श्रीगरुडमहापुराणम- 192 हरिरुवाच । चित्रकस्याष्टभागाश्च शूरणस्य च षोडश । शुण्ठ्या भागाश्च चत्वारो मरिचानां द्वयं तथा

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 192 hariruvāca / citrakasyāṣṭabhāgāśca śūraṇasya ca ṣoḍaśa / śuṇṭhyā bhāgāśca catvāro maricānāṃ dvayaṃ tathā

त्रितयं पिप्पलीमूलं विडङ्गानां चतुष्टयम । अष्टौ मुशलिकाभागास्त्रिफलायाश्चतुष्टयम । द्विगुणेन गुडेनैषां मोदकानिह कारयेत

tritayaṃ pippalīmūlaṃ viḍaṅgānāṃ catuṣṭayam / aṣṭau muśalikābhāgāstriphalāyāścatuṣṭayam / dviguṇena guḍenaiṣāṃ modakāniha kārayet

तद्भक्षणमजीर्णं हि पाण्डुरोगञ्ज कामलम । अतीसारांश्च मन्दाग्निं प्लीहाञ्चैव निवारयेत

tadbhakṣaṇamajīrṇaṃ hi pāṇḍurogañja kāmalam / atīsārāṃśca mandāgniṃ plīhāñcaiva nivārayet

बिल्वाग्निमन्थः श्योनाकपाटलापारिभद्रकम । प्रसारण्यश्वगन्धा च बृहती कण्टकारिका

bilvāgnimanthaḥ śyonākapāṭalāpāribhadrakam / prasāraṇyaśvagandhā ca bṛhatī kaṇṭakārikā

बला चातिबला रास्ना श्वदंष्ट्रा च पुनर्नवा । एरण्डः शारिवा पर्णो गुडूची कपिकच्छुका

balā cātibalā rāsnā śvadaṃṣṭrā ca punarnavā / eraṇḍaḥ śārivā parṇo guḍūcī kapikacchukā

एषां दशपलान्भागान्क्वाथयेत्सलिले ऽमले । तेन पादावशेषेण तैलपात्रे विपाचयेत

eṣāṃ daśapalānbhāgānkvāthayetsalile 'male / tena pādāvaśeṣeṇa tailapātre vipācayet

आजं वा यदि गव्यं क्षीरं दत्त्वा चतुर्गुणम । शतावरीं सैन्धवञ्च तैलतुल्यं प्रदापयेत

ājaṃ vā yadi gavyaṃ kṣīraṃ dattvā caturguṇam / śatāvarīṃ saindhavañca tailatulyaṃ pradāpayet

द्रव्याणियानि पेष्याणि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु । शतपुष्पा देवदारुर्बला पर्णो वचागुरु

dravyāṇiyāni peṣyāṇi tāni vakṣyāmi tacchṛṇu / śatapuṣpā devadārurbalā parṇo vacāguru

कुष्ठं मांसी सैन्धवञ्च पलमेकं पुनर्नवा । पाने नस्ये तथाभ्यङ्गे तैलमेतत्प्रदापयेत

kuṣṭhaṃ māṃsī saindhavañca palamekaṃ punarnavā / pāne nasye tathābhyaṅge tailametatpradāpayet

हृच्छूलं पार्श्वशूलञ्च गण्डमालाञ्च नाशयेत । अपस्मारं वातरक्तं वपुष्मांश्च पुमान्भवेत

hṛcchūlaṃ pārśvaśūlañca gaṇḍamālāñca nāśayet / apasmāraṃ vātaraktaṃ vapuṣmāṃśca pumānbhavet

गर्भमश्वतरी विन्द्यात्किं पुनर्मानुषी हर । अश्वानां वातभग्नानां कुञ्जराणां नृणां तथा । तैलमेतत्प्रयोक्तव्यं सर्ववातविकारिणाम

garbhamaśvatarī vindyātkiṃ punarmānuṣī hara / aśvānāṃ vātabhagnānāṃ kuñjarāṇāṃ nṛṇāṃ tathā / tailametatprayoktavyaṃ sarvavātavikāriṇām

