श्रीगरुडमहापुराणम- 171 धन्वन्तरिरुवाच । नाडीव्रणादिरोगाणां चिकित्सां शृणु सुश्रुत । नाडीं शस्त्रेण संपाट्य नाजीनां व्रणवत्क्रिया

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 171 dhanvantariruvāca / nāḍīvraṇādirogāṇāṃ cikitsāṃ śṛṇu suśruta / nāḍīṃ śastreṇa saṃpāṭya nājīnāṃ vraṇavatkriyā

गुग्गुलुत्रिफलाव्योपैः समांशैराज्ययोजितैः । नाडीदुष्टव्रणं शूलं भगन्दरमथो जयेत

guggulutriphalāvyopaiḥ samāṃśairājyayojitaiḥ / nāḍīduṣṭavraṇaṃ śūlaṃ bhagandaramatho jayet

निर्गुण्डीरसतस्तैलं नाडीदुष्टव्रणापहम । हितं पामामयानां तु पानाभ्यञ्जननावनैः

nirguṇḍīrasatastailaṃ nāḍīduṣṭavraṇāpaham / hitaṃ pāmāmayānāṃ tu pānābhyañjananāvanaiḥ

गग्गुत्रिफलाकृष्णात्रिपञ्चैकांशयोजिता । घुटि (गुडि) काशोथगुल्मार्शोभगन्दरवतां हिता

gaggutriphalākṛṣṇātripañcaikāṃśayojitā / ghuṭi (guḍi) kāśothagulmārśobhagandaravatāṃ hitā

ध्वजमध्ये शिरावेधे विशुद्धिरुपदंशके । पाको रक्ष्यः प्रयत्नेन शिश्रक्षयकरो हि सः

dhvajamadhye śirāvedhe viśuddhirupadaṃśake / pāko rakṣyaḥ prayatnena śiśrakṣayakaro hi saḥ

पटोलनिम्बत्रिफलागुडूचीक्वाथमापिबेत । सगुग्गुलुं सखदिरमुपदंशो विनश्यति

paṭolanimbatriphalāguḍūcīkvāthamāpibet / sagugguluṃ sakhadiramupadaṃśo vinaśyati

दहेत्कटाहे त्रिफलां सामसी (षी) मधसंयुताम । उपदंशे प्रलेपो ऽय सद्यो रोपयते व्रणम

dahetkaṭāhe triphalāṃ sāmasī (ṣī) madhasaṃyutām / upadaṃśe pralepo 'ya sadyo ropayate vraṇam

त्रिफलानिम्बभूनिम्बकरञ्जखदिरादिभिः । कल्कैः क्वाथैर्घृतं पक्वमुपदंशहरं परम

triphalānimbabhūnimbakarañjakhadirādibhiḥ / kalkaiḥ kvāthairghṛtaṃ pakvamupadaṃśaharaṃ param

आदौ भग्नं विदित्वा तु सेचयेच्छीतलांबुना । पक्वेनालेपनं कार्यं बन्धनं च कुशान्वितम

ādau bhagnaṃ viditvā tu secayecchītalāṃbunā / pakvenālepanaṃ kāryaṃ bandhanaṃ ca kuśānvitam

माषं मांसं तथा सर्पिः क्षीरं यूषः सतीजलः । बृंहणं चान्नपानं स्यात्प्रदेयं भग्नरोगिणे

māṣaṃ māṃsaṃ tathā sarpiḥ kṣīraṃ yūṣaḥ satījalaḥ / bṛṃhaṇaṃ cānnapānaṃ syātpradeyaṃ bhagnarogiṇe

रसोनमधुनासाज्यसिताकल्कं समश्नुता । छिन्नभिन्नच्युतास्थीनां सन्धानमचिराद्भवेत

rasonamadhunāsājyasitākalkaṃ samaśnutā / chinnabhinnacyutāsthīnāṃ sandhānamacirādbhavet

अश्वत्थत्रिफलाव्योषाः सवरभिः समीकृतैः । तुल्यो गुग्गुलुना योज्यो भग्नसन्धिप्रसाध (कृत) कः

aśvatthatriphalāvyoṣāḥ savarabhiḥ samīkṛtaiḥ / tulyo guggulunā yojyo bhagnasandhiprasādha (kṛt) kaḥ

