सामान्यलक्षणं पदचतुरूर्ध्वाभिरधस्य हि

sāmānyalakṣaṇaṃ padacaturūrdhvābhiradhasya hi

आपीडः सर्वलः प्रोक्तः पूर्वपादान्तगद्वयः

āpīḍaḥ sarvalaḥ proktaḥ pūrvapādāntagadvayaḥ

द्वितीये ऽष्टाक्षरैः पादे कलिका प्रथमेरऽकजे । लवली स्यात्तृतीये ऽथ पूर्ववच्चाष्ट काक्षरे । प्रोक्ता चामृतधारेयं चतुरष्टाक्षरे सति

dvitīye 'ṣṭākṣaraiḥ pāde kalikā prathamer'kaje / lavalī syāttṛtīye 'tha pūrvavaccāṣṭa kākṣare / proktā cāmṛtadhāreyaṃ caturaṣṭākṣare sati

(इति पदचतुरूर्ध्वप्रकरणम) । सजौ सलौ च प्रथमे नसजा गो द्वितीयके । तृतीये भनभा गश्च चतुर्थे सजसा जगौ

(iti padacaturūrdhvaprakaraṇam) / sajau salau ca prathame nasajā go dvitīyake / tṛtīye bhanabhā gaśca caturthe sajasā jagau

पूर्ववत्स्यात्सौरभकं तृतीये ऽघ्रौ रनौ भगौ । ललितञ्चाद्गतावत्स्यातृतीयेंऽघ्रौ ननौ ससौ

pūrvavatsyātsaurabhakaṃ tṛtīye 'ghrau ranau bhagau / lalitañcādgatāvatsyātṛtīyeṃ'ghrau nanau sasau

(इत्युद्गताप्रकरणम) । उपस्थितप्रचुपितं प्रथमे ऽघ्रौ मसौ जभौ । गौ द्वितीये सनजरा गस्तृतीये ननौ च सः । नौ नजौ यश्चतुर्थे स्याच्छेष पादाश्च पूर्ववत

(ityudgatāprakaraṇam) / upasthitapracupitaṃ prathame 'ghrau masau jabhau / gau dvitīye sanajarā gastṛtīye nanau ca saḥ / nau najau yaścaturthe syāccheṣa pādāśca pūrvavat

तृतीर्ये ऽघ्रौ विशेषश्च वृत्तं स्यान्नौ सनौ नसौ

tṛtīrye 'ghrau viśeṣaśca vṛttaṃ syānnau sanau nasau

आर्षभं तजराः पादे तृतीये ऽन्यच्च पूर्ववत । पूर्ववत्प्रथमं शेषे तज्राः शुद्धविराड्भवेत

ārṣabhaṃ tajarāḥ pāde tṛtīye 'nyacca pūrvavat / pūrvavatprathamaṃ śeṣe tajrāḥ śuddhavirāḍbhavet

(इत्युपस्थितप्रचुपितप्रकरणम) । विषमाक्षरपादं वा पञ्चषट्कादि यावकम । छन्दो ऽत्र नोक्ता गाथेति दशधरंमादिवद्भवेत

(ityupasthitapracupitaprakaraṇam) / viṣamākṣarapādaṃ vā pañcaṣaṭkādi yāvakam / chando 'tra noktā gātheti daśadharṃmādivadbhavet