बन्धश्च स्यादकरणे क्रियाया यस्य चोच्छ्रितिः।।

bandhaśca syādakaraṇe kriyāyā yasya cocchritiḥ||

यथा च क्रियते तन्मे यथावत पृच्छतो वद।।

yathā ca kriyate tanme yathāvat pṛcchato vada||

पुष्णाति तेन लोकांश्च स जयत्यभिवाञ्छितान।।

puṣṇāti tena lokāṃśca sa jayatyabhivāñchitān||

कृमिकीटपतङ्गाश्च वयांसि पशवो ऽसुराः।।

kṛmikīṭapataṅgāśca vayāṃsi paśavo 'surāḥ||

मुखं चास्य निरीक्षन्ते अपि नो दास्यतीति वै।।

mukhaṃ cāsya nirīkṣante api no dāsyatīti vai||

यस्यां प्रतिष्ठितं विश्वं विश्वहेतुश्च या मता।।

yasyāṃ pratiṣṭhitaṃ viśvaṃ viśvahetuśca yā matā||

इष्टापूर्तविषाणा च साधुसूक्ततनूरुहा।।

iṣṭāpūrtaviṣāṇā ca sādhusūktatanūruhā||

आजीव्यमाना जगतां साक्षया नापचीयते।।

ājīvyamānā jagatāṃ sākṣayā nāpacīyate||

हन्तकारस्तथा चान्यस्तस्याःस्तनचतुष्टयम।।

hantakārastathā cānyastasyāḥstanacatuṣṭayam||

मुनयश्च वषट्कारं देवभूतसुरेतराः।।

munayaśca vaṣaṭkāraṃ devabhūtasuretarāḥ||

एवमाप्याययत्येषा वत्स! धेनुस्त्रयीमयी।।

evamāpyāyayatyeṣā vatsa! dhenustrayīmayī||

स तमस्यान्धतामिस्त्रे तामिस्त्रे च निमज्जति।।

sa tamasyāndhatāmistre tāmistre ca nimajjati||

पाययत्युचिते काले स स्वर्गायोपपद्यते।।

pāyayatyucite kāle sa svargāyopapadyate||

भूतानि चानुदिवसं पोष्याणि स्वतनुर्यथा।।

bhūtāni cānudivasaṃ poṣyāṇi svatanuryathā||

प्रजापतेस्तथैवादिभः काले कुर्यात समाहितः।।

prajāpatestathaivādibhaḥ kāle kuryāt samāhitaḥ||

ततो ऽग्नेस्तर्पणं कुर्याद्देयाश्च बलयस्तथा।।

tato 'gnestarpaṇaṃ kuryāddeyāśca balayastathā||

धन्वन्तरिं समुद्दिश्य प्रागुदीच्यां बलिं क्षिपेत।।

dhanvantariṃ samuddiśya prāgudīcyāṃ baliṃ kṣipet||

प्रतीच्यां वरुणायाथ सोमायोत्तरतो बलिम।।

pratīcyāṃ varuṇāyātha somāyottarato balim||

अर्यम्णे ऽथ बहिर्दद्याद गृहेभ्यश्च समन्ततः।।

aryamṇe 'tha bahirdadyād gṛhebhyaśca samantataḥ||

पितॄणां निर्वपेच्चैव दक्षिणाभिमुखस्थितः।।

pitṝṇāṃ nirvapeccaiva dakṣiṇābhimukhasthitaḥ||

ततस्तोयमुपादाय तेष्वेवाचमनाय वै।।

tatastoyamupādāya teṣvevācamanāya vai||

एवं गृहबलिं कृत्वा गृहे हृहपतिः शुचिः।।

evaṃ gṛhabaliṃ kṛtvā gṛhe hṛhapatiḥ śuciḥ||

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद भुवि।।

śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvaped bhuvi||

आचम्य च ततः कुर्यात प्राज्ञो द्वारावलोकनम।।

