya so 'pi na jīvati||

न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात्तदन्तं तस्य जीवितम।।

na cottiṣṭhati yaḥ śvabhrāttadantaṃ tasya jīvitam||

शंसन्ति पुंसामपरं शरीरम।।

śaṃsanti puṃsāmaparaṃ śarīram||

जलप्रवेशादपि वा तदन्तं तस्य जीवितम।।

jalapraveśādapi vā tadantaṃ tasya jīvitam||

स मृत्युं सप्तरात्र्यन्ते नरः प्राप्रोत्यसंशयम।।

sa mṛtyuṃ saptarātryante naraḥ prāprotyasaṃśayam||

यः पुमान मृत्युमासन्नं तस्यापि हि विनिर्दिशेत।।

yaḥ pumān mṛtyumāsannaṃ tasyāpi hi vinirdiśet||

कथयन्ति मनुष्याणां सदासन्नौ यमान्तकौ।।

kathayanti manuṣyāṇāṃ sadāsannau yamāntakau||

तानेव चावजानाति तानेव च विनिन्दति।।

tāneva cāvajānāti tāneva ca vinindati||

मातापित्रोर्न सत्कारं जामातॄणां करोति च।।

mātāpitrorna satkāraṃ jāmātṝṇāṃ karoti ca||

प्राप्ते तु काले पुरुषस्तद्विज्ञेयं विचक्षणैः।।

prāpte tu kāle puruṣastadvijñeyaṃ vicakṣaṇaiḥ||

संवत्सरान्ते तज्ज्ञेयं फलदानि दिवानिशम।।

saṃvatsarānte tajjñeyaṃ phaladāni divāniśam||

विज्ञाय कार्यो मनसि स च कालो नरेश्वर।।

vijñāya kāryo manasi sa ca kālo nareśvara||

युञ्जीत योगी कालो ऽसौ यथा नास्याफलो भवेत।।

yuñjīta yogī kālo 'sau yathā nāsyāphalo bhavet||

तत्स्वभावं तदालोक्य काले यावत्युपागतम।।

tatsvabhāvaṃ tadālokya kāle yāvatyupāgatam||

पूर्वाह्ने चापराह्ने च मध्याह्ने चापि तद्दिने।।

pūrvāhne cāparāhne ca madhyāhne cāpi taddine||

तत्रैव तावद्युञ्जीत यावत प्राप्तं हि तद्दिनम।।

tatraiva tāvadyuñjīta yāvat prāptaṃ hi taddinam||

तत्रैवावसथे स्थित्वा यत्र वा स्थैर्यमात्मनः।।

tatraivāvasathe sthitvā yatra vā sthairyamātmanaḥ||

तन्मयश्चात्मना भूत्वा चिद्वृत्तिमपि सन्त्यजेत।।

tanmayaścātmanā bhūtvā cidvṛttimapi santyajet||

यद्बुद्धेर्यन्न चाख्यातुं शक्यते तत समश्नुते।।

yadbuddheryanna cākhyātuṃ śakyate tat samaśnute||

प्राप्स्यसे येन तद्ब्रह्म संक्षेपात्तन्निबोध मे।।

prāpsyase yena tadbrahma saṃkṣepāttannibodha me||

समुत्सृजति नायुक्तः सोपमा योगिनः स्मृता।।

samutsṛjati nāyuktaḥ sopamā yoginaḥ smṛtā||

आविष्करोति नैकः सन्नुपमा सापि योगिनः।।

āviṣkaroti naikaḥ sannupamā sāpi yoginaḥ||

वसन्ति स्वामिवद गेहे ध्वस्ते यान्ति ततो ऽन्यतः।।

vasanti svāmivad gehe dhvaste yānti tato 'nyataḥ||

वेश्मनो यत्र राजेन्द्र! सोपमा योगसिद्धये।।

veśmano yatra rājendra! sopamā yogasiddhaye||

करोति मृद्भारचयमुपदेशः स योगिनः।।

karoti mṛdbhāracayamupadeśaḥ sa yoginaḥ||

वृक्षं विलुप्यमानन्तु दृष्ट्वा सिध्यन्ति योगिनः।।

vṛkṣaṃ vilupyamānantu dṛṣṭvā sidhyanti yoginaḥ||

सह तेन विवर्धन्तं योगी सिद्धिमवाप्नुयात।।

saha tena vivardhantaṃ yogī siddhimavāpnuyāt||

तुङ्गमार्गं विलोक्योच्चैर्विज्ञातं किं न योगिना।।

tuṅgamārgaṃ vilokyoccairvijñātaṃ kiṃ na yoginā||

चेष्टा तां तत्त्वतो ज्ञात्वा योगिनः कृतकृत्यता।।

ceṣṭā tāṃ tattvato jñātvā yoginaḥ kṛtakṛtyatā||

येन सम्पद्यते चार्थस्तत्सुखं ममतात्र का।।

yena sampadyate cārthastatsukhaṃ mamatātra kā||

तथा बुध्यादिभिर्योगी पारक्यैः साधयेत्परम।।

tathā budhyādibhiryogī pārakyaiḥ sādhayetparam||

प्रश्रयावनतो वाक्यमुवाचातिमुदान्वितः।।

praśrayāvanato vākyamuvācātimudānvitaḥ||

उपपादितमत्युग्रं प्राणसन्देहदं भयम।।

upapāditamatyugraṃ prāṇasandehadaṃ bhayam||

यदुच्छेदादिहायातः स युष्मत्सङ्गदो मम।।

yaducchedādihāyātaḥ sa yuṣmatsaṅgado mama||

दिष्ट्या कोषः क्षयं योतो दिष्ट्याहं भीतिमागतः।।

diṣṭyā koṣaḥ kṣayaṃ yoto diṣṭyāhaṃ bhītimāgataḥ||

दिष्ट्या त्वदुक्तयः सर्वा मम चेतसि संस्थितः।।

diṣṭyā tvaduktayaḥ sarvā mama cetasi saṃsthitaḥ||

भवता चैव कारुण्यं दिष्ट्या ब्रह्मन! कृतं मम।।

bhavatā caiva kāruṇyaṃ diṣṭyā brahman! kṛtaṃ mama||

यथेदमुपकाराय व्यसनं सङ्गमात्तव।।

yathedamupakārāya vyasanaṃ saṅgamāttava||

ययोः कृते ऽहं संप्राप्तो योगीश! भवतो ऽन्तिकम।।

yayoḥ kṛte 'haṃ saṃprāpto yogīśa! bhavato 'ntikam||

तथा यतिष्ये येनेदृङ न भूयां दुः खभाजनम।।

tathā yatiṣye yenedṛṅ na bhūyāṃ duḥ khabhājanam||

त्वत्तो ऽनुज्ञां समासाद्य ज्ञानदातुर्महात्मनः।।

tvatto 'nujñāṃ samāsādya jñānadāturmahātmanaḥ||

निर्ममो निरहङ्कारस्तथा चर विमुक्तये।।

nirmamo nirahaṅkārastathā cara vimuktaye||

यत्र काशिपतिर्भ्राता सुबाहुश्चास्य सो ऽग्रजः।।

yatra kāśipatirbhrātā subāhuścāsya so 'grajaḥ||

सुबाहोरग्रतो वीरमुवाच प्रहसन्निव।।

subāhoragrato vīramuvāca prahasanniva||

तथा च रोचते तद्वत सुबाहोः संप्रयच्छ वा।।

tathā ca rocate tadvat subāhoḥ saṃprayaccha vā||

क्षत्रियस्य न धर्मो ऽयं भवांश्च क्षत्रधर्मवित।।

kṣatriyasya na dharmo 'yaṃ bhavāṃśca kṣatradharmavit||

सन्दधीत शरं राजा लक्ष्यमुद्दिश्य वैरिणम।।

sandadhīta śaraṃ rājā lakṣyamuddiśya vairiṇam||

भुञ्जीत परमं सिद्ध्यै यजेत च महामखैः।।

bhuñjīta paramaṃ siddhyai yajeta ca mahāmakhaiḥ||

साम्प्रतं विपरीतार्थं शृणु चाप्यत्र कारणम।।

sāmprataṃ viparītārthaṃ śṛṇu cāpyatra kāraṇam||

गुणास्तु सकलास्तद्वदशेषेष्वेव जन्तुषु।।

guṇāstu sakalāstadvadaśeṣeṣveva jantuṣu||

तदा का नृपते ज्ञानान्मित्रारिप्रभुभृत्यता।।

tadā kā nṛpate jñānānmitrāriprabhubhṛtyatā||

दत्तात्रेयप्रसादेन ज्ञानं प्राप्तं नरेश्वर।।

dattātreyaprasādena jñānaṃ prāptaṃ nareśvara||

मनो ब्रह्मणि सन्धाय तज्जये परमो जयः।।

mano brahmaṇi sandhāya tajjaye paramo jayaḥ||

इन्द्रियाणि च संयम्य ततः सिद्धिं नियच्छति।।

indriyāṇi ca saṃyamya tataḥ siddhiṃ niyacchati||

अन्विष्यतां भूप! रिपुस्त्वयान्यः।।

anviṣyatāṃ bhūpa! ripustvayānyaḥ||

काशीश्वरं वाक्यमिदं बभाषे।।

kāśīśvaraṃ vākyamidaṃ babhāṣe||