तमुल्लापादिना बोधमनयन्निर्ममात्मकम।।

tamullāpādinā bodhamanayannirmamātmakam||

तथा तथात्मबोधञ्च सो ऽवापन्मातृभाषितैः।।

tathā tathātmabodhañca so 'vāpanmātṛbhāṣitaiḥ||

चकार न मतिं प्राज्ञो गार्हस्थ्यं प्रति निर्ममः।।

cakāra na matiṃ prājño gārhasthyaṃ prati nirmamaḥ||

सुबाहुरयमित्युक्ते सा जाहस मदालसा।।

subāhurayamityukte sā jāhasa madālasā||

प्राह बाल्यात स च प्राप तथा बोधं माहमतिः।।

prāha bālyāt sa ca prāpa tathā bodhaṃ māhamatiḥ||

यदाह तेन सा सुभ्रुर्जहासातिचिरं पुनः।।

yadāha tena sā subhrurjahāsāticiraṃ punaḥ||

क्रियाश्चकार निष्कामो न किञ्चिदुपकारकम।।

kriyāścakāra niṣkāmo na kiñcidupakārakam||

तामाह राजा हसतीं किञ्चित कौतूहलान्वितः।।

tāmāha rājā hasatīṃ kiñcit kautūhalānvitaḥ||

विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः।।

vikrāntaśca subāhuśca tathānyaḥ śatrumardanaḥ||

योग्यानि क्षत्रबन्धूनां शौर्याटोपयुतानि च।।

yogyāni kṣatrabandhūnāṃ śauryāṭopayutāni ca||

तदस्य क्रियतां नाम चतुर्थस्य सुतस्य मे।।

tadasya kriyatāṃ nāma caturthasya sutasya me||

तथा नाम करिष्यामि चतुर्थस्य सुतस्य ते।।

tathā nāma kariṣyāmi caturthasya sutasya te||

कनीयानेष ते पुत्रो मतिमांश्च भविष्यति।।

kanīyāneṣa te putro matimāṃśca bhaviṣyati||

अलर्क इत्यसम्बद्धं प्रहस्येदमथाब्रवीत।।

alarka ityasambaddhaṃ prahasyedamathābravīt||

किमीदृशमसम्बद्धमर्थः को ऽस्य मदालसे।।

kimīdṛśamasambaddhamarthaḥ ko 'sya madālase||

त्वत्कृतानां तथा नाम्नां शृणु भूप! निरर्थताम।।

tvatkṛtānāṃ tathā nāmnāṃ śṛṇu bhūpa! nirarthatām||

क्रान्तिश्च गतिरुद्दिष्टा देशाद्देशान्तरन्तु या।।

krāntiśca gatiruddiṣṭā deśāddeśāntarantu yā||

ततो विक्रान्तसंज्ञेयं मता मम निरर्थिका।।

tato vikrāntasaṃjñeyaṃ matā mama nirarthikā||

निरर्था साप्यमूर्तत्वात पुरुषस्य महीपते।।

nirarthā sāpyamūrtatvāt puruṣasya mahīpate||

मन्ये तदप्यसम्बद्धं शृणु चाप्यत्र कारणम।।

manye tadapyasambaddhaṃ śṛṇu cāpyatra kāraṇam||

तदास्य राजन! क शत्रुः को वा मित्रमिहेष्यते।।

tadāsya rājan! ka śatruḥ ko vā mitramiheṣyate||

क्रोधादीनां पृथग्भावात कल्पनेयं निरर्थिका।।

krodhādīnāṃ pṛthagbhāvāt kalpaneyaṃ nirarthikā||

नाम्नि कस्मादलर्काख्ये नैरर्थ्यं भवतो मतम।।

nāmni kasmādalarkākhye nairarthyaṃ bhavato matam||

तथेत्याह महाबुद्धिर्दयितां तथ्यवादिनीम।।

tathetyāha mahābuddhirdayitāṃ tathyavādinīm||

प्रोवाच बोधजननं तामुवाच स पार्थिवः।।

provāca bodhajananaṃ tāmuvāca sa pārthivaḥ||

दुष्टावबोधदानेन यथापूर्वं सुतेषु मे।।

duṣṭāvabodhadānena yathāpūrvaṃ suteṣu me||

तदेनं तनयं मार्गे प्रवृत्तेः सन्नियोजय।।

tadenaṃ tanayaṃ mārge pravṛtteḥ sanniyojaya||

पितृपिण्डनिवृत्तिश्च नैवं साध्वि! भविष्यति।।

pitṛpiṇḍanivṛttiśca naivaṃ sādhvi! bhaviṣyati||

तद्वन्मनुष्यतां याता भूतवर्गे च संस्थिताः।।

tadvanmanuṣyatāṃ yātā bhūtavarge ca saṃsthitāḥ||

पिण्डोदकप्रदानेन नरः कर्मण्यवस्थितः।।

piṇḍodakapradānena naraḥ karmaṇyavasthitaḥ||

देवैर्मनुष्यैः पितृभिः प्रेतैर्भूतैः सगुह्यकैः।।

devairmanuṣyaiḥ pitṛbhiḥ pretairbhūtaiḥ saguhyakaiḥ||

तस्मात तन्वड्गि! पुत्रं यत्कार्यं क्षत्रयोनिभिः।।

tasmāt tanvaḍgi! putraṃ yatkāryaṃ kṣatrayonibhiḥ||

ऐहिकामुष्मिकफलं तत सम्यक प्रतिपादय।।

aihikāmuṣmikaphalaṃ tat samyak pratipādaya||

अलर्कं नाम तनयमुवाचोल्लापवादिनी।।

alarkaṃ nāma tanayamuvācollāpavādinī||

मित्राणामुपकाराय दुर्हृदां नाशनाय च।।

mitrāṇāmupakārāya durhṛdāṃ nāśanāya ca||

धर्मात फलं प्राप्स्यसि चामरत्वम।।

dharmāt phalaṃ prāpsyasi cāmaratvam||

मनः परस्त्रीषु निवर्तयेथाः।।

manaḥ parastrīṣu nivartayethāḥ||

युद्धैश्चारींस्तोषयितासि वीर।।

yuddhaiścārīṃstoṣayitāsi vīra||

वृद्धो वने वत्स! वनेचराणाम।।

vṛddho vane vatsa! vanecarāṇām||

गोविप्रार्थे वत्स! मृत्युं व्रजेथाः।।

goviprārthe vatsa! mṛtyuṃ vrajethāḥ||