भोज्यमन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम।।

bhojyamannaṃ paryuṣitaṃ snehāktaṃ cirasaṃbhṛtam||

शशकः कच्छपो गोधा श्वावित खड्गो ऽथ पुत्रक।।

śaśakaḥ kacchapo godhā śvāvit khaḍgo 'tha putraka||

पितृदेवादिशेषश्च श्राद्धे ब्राह्मणकाम्यया।।

pitṛdevādiśeṣaśca śrāddhe brāhmaṇakāmyayā||

शङ्खाश्मस्वर्णरूप्याणां रज्जूनामथ वाससाम।।

śaṅkhāśmasvarṇarūpyāṇāṃ rajjūnāmatha vāsasām||

मणिवज्रप्रवालानान्तथा मुक्ताफलस्य च।।

maṇivajrapravālānāntathā muktāphalasya ca||

यथायसानां तोयेन ग्राव्णः सङ्घर्षणेन च।।

yathāyasānāṃ toyena grāvṇaḥ saṅgharṣaṇena ca||

शूर्पधान्याजिनानाञ्च मुषलोलूखलस्य च।।

śūrpadhānyājinānāñca muṣalolūkhalasya ca||

वल्कलानामशेषाणामम्बुमृच्छौचमिष्यते।।

valkalānāmaśeṣāṇāmambumṛcchaucamiṣyate||

आविकानां समस्तानां केशानाञ्चापि मेध्यता।।

āvikānāṃ samastānāṃ keśānāñcāpi medhyatā||

साम्बुना तात! भवति उपघातवतां सदा।।

sāmbunā tāta! bhavati upaghātavatāṃ sadā||

दारुदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणाच्छुद्धिरिष्यते।।

dārudantāsthiśṛṅgāṇāṃ takṣaṇācchuddhiriṣyate||

शुचिर्भैक्षं कारुहस्तः पण्यं योषिन्मुखं तथा।।

śucirbhaikṣaṃ kāruhastaḥ paṇyaṃ yoṣinmukhaṃ tathā||

वाक्रप्रशास्तं चिरातीतमनेकान्तरितं लघु।।

vākrapraśāstaṃ cirātītamanekāntaritaṃ laghu||

कर्मान्ताङ्गाराशालाश्च स्तनन्धयसुताः स्त्रियः।।

karmāntāṅgārāśālāśca stanandhayasutāḥ striyaḥ||

भूमिर्विशुध्यते कालाद्दाहमार्जनगोक्रमैः।।

bhūmirviśudhyate kālāddāhamārjanagokramaiḥ||

केशकीटावपन्ने च गोघ्राते मक्षिकान्विते।।

keśakīṭāvapanne ca goghrāte makṣikānvite||

औदुम्बराणामम्लेन क्षारेण त्रपुसीसयोः।।

audumbarāṇāmamlena kṣāreṇa trapusīsayoḥ||

अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैर्गन्धापहरणेन च।।

amedhyāktasya mṛttoyairgandhāpaharaṇena ca||

शुचि गोतृप्तिकृत्तोयं प्रकृतिस्थं महीगतम।।

śuci gotṛptikṛttoyaṃ prakṛtisthaṃ mahīgatam||

रथ्यागतञ्च चेलादि तात! वातात शुचि स्मृतम।।

rathyāgatañca celādi tāta! vātāt śuci smṛtam||

विप्रुषो मक्षिकाद्याश्च दुष्टसङ्गाददोषिणः।।

vipruṣo makṣikādyāśca duṣṭasaṅgādadoṣiṇaḥ||

मातुः प्रस्त्रवणं मेध्यं शकुनिः फलपातने।।

mātuḥ prastravaṇaṃ medhyaṃ śakuniḥ phalapātane||

सोमसूर्यांशुपवनैः शुध्यन्ते तानि पण्यवत।।

somasūryāṃśupavanaiḥ śudhyante tāni paṇyavat||

आचामेत यथान्यायं वासो विपरिधाय च।।

ācāmeta yathānyāyaṃ vāso viparidhāya ca||

पक्वेष्टरचितानाञ्च मेध्यता वायुसङ्गमात।।

pakveṣṭaracitānāñca medhyatā vāyusaṅgamāt||

शेषस्य प्रोक्षणं कुर्यादाचम्यादिभस्तथा मृदा।।

śeṣasya prokṣaṇaṃ kuryādācamyādibhastathā mṛdā||

अज्ञाते ज्ञानपूर्वन्तु तद्दोषोपशमेन तु।।

ajñāte jñānapūrvantu taddoṣopaśamena tu||

स्पृष्ट्वा स्नायीत शौचार्थं तथैव मृतहारिणः।।

spṛṣṭvā snāyīta śaucārthaṃ tathaiva mṛtahāriṇaḥ||

आचम्यैव तु निः स्त्रेहं गामालभ्यार्कमीक्ष्य वा।।