हिङ्गुतुम्बुरुशुण्ठीभिः सिद्धं तैलन्तु सार्षपम । एतद्धि पुरणं श्रेष्ठं कर्णशूलापहं परम

hiṅgutumburuśuṇṭhībhiḥ siddhaṃ tailantu sārṣapam / etaddhi puraṇaṃ śreṣṭhaṃ karṇaśūlāpahaṃ param

शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम । तक्रं चतुर्गुणं दद्यात्तैलमेतद्विपाचयेत

śuṣkamūlakaśuṇṭhīnāṃ kṣāro hiṅgulanāgaram / takraṃ caturguṇaṃ dadyāttailametadvipācayet

बाधिर्यं कर्णशूलञ्च पूयस्त्रावञ्च कर्णयोः । क्रिमयश्च विनश्यन्ति तैलस्यास्य प्रपूरणात

bādhiryaṃ karṇaśūlañca pūyastrāvañca karṇayoḥ / krimayaśca vinaśyanti tailasyāsya prapūraṇāt

शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुलनागरम । शतपुष्पा वचा कुष्ठं दारुशिग्रुरसाञ्जनम

śuṣkamūlakaśuṇṭhīnāṃ kṣāro hiṅgulanāgaram / śatapuṣpā vacā kuṣṭhaṃ dāruśigrurasāñjanam

सौवर्चलं यवक्षारं सामुद्रं सैन्धवं तथा । ग्रन्थिकं विडमुस्तं च मधु शुक्तं चतुर्गुणम

sauvarcalaṃ yavakṣāraṃ sāmudraṃ saindhavaṃ tathā / granthikaṃ viḍamustaṃ ca madhu śuktaṃ caturguṇam

मातुलुङ्गरसश्चैव कदलीरस एव च । तैलमेभिर्विपक्तव्यं कर्णशूलापहं परम

mātuluṅgarasaścaiva kadalīrasa eva ca / tailamebhirvipaktavyaṃ karṇaśūlāpahaṃ param

बाधिर्यं कर्णनादश्च पूयस्त्रावश्च दारुणम । पूरणादस्य तैलस्य क्रिमयः कर्णयोर्हर

bādhiryaṃ karṇanādaśca pūyastrāvaśca dāruṇam / pūraṇādasya tailasya krimayaḥ karṇayorhara

सद्यो विनाशमायान्ति शशाङ्ककृतशेखर । क्षारतैलमिदं श्रेष्ठं मुखदन्तमलापहम

sadyo vināśamāyānti śaśāṅkakṛtaśekhara / kṣāratailamidaṃ śreṣṭhaṃ mukhadantamalāpaham

चन्दनं कुङ्कुमं मांसी कर्पूरं जातिपत्रिका । जातीकङ्कोलपूगानां लवङ्गस्य फलानि च

candanaṃ kuṅkumaṃ māṃsī karpūraṃ jātipatrikā / jātīkaṅkolapūgānāṃ lavaṅgasya phalāni ca

अगुरूणि च कस्तूरी कुष्ठं तगरपादिका । गोरोचना प्रियङ्गुश्च बला चैव तथा नखी

agurūṇi ca kastūrī kuṣṭhaṃ tagarapādikā / gorocanā priyaṅguśca balā caiva tathā nakhī

सरलं सप्तपर्णं च लाक्षा चामलकी तथा । तथा तु पद्मकं चैव ह्येतैस्तैलं प्रसाधयेत

saralaṃ saptaparṇaṃ ca lākṣā cāmalakī tathā / tathā tu padmakaṃ caiva hyetaistailaṃ prasādhayet

प्रस्वेदमलदुर्गन्धकण्डू कुष्ठहरं परम । गच्छति स्त्रीशतं रुद्र बन्ध्यापि लभते सुतम

prasvedamaladurgandhakaṇḍū kuṣṭhaharaṃ param / gacchati strīśataṃ rudra bandhyāpi labhate sutam

यवानी चित्रकं धान्यं त्र्यूषणं जीरकं तथा । सौवर्चलं विडगञ्च पिप्पलीमूलराजिकम

yavānī citrakaṃ dhānyaṃ tryūṣaṇaṃ jīrakaṃ tathā / sauvarcalaṃ viḍagañca pippalīmūlarājikam

