गरुडस्याभवत पुत्रः सम्पातिरिति विश्रुतः।।

garuḍasyābhavat putraḥ sampātiriti viśrutaḥ||

सुपार्श्वतनयः कुन्तिः कुन्तिपुत्रः प्रलोलुपः।।

supārśvatanayaḥ kuntiḥ kuntiputraḥ pralolupaḥ||

तस्यापि तनयावास्तां कङ्कः कन्धर एव च।।

tasyāpi tanayāvāstāṃ kaṅkaḥ kandhara eva ca||

ददर्शाम्बुजपत्राक्षं राक्षसं धनदानुगम।।

dadarśāmbujapatrākṣaṃ rākṣasaṃ dhanadānugam||

भार्यासहायमासीनं शिलापट्टे ऽमले शुभे।।

bhāryāsahāyamāsīnaṃ śilāpaṭṭe 'male śubhe||

प्रोवाच कस्मादायातस्त्वमितो ह्यण्डजाधम।।

provāca kasmādāyātastvamito hyaṇḍajādhama||

नैष धर्मः सुबुद्धीनां मिथोनिष्पाद्यवस्तुषु।।

naiṣa dharmaḥ subuddhīnāṃ mithoniṣpādyavastuṣu||

अन्येषां चैव जन्तूनां ममता भवतो ऽत्र का।।

anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ mamatā bhavato 'tra kā||

क्षरत्क्षतजबीभत्सं विस्फुरन्तमचेतनम।।

kṣaratkṣatajabībhatsaṃ visphurantamacetanam||

विद्युद्रूपवधायाशु मनश्चक्रे ऽण्डजेश्वरः।।

vidyudrūpavadhāyāśu manaścakre 'ṇḍajeśvaraḥ||

कोपामर्षविवृताक्षो नागेन्द्र इव निः श्वसन।।

kopāmarṣavivṛtākṣo nāgendra iva niḥ śvasan||

पक्षवातेन महता चालयन भूधरान वरान।।

pakṣavātena mahatā cālayan bhūdharān varān||

क्षणात क्षयितशत्रुः स पक्षाभ्यां क्रान्तभूधरः।।

kṣaṇāt kṣayitaśatruḥ sa pakṣābhyāṃ krāntabhūdharaḥ||

आताम्रवक्त्रनयनं हेमपर्यङ्कमाश्रितम।।

ātāmravaktranayanaṃ hemaparyaṅkamāśritam||

केतकीगर्भपत्राभैर्दन्तैर्घोरतराननम।।

ketakīgarbhapatrābhairdantairghoratarānanam||

पत्नीं मदनिकां नाम पुंस्कोकिलकलस्वनाम।।

patnīṃ madanikāṃ nāma puṃskokilakalasvanām||

तमुवाच सुदुष्टात्मन्नेहि युध्यस्व वै मया।।

tamuvāca suduṣṭātmannehi yudhyasva vai mayā||

तस्मात्त्वां मदसंसक्तं नयिष्ये यमसादनम।।

tasmāttvāṃ madasaṃsaktaṃ nayiṣye yamasādanam||

यास्यसे निरयान सर्वांस्तांस्त्वमद्य मया हतः।।

yāsyase nirayān sarvāṃstāṃstvamadya mayā hataḥ||

रक्षः क्रोधसमाविष्टं प्रत्यभाषत पक्षिणम।।

rakṣaḥ krodhasamāviṣṭaṃ pratyabhāṣata pakṣiṇam||

त्वामप्यद्य हनिष्ये ऽहं खड्गेनानेन खेचर।।

tvāmapyadya haniṣye 'haṃ khaḍgenānena khecara||

इत्युक्त्वाञ्जनपुञ्जाभं विमलं खड्गमाददे।।

ityuktvāñjanapuñjābhaṃ vimalaṃ khaḍgamādade||

बभूव युद्धमतुलं यथा गरुड-शक्रयोः।।

babhūva yuddhamatulaṃ yathā garuḍa-śakrayoḥ||

चिक्षेप पतगेन्द्राय निर्वाणाङ्गारवर्चसम।।

cikṣepa patagendrāya nirvāṇāṅgāravarcasam||

वक्त्रेण जग्राह तदा गरुडः पन्नगं यथा।।

vaktreṇa jagrāha tadā garuḍaḥ pannagaṃ yathā||

तस्मिन भग्ने ततः खड्गे बाहुयुद्धमवर्तत।।

tasmin bhagne tataḥ khaḍge bāhuyuddhamavartata||

हस्त-पाद-करैराशु शिरसा च वियोजितः।।

hasta-pāda-karairāśu śirasā ca viyojitaḥ||

किञ्चित संजातसंत्रासा प्राह भार्या भवामि ते।।

kiñcit saṃjātasaṃtrāsā prāha bhāryā bhavāmi te||

गत्वा स निष्कृतिं भ्रातुर्विद्युद्रुपनिपातनात।।

gatvā sa niṣkṛtiṃ bhrāturvidyudrupanipātanāt||

मेनकातनया सुभ्रूः सौपर्णं रूपमाददे।।

menakātanayā subhrūḥ sauparṇaṃ rūpamādade||

तस्या नाम तदा चक्रे तार्क्षोमिति विहङ्गमः।।

tasyā nāma tadā cakre tārkṣomiti vihaṅgamaḥ||

जरितारिप्रभृतयो द्रोणान्ता द्विजसत्तमाः।।

jaritāriprabhṛtayo droṇāntā dvijasattamāḥ||

उपयेमे स तां तार्क्षों कन्धरानुमते शुभाम।।