सर्वकुष्ठेषु वमनं रेचनं रक्तमोक्षण । वचावासापटोलानां निम्बस्य कलिनीत्वचः

sarvakuṣṭheṣu vamanaṃ recanaṃ raktamokṣaṇa / vacāvāsāpaṭolānāṃ nimbasya kalinītvacaḥ

कषायो मधुना पीतो वातहृन्मदनान्वितः । विरेचनं प्रयोक्तव्यं त्रिवृत्कर्णफलत्रिकैः

kaṣāyo madhunā pīto vātahṛnmadanānvitaḥ / virecanaṃ prayoktavyaṃ trivṛtkarṇaphalatrikaiḥ

मनः शिलांमरीचैस्तु तैलं कुष्ठविनाशनम । सर्वकुष्ठे विलेपो ऽयं शिवापञ्चगुडौदनम

manaḥ śilāṃmarīcaistu tailaṃ kuṣṭhavināśanam / sarvakuṣṭhe vilepo 'yaṃ śivāpañcaguḍaudanam

करञ्जैलगजैः कुष्ठं गोमूत्रेण प्रलेपतः । करवीरोद्वर्तनं च तैलाक्तस्य च कुष्ठहृत

karañjailagajaiḥ kuṣṭhaṃ gomūtreṇa pralepataḥ / karavīrodvartanaṃ ca tailāktasya ca kuṣṭhahṛt

हरिद्रा मलयं रास्ना गुडूच्येडगजस्तथा । आरग्वधः करञ्जश्च लेपः कुष्ठहरः परः

haridrā malayaṃ rāsnā guḍūcyeḍagajastathā / āragvadhaḥ karañjaśca lepaḥ kuṣṭhaharaḥ paraḥ

मनः शिलाविडङ्गानि वागजी सर्षपास्तथा । करञ्जैर्मूत्रपिष्टो ऽयं लेपः कुष्टहरोरऽकवत

manaḥ śilāviḍaṅgāni vāgajī sarṣapāstathā / karañjairmūtrapiṣṭo 'yaṃ lepaḥ kuṣṭaharor'kavat

विडङ्गैडवचा कुष्ठनिशासिन्धूत्थसर्षपैः । मूत्राम्लपिष्टो लेपो ऽयं दद्रूकुष्टविनाशनः

viḍaṅgaiḍavacā kuṣṭhaniśāsindhūtthasarṣapaiḥ / mūtrāmlapiṣṭo lepo 'yaṃ dadrūkuṣṭavināśanaḥ

प्रपुन्नाटसुबीजानि धात्री सर्जरसः स्नुही । सौवीरपिष्टं दद्रूणामेतदुद्वर्तनं परम

prapunnāṭasubījāni dhātrī sarjarasaḥ snuhī / sauvīrapiṣṭaṃ dadrūṇāmetadudvartanaṃ param

आरग्वधस्य पत्राणि आरनालेन पेषयेत । दद्रूकिट्टिम (भ) कुष्ठानि हन्ति सिध्मानमेव च

āragvadhasya patrāṇi āranālena peṣayet / dadrūkiṭṭima (bha) kuṣṭhāni hanti sidhmānameva ca

उष्णो पीता वागुजी च कुष्ठजित्क्षीरभोजनः । तिलाज्यत्रिफलाक्षौद्रव्योषभल्लातशर्कराः । वृष्याः सप्त समा मेध्याः कष्ठहाः कामचारिणः

uṣṇo pītā vāgujī ca kuṣṭhajitkṣīrabhojanaḥ / tilājyatriphalākṣaudravyoṣabhallātaśarkarāḥ / vṛṣyāḥ sapta samā medhyāḥ kaṣṭhahāḥ kāmacāriṇaḥ

विडङ्गत्रिफलाकृष्णाचूर्णं लीढं समाक्षिकम । हन्ति कुष्ठक्रिमिमेहनाडीव्रणभगन्दरान

viḍaṅgatriphalākṛṣṇācūrṇaṃ līḍhaṃ samākṣikam / hanti kuṣṭhakrimimehanāḍīvraṇabhagandarān

यः खादेदभयारिष्टमरिष्टामलकानिशाः । स जयेत्सर्वकुष्ठानिमासादूर्ध्वं न संशयः

yaḥ khādedabhayāriṣṭamariṣṭāmalakāniśāḥ / sa jayetsarvakuṣṭhānimāsādūrdhvaṃ na saṃśayaḥ