एभिः पचेद्रघृतप्रस्थं जलप्रस्थाष्टसंयुतम । तथारऽशोगुल्मश्वयथुं हन्ति वह्निं करोति वै

ebhiḥ pacedraghṛtaprasthaṃ jalaprasthāṣṭasaṃyutam / tathār'śogulmaśvayathuṃ hanti vahniṃ karoti vai

मरिचं त्रिवृतं कुष्ठं हरितालं मनः शिला । देवदारु हरिद्रे द्वे कुष्ठं मांसी च चन्दनम

maricaṃ trivṛtaṃ kuṣṭhaṃ haritālaṃ manaḥ śilā / devadāru haridre dve kuṣṭhaṃ māṃsī ca candanam

विशाला करवीरञ्च अर्कक्षीरं शकृद्रसः । एषाञ्च कार्षिको भागो विषस्यार्धपलं भवेत्त

viśālā karavīrañca arkakṣīraṃ śakṛdrasaḥ / eṣāñca kārṣiko bhāgo viṣasyārdhapalaṃ bhavett

प्रस्थं सटुकतैलस्य गोमूत्रे ऽष्टगुणे पचेत । मृत्पात्रे लोहपात्रे वा शनैर्मृद्वग्निना पचेत

prasthaṃ saṭukatailasya gomūtre 'ṣṭaguṇe pacet / mṛtpātre lohapātre vā śanairmṛdvagninā pacet

पामा विचर्चिका चैव दद्रुर्विस्फोचकानिच । अभ्यङ्गेन प्रणश्यन्ति कोमलत्वञ्च जायते

pāmā vicarcikā caiva dadrurvisphocakānica / abhyaṅgena praṇaśyanti komalatvañca jāyate

प्रभूतान्यपि श्वित्राणि तैलेनानेन मर्दयेत । चिरोत्थितमपि श्वित्रं विनष्टं तत्क्षणाद्भवेत

prabhūtānyapi śvitrāṇi tailenānena mardayet / cirotthitamapi śvitraṃ vinaṣṭaṃ tatkṣaṇādbhavet

पटोलपत्रं कटुका मञ्जिष्ठा शारिवा निशा । जातीशमीनिम्बपत्रं मधुकं क्वथितं घृतम

paṭolapatraṃ kaṭukā mañjiṣṭhā śārivā niśā / jātīśamīnimbapatraṃ madhukaṃ kvathitaṃ ghṛtam

एभिर्लेपात्सयुररुजो व्रणा विस्त्राविणः शिव । शङ्खपुष्पी वचा सोमो ब्राह्मी ब्रह्मसुवर्चलाः

ebhirlepātsayurarujo vraṇā vistrāviṇaḥ śiva / śaṅkhapuṣpī vacā somo brāhmī brahmasuvarcalāḥ

अभया च गुडूची च आटरूषकवाकुची । एतैरक्षसमैर्भागैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत

abhayā ca guḍūcī ca āṭarūṣakavākucī / etairakṣasamairbhāgairghṛtaprasthaṃ vipācayet

कण्टकार्या रसप्रस्थं क्षीरप्रस्थसमन्वितम । एतद्ब्राह्मीघृतं नाम स्मृतिमेधाकरं परम

kaṇṭakāryā rasaprasthaṃ kṣīraprasthasamanvitam / etadbrāhmīghṛtaṃ nāma smṛtimedhākaraṃ param

अग्निमन्थो वचा वासा पिप्पली मधु सैन्धवम । सप्तरात्रप्रयोगेण किन्नरैरिव गीयते

agnimantho vacā vāsā pippalī madhu saindhavam / saptarātraprayogeṇa kinnarairiva gīyate

अपामार्गः गुडूची च वचा कुष्ठं शतावरी । शङ्खपुष्पाभया साज्यं विडङ्गं भक्षितं समम । त्रिभिर्दिनैर्नरं कुर्याद्ग्रन्थाष्टशतधारिणम

apāmārgaḥ guḍūcī ca vacā kuṣṭhaṃ śatāvarī / śaṅkhapuṣpābhayā sājyaṃ viḍaṅgaṃ bhakṣitaṃ samam / tribhirdinairnaraṃ kuryādgranthāṣṭaśatadhāriṇam

