प्राह गच्छाशु विप्राणां त्राणाय चर मेदिनीम।।

prāha gacchāśu viprāṇāṃ trāṇāya cara medinīm||

अबाधा द्विजमुख्यानामन्वेष्टव्या सदैव हि।।

abādhā dvijamukhyānāmanveṣṭavyā sadaiva hi||

तेभ्यो न स्याद्यथा बाधा मुनीनां त्वं तथा कुरु।।

tebhyo na syādyathā bādhā munīnāṃ tvaṃ tathā kuru||

परिक्रम्य महीं सर्वां ववन्दे चरणौ पितुः।।

parikramya mahīṃ sarvāṃ vavande caraṇau pituḥ||

ततश्च शेषं दिवसं तया रेमे सुमध्यया।।

tataśca śeṣaṃ divasaṃ tayā reme sumadhyayā||

पातालकेतोरनुजं तालकेतुं कृताश्रमम।।

pātālaketoranujaṃ tālaketuṃ kṛtāśramam||

स प्राह राजपुत्रं तं पूर्ववैरमनुस्मरन।।

sa prāha rājaputraṃ taṃ pūrvavairamanusmaran||

न च ते प्रार्थनाभङ्गः कार्यः सत्यप्रतिश्रव।।

na ca te prārthanābhaṅgaḥ kāryaḥ satyapratiśrava||

चितयस्तत्र कर्तव्या नास्ति मे दक्षैणा यतः।।

citayastatra kartavyā nāsti me dakṣaiṇā yataḥ||

यदेतत कण्ठलग्नं ते रक्ष चेमं माश्रमम।।

yadetat kaṇṭhalagnaṃ te rakṣa cemaṃ māśramam||

वैदिकैर्वारुणैर्मन्त्रैः प्रजानां पुष्टिहेतुकैः।।

vaidikairvāruṇairmantraiḥ prajānāṃ puṣṭihetukaiḥ||

तं प्रणम्य ततः प्रादात स तस्मै कण्ठभूषणम।।

taṃ praṇamya tataḥ prādāt sa tasmai kaṇṭhabhūṣaṇam||

स्थास्यामि तावदत्रैव तवाश्रमसमीपतः।।

sthāsyāmi tāvadatraiva tavāśramasamīpataḥ||

विश्रब्धश्चात्वरन ब्रह्मन कुरुष्व त्वं मनोगतम।।

viśrabdhaścātvaran brahman kuruṣva tvaṃ manogatam||

ररक्ष सो ऽपि तस्यैव मायाविहितमाश्रमम।।

rarakṣa so 'pi tasyaiva māyāvihitamāśramam||

मदालसायाः प्रत्यक्षमन्येषाञ्चैतदुक्तवान।।

madālasāyāḥ pratyakṣamanyeṣāñcaitaduktavān||

केनापि दुष्टदैत्येन कुर्वन रक्षां तपस्विनाम।।

kenāpi duṣṭadaityena kurvan rakṣāṃ tapasvinām||

मायामाश्रित्य पापेन भिन्नः शूलेन वक्षसी।।

māyāmāśritya pāpena bhinnaḥ śūlena vakṣasī||

प्रापितश्चाग्निसंयोगं स वने शूद्रतापसैः।।

prāpitaścāgnisaṃyogaṃ sa vane śūdratāpasaiḥ||

नीतः सो ऽश्वश्च तेनैव दानवेन दुरात्मना।।

nītaḥ so 'śvaśca tenaiva dānavena durātmanā||

यदत्रानन्तरं कृत्यं क्रियतां तदकालिकम।।

yadatrānantaraṃ kṛtyaṃ kriyatāṃ tadakālikam||

नास्माकं हि सुवर्णेन कृत्यमस्ति तपस्विनाम।।

nāsmākaṃ hi suvarṇena kṛtyamasti tapasvinām||

निपपात जनः सो ऽथ शोकार्तो मूर्च्छयाऽतुरः।।

nipapāta janaḥ so 'tha śokārto mūrcchayā'turaḥ||

राजपत्न्यश्च राजा च विलेपुरतिदुः खिताः।।

rājapatnyaśca rājā ca vilepuratiduḥ khitāḥ||

तत्याजाशु प्रियान प्राणान श्रुत्वा च निहन्त पतिम।।

tatyājāśu priyān prāṇān śrutvā ca nihanta patim||