दह्यमानायुतः कुम्भे मूलगे खदिराङ्कुरः । साक्षधात्रीरसः क्षौद्रो हन्यात्कुष्ठं रसायनम

dahyamānāyutaḥ kumbhe mūlage khadirāṅkuraḥ / sākṣadhātrīrasaḥ kṣaudro hanyātkuṣṭhaṃ rasāyanam

धात्री खदिरयोः क्काथं पीत्वा वागजिसंयुतम । शङ्खेन्दुधवलं श्वित्रं हन्ति तूर्णं न संशयः

dhātrī khadirayoḥ kkāthaṃ pītvā vāgajisaṃyutam / śaṅkhendudhavalaṃ śvitraṃ hanti tūrṇaṃ na saṃśayaḥ

पीत्वा भल्लातकं तैलं मासाद्व्याधिं जयेन्नरः । सेवितं खादिरं वारि पानाद्यैः कुष्ठजिद्भवेत

pītvā bhallātakaṃ tailaṃ māsādvyādhiṃ jayennaraḥ / sevitaṃ khādiraṃ vāri pānādyaiḥ kuṣṭhajidbhavet

भावितं मलपूक्वाथैः सोमराजीफलं बहु । कर्षं भक्षेदलवणो ह्यक्षफल्गुशृतं पिबेत

bhāvitaṃ malapūkvāthaiḥ somarājīphalaṃ bahu / karṣaṃ bhakṣedalavaṇo hyakṣaphalguśṛtaṃ pibet

हन्ति श्वित्रमसाध्यं च लेपे योज्यापराजिता । वासा शुद्धा च त्रिफला पटोलं च करञ्जकम

hanti śvitramasādhyaṃ ca lepe yojyāparājitā / vāsā śuddhā ca triphalā paṭolaṃ ca karañjakam

निम्बाशनं कृष्णवेत्रं क्वाथकल्केन यद्धृतम । वज्रकं तद्भवेत्कुष्ठं शतवर्षाणि जीवति

nimbāśanaṃ kṛṣṇavetraṃ kvāthakalkena yaddhṛtam / vajrakaṃ tadbhavetkuṣṭhaṃ śatavarṣāṇi jīvati

स्वरसेन च दूर्वायाः पचेत्तैलं चतुर्गुणम । कच्छूर्विचर्चिका पामा अभ्यङ्गादेव नश्यति

svarasena ca dūrvāyāḥ pacettailaṃ caturguṇam / kacchūrvicarcikā pāmā abhyaṅgādeva naśyati

द्रुमत्वगर्ककुष्ठानि लवणानि च मूत्रकम । गम्भारिकाचित्रकैस्तैस्तैलं कुष्ठव्रणादिनुत

drumatvagarkakuṣṭhāni lavaṇāni ca mūtrakam / gambhārikācitrakaistaistailaṃ kuṣṭhavraṇādinut

(अथाम्लपित्तचिकित्सा) धात्रीनिम्बफलं तद्वद्गोमूत्रेण च चित्रकम । वासामृतापर्पटिकानिम्बभूनिम्बमार्करैः (वैः) । त्रिफलाकुलत्थैः क्वाथः सक्षौद्रश्चाम्लपित्तहा

(athāmlapittacikitsā) dhātrīnimbaphalaṃ tadvadgomūtreṇa ca citrakam / vāsāmṛtāparpaṭikānimbabhūnimbamārkaraiḥ (vaiḥ) / triphalākulatthaiḥ kvāthaḥ sakṣaudraścāmlapittahā

फलत्रिकं पटोलं च तिक्तक्वाथः सितायुतः । पीतो यष्टीमधुयुतो ज्वरच्छर्द्यम्लपित्तजित

phalatrikaṃ paṭolaṃ ca tiktakvāthaḥ sitāyutaḥ / pīto yaṣṭīmadhuyuto jvaracchardyamlapittajit

वासाघृतं तिक्तघृतं पिप्पलीघृतमेव च । अम्लपित्ते प्रयोक्तव्यं गुडकूष्माण्डकं तथा

vāsāghṛtaṃ tiktaghṛtaṃ pippalīghṛtameva ca / amlapitte prayoktavyaṃ guḍakūṣmāṇḍakaṃ tathā