ācamya ca tataḥ kuryāt prājño dvārāvalokanam||

अतिथिं तत्र सम्प्राप्तमन्नाद्येनोदकेन च।।

atithiṃ tatra samprāptamannādyenodakena ca||

न मित्रमतिथिं कुर्यान्नैकग्रामनिवासिनम।।

na mitramatithiṃ kuryānnaikagrāmanivāsinam||

बुभुक्षुमागतं श्रान्तं याचमानमकिञ्चनम।।

bubhukṣumāgataṃ śrāntaṃ yācamānamakiñcanam||

न पृच्छेद गोत्रचरणं स्वाध्यायञ्चापि पण्डितः।।

na pṛcched gotracaraṇaṃ svādhyāyañcāpi paṇḍitaḥ||

अनित्यं हि स्थितो यस्मात तस्मादतिथिरुच्यते।।

anityaṃ hi sthito yasmāt tasmādatithirucyate||

तस्माद अदत्त्वा यो भुङ्क्ते स्वयं किल्विषभुङ्नरः।।

tasmād adattvā yo bhuṅkte svayaṃ kilviṣabhuṅnaraḥ||

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात प्रतिनिवर्तते।।

atithiryasya bhagnāśo gṛhāt pratinivartate||

अप्यम्बुशाकदानेन यद्वाप्यश्नाति स स्वयम।।

apyambuśākadānena yadvāpyaśnāti sa svayam||

कुर्याच्चाहरहः श्राद्धमन्नाद्येनोदकेन च।।

kuryāccāharahaḥ śrāddhamannādyenodakena ca||

अन्नस्याग्रं तदुद्धृत्य ब्राह्मणायोपपादयेत।।

annasyāgraṃ taduddhṛtya brāhmaṇāyopapādayet||

ग्रासप्रमाणा भिक्षा स्यादग्रं ग्रासचतुष्टयम।।

grāsapramāṇā bhikṣā syādagraṃ grāsacatuṣṭayam||

भोजनं हन्तकारं वा अग्रं भिक्षामथापि वा।।

bhojanaṃ hantakāraṃ vā agraṃ bhikṣāmathāpi vā||

पूजयित्वातिथीनिष्टान ज्ञातीन बन्धूंस्तथार्थिनः।।

pūjayitvātithīniṣṭān jñātīn bandhūṃstathārthinaḥ||

वाञ्छते क्षुत्परीतात्मा यच्चान्यो ऽन्नमकिञ्चनः।।

vāñchate kṣutparītātmā yaccānyo 'nnamakiñcanaḥ||

श्रीमन्तं ज्ञातिमासाद्य यो ज्ञातिरवसीदति।।

śrīmantaṃ jñātimāsādya yo jñātiravasīdati||

सायं चैव विधिः कार्यः सूर्योढं तत्र चातिथिम।।

sāyaṃ caiva vidhiḥ kāryaḥ sūryoḍhaṃ tatra cātithim||

एवमुद्दवहतस्तात! गार्हस्थ्यं भारमाहितम।।

evamuddavahatastāta! gārhasthyaṃ bhāramāhitam||

श्रेयो ऽभिवर्षिणः सर्वे तथैवातिथिबान्धवाः।।

śreyo 'bhivarṣiṇaḥ sarve tathaivātithibāndhavāḥ||

गाथाश्चात्र महाभाग! स्वयमत्रिरगायत।।

gāthāścātra mahābhāga! svayamatriragāyata||

देवान पितॄंश्चातिथींश्च तद्वत सम्पूज्य बान्धवान।।

devān pitṝṃścātithīṃśca tadvat sampūjya bāndhavān||

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद भुवि।।

śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvaped bhuvi||

न च तत स्वयमश्नीयाद्विधिवद्यन्न निर्वपेत।।

na ca tat svayamaśnīyādvidhivadyanna nirvapet||