अद्भिर्वा पयसाज्येन मासमेकन्तु सेविता । वचा कर्यान्नरं प्राज्ञं श्रुतिधारणसंयुतम

adbhirvā payasājyena māsamekantu sevitā / vacā karyānnaraṃ prājñaṃ śrutidhāraṇasaṃyutam

चन्द्रसूर्यग्रहे पीतं पलमेकं पयो ऽन्वितम । वचायास्तत्क्षणं कुर्यान्महाप्रज्ञायुतं नरम

candrasūryagrahe pītaṃ palamekaṃ payo 'nvitam / vacāyāstatkṣaṇaṃ kuryānmahāprajñāyutaṃ naram

भूनिम्बनिम्बत्रिफलापर्पटैश्च शृतं जलम । पटोलीमुस्तकाभ्याञ्च वासकेन च नाशयेत

bhūnimbanimbatriphalāparpaṭaiśca śṛtaṃ jalam / paṭolīmustakābhyāñca vāsakena ca nāśayet

विस्फोटकानि रक्तञ्च नात्र कार्या विचारणा । कतकस्य फलं शङ्खं सैन्धवं त्र्यूषणं वचा

visphoṭakāni raktañca nātra kāryā vicāraṇā / katakasya phalaṃ śaṅkhaṃ saindhavaṃ tryūṣaṇaṃ vacā

फेनी रसाञ्जनं क्षौद्रं विडङ्गानि मनः शिला । एषां वर्तिर्हन्ति काचं तिमिरं पटलं तथा

phenī rasāñjanaṃ kṣaudraṃ viḍaṅgāni manaḥ śilā / eṣāṃ vartirhanti kācaṃ timiraṃ paṭalaṃ tathā

प्रस्थद्वयं माषकस्य क्वाथश्च द्रोणमम्भसाम । चतुर्भागावशेषेण तैलप्रस्थं विपाचयेत

prasthadvayaṃ māṣakasya kvāthaśca droṇamambhasām / caturbhāgāvaśeṣeṇa tailaprasthaṃ vipācayet

काञ्जिकस्याढकं दत्त्वा पिष्टान्येतानि दापयेत । पुनर्नवा गोक्षुरकं सैन्धवं त्र्यूषणं वचा

kāñjikasyāḍhakaṃ dattvā piṣṭānyetāni dāpayet / punarnavā gokṣurakaṃ saindhavaṃ tryūṣaṇaṃ vacā

लवणं सुरदारुश्च मञ्जिष्ठा कण्टकारिका । नस्यात्पानाद्धरत्येव कर्णशूलं सुदारुणम

lavaṇaṃ suradāruśca mañjiṣṭhā kaṇṭakārikā / nasyātpānāddharatyeva karṇaśūlaṃ sudāruṇam

बाधिर्यं सर्वरोगांश्च ह्यभ्यङ्गाच्च महेश्वर । पलद्वयं सैन्धवञ्च शुण्ठी चित्रकपञ्चकम

bādhiryaṃ sarvarogāṃśca hyabhyaṅgācca maheśvara / paladvayaṃ saindhavañca śuṇṭhī citrakapañcakam

सौवीरपञ्चप्रस्थं च तैलप्रस्थं पचेत्ततः । असृग्दरस्वरप्लीहासर्ववातविकारनुत

sauvīrapañcaprasthaṃ ca tailaprasthaṃ pacettataḥ / asṛgdarasvaraplīhāsarvavātavikāranut

उदुम्बरं वटं प्लक्षं जम्बूद्वयमथार्जुनम । पिप्पली च कदम्बञ्च पलाशं लोध्रतिन्दुकम

udumbaraṃ vaṭaṃ plakṣaṃ jambūdvayamathārjunam / pippalī ca kadambañca palāśaṃ lodhratindukam

मधूकमाम्रसर्जञ्च बदरं पद्मकेशरम । शिरीषबीजङ्कतकमेतत्क्वाथेन साधितम । तैलं हन्ति व्रणांल्लेपाच्चिरकालभवानपि

madhūkamāmrasarjañca badaraṃ padmakeśaram / śirīṣabījaṅkatakametatkvāthena sādhitam / tailaṃ hanti vraṇāṃllepāccirakālabhavānapi