पिप्पली मधुसंयुक्ता अम्लपित्तविनाशिनी । श्लेष्माग्निमान्द्यनुत्पथ्यापिप्पलीगुडमोदकः

pippalī madhusaṃyuktā amlapittavināśinī / śleṣmāgnimāndyanutpathyāpippalīguḍamodakaḥ

पिष्ट्वाजाजीं सधन्याकां घृप्रस्थं विपाचयेत । कफपित्तारुचिहरं मन्दानलवमिं हरेत

piṣṭvājājīṃ sadhanyākāṃ ghṛprasthaṃ vipācayet / kaphapittāruciharaṃ mandānalavamiṃ haret

(इत्यम्लपित्तचिकित्सा) पिप्पल्यमृतभूनिम्बवासकारिष्टपर्पटैः । खदिरारिष्टकैः क्वाथो विस्फोटार्तिज्वरापहः

(ityamlapittacikitsā) pippalyamṛtabhūnimbavāsakāriṣṭaparpaṭaiḥ / khadirāriṣṭakaiḥ kvātho visphoṭārtijvarāpahaḥ

त्रिफलारससंयुक्तं सर्पिस्त्रिवृतयासह । प्रयोक्तव्यं विरेकार्थं वीसर्पज्वरशान्तये

triphalārasasaṃyuktaṃ sarpistrivṛtayāsaha / prayoktavyaṃ virekārthaṃ vīsarpajvaraśāntaye

खादिरात्रिफलारिष्टपटोलामृतवासकैः । क्वाथो ऽष्टकाख्यो जयति रोमान्तिकमसूरिकाम

khādirātriphalāriṣṭapaṭolāmṛtavāsakaiḥ / kvātho 'ṣṭakākhyo jayati romāntikamasūrikām

कुष्ठवीसर्पविस्फोटकण्ड्वादीनां विघातकः । लशुनानां तु चृर्णस्य घर्षो मशकनाशनः

kuṣṭhavīsarpavisphoṭakaṇḍvādīnāṃ vighātakaḥ / laśunānāṃ tu cṛrṇasya gharṣo maśakanāśanaḥ

चर्मकीलं जरुमणिं मशकांस्तिलकालकान । उत्कृत्य शस्त्रेण दहेत्क्षागग्निभ्यामशेषतः

carmakīlaṃ jarumaṇiṃ maśakāṃstilakālakān / utkṛtya śastreṇa dahetkṣāgagnibhyāmaśeṣataḥ

पटोलनीलीलेपः स्याज्जाल (ज्वाला) गर्दभरोगनुत । गुञ्जाफलैः शृतं तलं भृङ्गराजरसेन तु । कण्ठ (ण्डु) दारुणकृत्कुष्ठवातव्याधिविनाशनम

paṭolanīlīlepaḥ syājjāla (jvālā) gardabharoganut / guñjāphalaiḥ śṛtaṃ talaṃ bhṛṅgarājarasena tu / kaṇṭha (ṇḍu) dāruṇakṛtkuṣṭhavātavyādhivināśanam

अर्कास्थिमज्जात्रिफलानालीछा भृङ्गराजकम । जीर्णे पक्वे लौहचूर्णं काञ्जिकं कृष्णकेशकृत

arkāsthimajjātriphalānālīchā bhṛṅgarājakam / jīrṇe pakve lauhacūrṇaṃ kāñjikaṃ kṛṣṇakeśakṛt

क्षीरात्सशर्करसाद्द्विप्रस्थो मधुकात्पले । तैलम्य कुडवं पक्वं तन्नस्यं पलितापहम

kṣīrātsaśarkarasāddviprastho madhukātpale / tailamya kuḍavaṃ pakvaṃ tannasyaṃ palitāpaham

मुखरोगे तु त्रिफलागण्डूषपरिधारणम । गृहधूम यवक्षारपाठाव्योपरसाञ्जनम

mukharoge tu triphalāgaṇḍūṣaparidhāraṇam / gṛhadhūma yavakṣārapāṭhāvyoparasāñjanam

तेजोदं त्रिफलालोध्रं चित्रकं चेति चूर्णितम । सक्षौद्रं धारयेद्वक्त्रे ग्रीवादन्तास्यरोगनुत

tejodaṃ triphalālodhraṃ citrakaṃ ceti cūrṇitam / sakṣaudraṃ dhārayedvaktre grīvādantāsyaroganut