upayeme sa tāṃ tārkṣoṃ kandharānumate śubhām||

सप्तपक्षाहिते गर्भे कुरुक्षेत्रं जगाम सा।।

saptapakṣāhite garbhe kurukṣetraṃ jagāma sā||

भावित्वाच्चैव कार्यस्य रणमध्ये विवेश सा।।

bhāvitvāccaiva kāryasya raṇamadhye viveśa sā||

निरन्तरं शरैरासीदाकाशं शलभैरिव।।

nirantaraṃ śarairāsīdākāśaṃ śalabhairiva||

तस्या भल्लमहिश्यामं त्वचं चिच्छेद जाठरीम।।

tasyā bhallamahiśyāmaṃ tvacaṃ ciccheda jāṭharīm||

आयुषः सावशेषत्वात तूलराशाविवापतत।।

āyuṣaḥ sāvaśeṣatvāt tūlarāśāvivāpatat||

पपात महती घष्टा बाणसंछिन्नबन्धना।।

papāta mahatī ghaṣṭā bāṇasaṃchinnabandhanā||

छादयन्ती खगाण्डानि स्थितानि पिशितोपरि।।

chādayantī khagāṇḍāni sthitāni piśitopari||

बहून्यहान्यभूद्युद्धं कुरुपाण्डवसैन्ययोः।।

bahūnyahānyabhūdyuddhaṃ kurupāṇḍavasainyayoḥ||

भीष्मस्य गदतो ऽशेषान श्रोतुं धर्मान महात्मनः।।

bhīṣmasya gadato 'śeṣān śrotuṃ dharmān mahātmanaḥ||

आजगाम तमुद्देशं शमीको नाम संयमी।।

ājagāma tamuddeśaṃ śamīko nāma saṃyamī||

बाल्यादस्फुटवाक्यानां विज्ञाने ऽपि परे सति।।

bālyādasphuṭavākyānāṃ vijñāne 'pi pare sati||

अमातृपितृपक्षाणि शिशुकानि ददर्श ह।।

amātṛpitṛpakṣāṇi śiśukāni dadarśa ha||

दृष्ट्वा स विस्मयाविष्टः प्रोवाचानुगतान द्विजान।।

dṛṣṭvā sa vismayāviṣṭaḥ provācānugatān dvijān||

पलायनपरं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यं सुरार्दितम।।

palāyanaparaṃ dṛṣṭvā daityasainyaṃ surārditam||

उत्सृज्य शौर्ययशसी क्व गता न मरिष्यथ।।

utsṛjya śauryayaśasī kva gatā na mariṣyatha||

यावद्धातासृजत पूर्वं न यावन्मनसेप्सितम।।

yāvaddhātāsṛjat pūrvaṃ na yāvanmanasepsitam||

भुञ्जन्तो ऽन्नं तथैवापः पिबन्तो निधनं गताः।।

bhuñjanto 'nnaṃ tathaivāpaḥ pibanto nidhanaṃ gatāḥ||

अविक्षताङ्गाः शस्त्रैश्च प्रेतराजवशङ्गताः।।

avikṣatāṅgāḥ śastraiśca pretarājavaśaṅgatāḥ||

योगाभ्यासे रताश्चान्ये नैव प्रापुरमृत्युताम।।

yogābhyāse ratāścānye naiva prāpuramṛtyutām||

हृदये ऽभिहतस्तेन तथापि न मृतो ऽसुरः।।

hṛdaye 'bhihatastena tathāpi na mṛto 'suraḥ||

प्राप्ते काले हता दैत्यास्तत्क्षणान्निधनं गताः।।

prāpte kāle hatā daityāstatkṣaṇānnidhanaṃ gatāḥ||

ततो निवृत्तास्ते दैत्यास्त्यक्त्वा मरणजं भयम।।

tato nivṛttāste daityāstyaktvā maraṇajaṃ bhayam||

ये युद्धे ऽपि न सम्प्राप्ताः पञ्चत्वमतिमानुषे।।

ye yuddhe 'pi na samprāptāḥ pañcatvamatimānuṣe||

क्व च मांस-वसा-रक्तैर्भूमेरास्तरणक्रियाः।।

kva ca māṃsa-vasā-raktairbhūmerāstaraṇakriyāḥ||

दैवानुकूलता लोके महाभाग्यप्रदर्शिनी।।

daivānukūlatā loke mahābhāgyapradarśinī||

निवर्तताश्रमं यात गृहीत्वा पक्षिबालकान।।

nivartatāśramaṃ yāta gṛhītvā pakṣibālakān||

श्येनतो नकुलाद्वापि स्थाप्यन्तां तत्र पक्षिणः।।

śyenato nakulādvāpi sthāpyantāṃ tatra pakṣiṇaḥ||

रक्ष्यन्ते चाखिला जीवा यथैते पक्षिबालकाः।।

rakṣyante cākhilā jīvā yathaite pakṣibālakāḥ||

कुर्वन पुरुषकारन्तु वाच्यतां याति नो सताम।।

kurvan puruṣakārantu vācyatāṃ yāti no satām||

ययुरथ तापसरम्यमाश्रमं स्वम।।

yayuratha tāpasaramyamāśramaṃ svam||

सुरेन्द्र-वैवस्वतः जातवेदसाम।।

surendra-vaivasvataḥ jātavedasām||

श्रुतिप्रयुक्ता विवधास्तु सत्क्रियाः।।

śrutiprayuktā vivadhāstu satkriyāḥ||