यथैव तस्य नृपतेः स्वगेहे समवर्तत।।

yathaiva tasya nṛpateḥ svagehe samavartata||

प्रत्युवाच जनं सर्वं विमृश्य सुस्थमानसः।।

pratyuvāca janaṃ sarvaṃ vimṛśya susthamānasaḥ||

सर्वेषामेव संचिन्त्य सम्बन्धानामनित्यताम।।

sarveṣāmeva saṃcintya sambandhānāmanityatām||

विमृश्य कृतकृत्यत्वाम्नम्ये ऽशोच्यावुभावपि।।

vimṛśya kṛtakṛtyatvāmnamye 'śocyāvubhāvapi||

प्राप्तो मे यः सुतो मृत्युं कथं शोच्यः स धीमताम।।

prāpto me yaḥ suto mṛtyuṃ kathaṃ śocyaḥ sa dhīmatām||

मम पुत्रेण संत्यक्तं नन्वभ्युदयकारि तत।।

mama putreṇa saṃtyaktaṃ nanvabhyudayakāri tat||

कथन्नु शोच्या नारीणां भर्तुरन्यन्न दैवतम।।

kathannu śocyā nārīṇāṃ bharturanyanna daivatam||

शोच्या ह्येषा भवेदेवं यदि भर्त्रा वियोगिनी।।

śocyā hyeṣā bhavedevaṃ yadi bhartrā viyoginī||

भर्तारमनुयातेयं न शोच्यातो विपश्चिताम।।

bhartāramanuyāteyaṃ na śocyāto vipaścitām||

भर्त्रा वियोगस्त्वनया नानुभूतः कृतज्ञया।।

bhartrā viyogastvanayā nānubhūtaḥ kṛtajñayā||

लोकयोः का हि भर्तारं नारी मन्येत मानुषम।।

lokayoḥ kā hi bhartāraṃ nārī manyeta mānuṣam||

त्यजता ब्राह्मणार्थाय प्राणान सर्वे स्म तारिताः।।

tyajatā brāhmaṇārthāya prāṇān sarve sma tāritāḥ||

आनृण्यमर्धभुक्तस्य त्यागाद देहस्य मे सुतः।।

ānṛṇyamardhabhuktasya tyāgād dehasya me sutaḥ||

संग्रामे संत्यजन प्राणान नात्यजद द्विजरक्षणम।।

saṃgrāme saṃtyajan prāṇān nātyajad dvijarakṣaṇam||

श्रुत्वा पुत्रवधं तादृक प्राह दृष्ट्वा तु तं पतिम।।

śrutvā putravadhaṃ tādṛk prāha dṛṣṭvā tu taṃ patim||

श्रुत्वा मुनिपरित्राणे हतं पुत्रं यथा मया।।

śrutvā muniparitrāṇe hataṃ putraṃ yathā mayā||

म्रियन्ते व्याधिना क्लिष्टास्तेषां माता वृथाप्रजा।।

mriyante vyādhinā kliṣṭāsteṣāṃ mātā vṛthāprajā||

क्षुण्णाः शस्त्रैर्विपद्यन्ते त एव भुवि मानवाः।।

kṣuṇṇāḥ śastrairvipadyante ta eva bhuvi mānavāḥ||

यो न याति पिता तेन पुत्री माता च वीरसूः।।

yo na yāti pitā tena putrī mātā ca vīrasūḥ||

यदारिविजयी वा स्यात संग्रामे वा हतः सुतः।।

yadārivijayī vā syāt saṃgrāme vā hataḥ sutaḥ||

निर्गम्य च बहिः स्नातो ददौ पुत्राय चोदकम।।

nirgamya ca bahiḥ snāto dadau putrāya codakam||

राजपुत्रमुवाचेदं प्रणयान्मधुरं वचः।।

rājaputramuvācedaṃ praṇayānmadhuraṃ vacaḥ||

कार्यं चिराभिलषितं त्वय्यत्राविचले स्थिते।।

kāryaṃ cirābhilaṣitaṃ tvayyatrāvicale sthite||

तन्मया साधितं सर्वं यन्ममासीदभीप्सितम।।

tanmayā sādhitaṃ sarvaṃ yanmamāsīdabhīpsitam||

समारुह्य तमेवाश्वं सुपर्णानिलविक्रमम।।

samāruhya tamevāśvaṃ suparṇānilavikramam||