ācamyaiva tu niḥ strehaṃ gāmālabhyārkamīkṣya vā||

नोद्यानादौ विकालेषु प्राज्ञस्तिष्ठेत कदाचन।।

nodyānādau vikāleṣu prājñastiṣṭhet kadācana||

गृहादुच्छिष्टविण्मूत्रपादाम्भांसि क्षिपेद्वहिः।।

gṛhāducchiṣṭaviṇmūtrapādāmbhāṃsi kṣipedvahiḥ||

स्त्रायीत देवखातेषु गङ्गा-ह्रदृसरित्सु च।।

strāyīta devakhāteṣu gaṅgā-hradṛsaritsu ca||

कृत्वा तु स्पर्शनालापं शुध्येतार्कावलोकनात।।

kṛtvā tu sparśanālāpaṃ śudhyetārkāvalokanāt||

विधर्मि-सूतिका-षण्ड-विवस्त्रान्त्यावसायिनः।।

vidharmi-sūtikā-ṣaṇḍa-vivastrāntyāvasāyinaḥ||

एतदेव हि कर्तव्यं प्राज्ञैः शोधनमात्मनः।।

etadeva hi kartavyaṃ prājñaiḥ śodhanamātmanaḥ||

पतिताविद्धचण्डाल-मृतहारांश्च धर्मवित।।

patitāviddhacaṇḍāla-mṛtahārāṃśca dharmavit||

तद्वच्च सूतिकाशौचदूषितौ पुरुषावपि।।

tadvacca sūtikāśaucadūṣitau puruṣāvapi||

यश्च ब्राह्मणसन्त्यक्तः किल्विषी स नराधमः।।

yaśca brāhmaṇasantyaktaḥ kilviṣī sa narādhamaḥ||

तस्य त्वकरणे बन्धः केवलं मृतजन्मसु।।

tasya tvakaraṇe bandhaḥ kevalaṃ mṛtajanmasu||

क्षत्रियो द्वादशाहञ्च वैश्यो मासार्धमेव च।।

kṣatriyo dvādaśāhañca vaiśyo māsārdhameva ca||

ततः परं निजं कर्म कुर्युः सर्वे यथोदितम।।

tataḥ paraṃ nijaṃ karma kuryuḥ sarve yathoditam||

प्रथमे ऽह्नि चतुर्थे च सप्तमे नवमे तथा।।

prathame 'hni caturthe ca saptame navame tathā||

उर्ध्वं संचयनात तेषामङ्गस्पर्शो विधीयते।।

urdhvaṃ saṃcayanāt teṣāmaṅgasparśo vidhīyate||

स्पर्श एव सपिण्डानां मृताहनि तथोभयोः।।

sparśa eva sapiṇḍānāṃ mṛtāhani tathobhayoḥ||

विषप्रपातादिमृते प्रायोनाशकयोरपि।।

viṣaprapātādimṛte prāyonāśakayorapi||

सद्यः शौचमथान्यैश्च त्र्यहमुक्तमशौचकम।।

sadyaḥ śaucamathānyaiśca tryahamuktamaśaucakam||

पूर्वाशौचसमाख्यातैः कार्यास्त्वत्र दिनैः क्रियाः।।

pūrvāśaucasamākhyātaiḥ kāryāstvatra dinaiḥ kriyāḥ||

सपिण्डानां सपिण्डेषु यथावत्सोदकेषु च।।

sapiṇḍānāṃ sapiṇḍeṣu yathāvatsodakeṣu ca||

तत्रापि यदि चान्यस्मिन जाते जायेत चापरः।।

tatrāpi yadi cānyasmin jāte jāyeta cāparaḥ||

दशद्वादशमासार्ध-माससंख्यैर्दिनैर्गतैः।।

daśadvādaśamāsārdha-māsasaṃkhyairdinairgataiḥ||

प्रेतमुद्दिश्य कर्तव्यमेकोद्दिष्टं ततः परम।।

pretamuddiśya kartavyamekoddiṣṭaṃ tataḥ param||

यद्यदिष्टतमं लोके यच्चापि ययितं गृहे।।

yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāpi yayitaṃ gṛhe||

पूर्णैस्तु दिवसैः स्पृष्ट्वा सलिलं वाहनायुधम।।

pūrṇaistu divasaiḥ spṛṣṭvā salilaṃ vāhanāyudham||

स्ववर्णधर्मनिर्दिष्टमुपादानं तथा क्रियाः।।

svavarṇadharmanirdiṣṭamupādānaṃ tathā kriyāḥ||

अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता।।

adhyetavyā trayī nityaṃ bhavitavyaṃ vipaścitā||

यच्चापि कुर्वतो नात्मा जुगुप्सामेति पुत्रक!।।

yaccāpi kurvato nātmā jugupsāmeti putraka!||

धर्मार्थकामसंप्राप्त्या परत्रेह च शोभनम।।

dharmārthakāmasaṃprāptyā paratreha ca śobhanam||