पटोल निम्बजम्व्वाग्रमालतीनवपल्लवाः । पञ्चपल्लवकः श्रेष्ठः कषयो मुखधावने

paṭola nimbajamvvāgramālatīnavapallavāḥ / pañcapallavakaḥ śreṣṭhaḥ kaṣayo mukhadhāvane

लशुनार्द्रकशिग्रूणां पारुल्या मूलकस्य च । रुदन्त्याश्च रसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे

laśunārdrakaśigrūṇāṃ pārulyā mūlakasya ca / rudantyāśca rasaḥ śreṣṭhaḥ kaduṣṇaḥ karṇapūraṇe

तीव्रशूलोत्तरे कर्णे सशब्दे क्लेदवाहिनि । बस्तमूत्रं क्षिपेत्कोष्णं सैन्धवेनावचूर्णितम

tīvraśūlottare karṇe saśabde kledavāhini / bastamūtraṃ kṣipetkoṣṇaṃ saindhavenāvacūrṇitam

जातीपत्ररसे तैलं पक्वं पूतिककर्णजित । शुण्ठीतैलं सार्षपं च क्रोष्णं स्यात्कर्णशूलनुत

jātīpatrarase tailaṃ pakvaṃ pūtikakarṇajit / śuṇṭhītailaṃ sārṣapaṃ ca kroṣṇaṃ syātkarṇaśūlanut

पञ्चमूलिशृतं क्षीरं स्याच्चित्रकहरीतकी । सर्पिर्गुडः षडङ्गश्चयूषः पीनसशान्तये

pañcamūliśṛtaṃ kṣīraṃ syāccitrakaharītakī / sarpirguḍaḥ ṣaḍaṅgaścayūṣaḥ pīnasaśāntaye

अक्षिकुक्षिभवा रोगाः प्रतिश्यायव्रणज्वराः । पञ्चैते पञ्चरात्रेण प्रशमं यान्ति लङ्घनात

akṣikukṣibhavā rogāḥ pratiśyāyavraṇajvarāḥ / pañcaite pañcarātreṇa praśamaṃ yānti laṅghanāt

धात्रीरसानाञ्च दृशः कोपं हरति पूरणात । सक्षौद्रः सैन्धवो वापि शिग्रुदार्विरसाञ्जनम

dhātrīrasānāñca dṛśaḥ kopaṃ harati pūraṇāt / sakṣaudraḥ saindhavo vāpi śigrudārvirasāñjanam

हरिद्रादारुसिन्धूत्थपथ्याजनवगौरिकैः । पिष्टैर्दत्तो बहिर्लपो नेत्रव्याधिनिवारकः

haridrādārusindhūtthapathyājanavagaurikaiḥ / piṣṭairdatto bahirlapo netravyādhinivārakaḥ

मृतभ्रष्टाभयालेपात्त्रिफला क्षीरसंयुता । शुण्ठीनिम्बदलैः पिष्टैः सुखोष्णैः स्वल्पसैन्धवैः । धार्यश्चक्षुषि संक्षेपाच्छोथकण्डूरुजापहः

mṛtabhraṣṭābhayālepāttriphalā kṣīrasaṃyutā / śuṇṭhīnimbadalaiḥ piṣṭaiḥ sukhoṣṇaiḥ svalpasaindhavaiḥ / dhāryaścakṣuṣi saṃkṣepācchothakaṇḍūrujāpahaḥ

अभयाक्षामृतं चैकद्विचतुर्भागिकं युतम । मध्वाज्यलीढं क्वाथो वा सर्वनेत्ररुगर्दनम

abhayākṣāmṛtaṃ caikadvicaturbhāgikaṃ yutam / madhvājyalīḍhaṃ kvātho vā sarvanetrarugardanam

चन्दनत्रिफलापूगपलाशतरुमूलकैः । जलपिष्टैरियं विर्तिरशेषतिमिरापहा

candanatriphalāpūgapalāśatarumūlakaiḥ / jalapiṣṭairiyaṃ virtiraśeṣatimirāpahā

दध्नातिघृष्टं मरिचं रात्र्यान्ध्यापहमञ्जनम । त्रिफलाक्वाथकल्काभ्यां सपयस्कं शृतं घृतम

dadhnātighṛṣṭaṃ maricaṃ rātryāndhyāpahamañjanam / triphalākvāthakalkābhyāṃ sapayaskaṃ śṛtaṃ ghṛtam

तिमिराण्यचिराद्धन्यात्पीतमेतन्निशामुखे । पिप्पलीत्रिफला द्राक्षालोहचूर्णं ससैन्धवम

timirāṇyacirāddhanyātpītametanniśāmukhe / pippalītriphalā drākṣālohacūrṇaṃ sasaindhavam

भृङ्गराजरसैर्घृष्टं घुटिकाञ्जनमिष्यते । आन्ध्यं सतिमिरं काचं हन्त्यन्यान्नेत्ररोगकान

bhṛṅgarājarasairghṛṣṭaṃ ghuṭikāñjanamiṣyate / āndhyaṃ satimiraṃ kācaṃ hantyanyānnetrarogakān

त्रिकटु त्रिफला नक्त सैन्धवं च मनः शिला । रुचकं शङ्खनाभिश्च जातीपुष्पाणि निम्बकम

trikaṭu triphalā nakta saindhavaṃ ca manaḥ śilā / rucakaṃ śaṅkhanābhiśca jātīpuṣpāṇi nimbakam

रसाञ्जनं भृङ्गराजं घृतं मधु पयस्तथा । एतत्पिष्ट्वा च वटिका सर्वनेत्ररुगर्दिनी

rasāñjanaṃ bhṛṅgarājaṃ ghṛtaṃ madhu payastathā / etatpiṣṭvā ca vaṭikā sarvanetrarugardinī

दग्धमेरण्डकं मूलं लेपात्काकिकपेषितम । शिरो ऽर्तिं नाशयत्याशु पुष्पं वा मुचुकुन्दक (ज) म

dagdhameraṇḍakaṃ mūlaṃ lepātkākikapeṣitam / śiro 'rtiṃ nāśayatyāśu puṣpaṃ vā mucukundaka (ja) m

शतमूल्यैरण्डमूलचक्राव्याघ्रीपलैः शृतम । तैलं नस्यमरुश्लेष्मतिमिरोर्ध्वर (द्ध) गदापहम

śatamūlyairaṇḍamūlacakrāvyāghrīpalaiḥ śṛtam / tailaṃ nasyamaruśleṣmatimirordhvar (ddha) gadāpaham

नाचनं (लनणं) सगुडं विश्वं पिप्पली वा ससैन्धवा । भुजस्तम्भादिरोगेषु सर्वेषूर्ध्वगदेषु च

nācanaṃ (lanaṇaṃ) saguḍaṃ viśvaṃ pippalī vā sasaindhavā / bhujastambhādirogeṣu sarveṣūrdhvagadeṣu ca

सूर्यावर्ते विधातव्यं नस्यकर्मादिभेषजम । दशमूलीकषायं तु सर्पिः सैन्धवसंयुतम । नस्यमङ्गविभेदघ्नं सूर्यावर्तशिरो ऽर्तिनुत

sūryāvarte vidhātavyaṃ nasyakarmādibheṣajam / daśamūlīkaṣāyaṃ tu sarpiḥ saindhavasaṃyutam / nasyamaṅgavibhedaghnaṃ sūryāvartaśiro 'rtinut

दध्ना सौवर्चलाजाजीमधूकं नीलमुत्पलम । पिबेत्क्षौद्रयुतं नारी वातासृग्दरपीडिता

dadhnā sauvarcalājājīmadhūkaṃ nīlamutpalam / pibetkṣaudrayutaṃ nārī vātāsṛgdarapīḍitā

वासकस्वरसं पैत्ते गुडूच्या रसमेव वा । जलेनामलकीबीजं कल्कं वाससितामधु

vāsakasvarasaṃ paitte guḍūcyā rasameva vā / jalenāmalakībījaṃ kalkaṃ vāsasitāmadhu

आमलक्या मधुरसं मूलं कार्पासमेव वा । पाण्डुप्रदरशान्त्यर्थं पिबेत्तण्डुलवारिणा

āmalakyā madhurasaṃ mūlaṃ kārpāsameva vā / pāṇḍupradaraśāntyarthaṃ pibettaṇḍulavāriṇā

तण्डुलीयकमूलं तु सक्षौद्रे सरसाञ्जनम । तण्डुलोदकसंपीतं सर्वांश्चासृक्दराञ्जयेत । कुशमूलं तण्डुलाद्भिः पीतं चासृक्दरं जयेत

taṇḍulīyakamūlaṃ tu sakṣaudre sarasāñjanam / taṇḍulodakasaