ये तांस्ते संप्रवक्ष्यामि समासेन निबोध मे।।

ye tāṃste saṃpravakṣyāmi samāsena nibodha me||

स्त्रियो दानफलं विद्यां मायां कुप्यं धनं दिवम।।

striyo dānaphalaṃ vidyāṃ māyāṃ kupyaṃ dhanaṃ divam||

मरुत्प्रपतनं यज्ञं जलग्न्यावेशनन्तथा।।

marutprapatanaṃ yajñaṃ jalagnyāveśanantathā||

तथोपवासात पूर्ताच्च देवताभ्यर्च्चनादपि।।

tathopavāsāt pūrtācca devatābhyarccanādapi||

चित्तमित्थं वर्तमानं यत्नाद्योगी निवर्तयेत।।

cittamitthaṃ vartamānaṃ yatnādyogī nivartayet||

उपसर्गैर्जितैरेभिरुपसर्गास्ततः पुनः।।

upasargairjitairebhirupasargāstataḥ punaḥ||

प्रातिभिः श्रावणो दैवो भ्रमावत्तौ तथापरौ।।

prātibhiḥ śrāvaṇo daivo bhramāvattau tathāparau||

वेदार्थाः काव्यशास्त्रार्था विद्याशिल्पान्यशेषतः।।

vedārthāḥ kāvyaśāstrārthā vidyāśilpānyaśeṣataḥ||

शब्दार्थानाखिलान वेत्ति शब्दं गृह्णाति चैव यत।।

śabdārthānākhilān vetti śabdaṃ gṛhṇāti caiva yat||

ममन्ताद्वीक्षते चाष्टौ स यदा देवतोपमः।।

mamantādvīkṣate cāṣṭau sa yadā devatopamaḥ||

भ्राम्यते यन्निरालम्बं मनो दोषेण योगिनः।।

bhrāmyate yannirālambaṃ mano doṣeṇa yoginaḥ||

आवर्त इव तोयस्य ज्ञानावर्तो यदाकुलः।।

āvarta iva toyasya jñānāvarto yadākulaḥ||

एतैर्नाशितयोगास्तु सकला देवयोनयः।।

etairnāśitayogāstu sakalā devayonayaḥ||

प्रावृत्य कम्बलं शुक्लं योगी तस्मान्मनोमयम।।

prāvṛtya kambalaṃ śuklaṃ yogī tasmānmanomayam||

योगयुक्तः सदा योगी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः।।

yogayuktaḥ sadā yogī laghvāhāro jitendriyaḥ||

धरित्रीं धारयेद्योगी तत सौक्ष्म्यं प्रतिपद्यते।।

dharitrīṃ dhārayedyogī tat saukṣmyaṃ pratipadyate||

यथैवाप्सु रसं सूक्ष्मं तद्वद्रूपञ्च तेजसि।।

yathaivāpsu rasaṃ sūkṣmaṃ tadvadrūpañca tejasi||

व्योम्रः सूक्ष्मां प्रवृत्तिञ्च शब्दं तद्वज्जहाति सः।।

vyomraḥ sūkṣmāṃ pravṛttiñca śabdaṃ tadvajjahāti saḥ||

मानसीं धारणां बिभ्रन्मनः सूक्ष्मञ्च जायते।।

mānasīṃ dhāraṇāṃ bibhranmanaḥ sūkṣmañca jāyate||

परित्यजति सम्प्राप्य बुद्धिसौक्ष्म्यमनुत्तमम।।

parityajati samprāpya buddhisaukṣmyamanuttamam||

सम्यग्विज्ञाय यो ऽलर्क! तस्यावृत्तिर्न विद्यते।।

samyagvijñāya yo 'larka! tasyāvṛttirna vidyate||

दृष्ट्वा दृष्ट्वा ततः सिद्धिं त्यक्त्वा त्यक्त्वा परां व्रजेत।।

dṛṣṭvā dṛṣṭvā tataḥ siddhiṃ tyaktvā tyaktvā parāṃ vrajet||

तस्मिंस्तस्मिन समासक्तिं संप्राप्य स विनश्यति।।

tasmiṃstasmin samāsaktiṃ saṃprāpya sa vinaśyati||

परित्यजति यो देही स परं प्राप्नुयात पदम।।

parityajati yo dehī sa paraṃ prāpnuyāt padam||

भूतादीनां विरागो ऽत्र सद्भावज्ञस्य मुक्तये।।

bhūtādīnāṃ virāgo 'tra sadbhāvajñasya muktaye||

पुनरावर्तते भूप! स ब्रह्मापरमानुषम।।

punarāvartate bhūpa! sa brahmāparamānuṣam||

तस्मिंस्तस्मिंल्लयं सूक्ष्मे भूते याति नरेश्वर!।।

tasmiṃstasmiṃllayaṃ sūkṣme bhūte yāti nareśvara!||

देहेषु लयमायाति सङ्गं नाप्रोति च क्वचित।।

deheṣu layamāyāti saṅgaṃ nāproti ca kvacit||

प्राकाम्यं च तथेशित्वं वशित्वञ्च तथापरम।।

prākāmyaṃ ca tatheśitvaṃ vaśitvañca tathāparam||

प्राप्नोत्यष्टौ नरव्याघ्र! परं निर्वाणसूचकान।।

prāpnotyaṣṭau naravyāghra! paraṃ nirvāṇasūcakān||

महिमाशेषपूज्यत्वात प्राप्तिर्नाप्राप्यमस्य यत।।

mahimāśeṣapūjyatvāt prāptirnāprāpyamasya yat||

वखित्वाद्वशिमा नाम योगिनः सप्तमो गुणः।।

vakhitvādvaśimā nāma yoginaḥ saptamo guṇaḥ||

ऐश्वर्यकारणैरेभिर्योगिनः प्रोक्तमष्टधा।।

aiśvaryakāraṇairebhiryoginaḥ proktamaṣṭadhā||

ततो न जायते नैव वर्धते न विनश्यति।।

tato na jāyate naiva vardhate na vinaśyati||

छेदं क्लेदं तथा दाहं शोषं भूरादितो न च।।

chedaṃ kledaṃ tathā dāhaṃ śoṣaṃ bhūrādito na ca||

न चास्य सन्ति शब्दाद्यास्तद्भोक्ता तैर्न युज्यते।।

na cāsya santi śabdādyāstadbhoktā tairna yujyate||

दग्धदोषं द्वितीयेन खण्डेनैक्यं व्रजेन्नृप।।

dagdhadoṣaṃ dvitīyena khaṇḍenaikyaṃ vrajennṛpa||

निर्दग्धदोषस्तेनैक्यं प्रयाति ब्रह्मणा सह।।

nirdagdhadoṣastenaikyaṃ prayāti brahmaṇā saha||

तदाख्यस्तन्मयो भूतो न गृह्येत विशेषतः।।

tadākhyastanmayo bhūto na gṛhyeta viśeṣataḥ||

योगी याति पृथग्भावं न कदाचिन्महीपते!।।

yogī yāti pṛthagbhāvaṃ na kadācinmahīpate!||

तथात्मा साम्यमभ्येति योगिनः परमात्मनि।।

tathātmā sāmyamabhyeti yoginaḥ paramātmani||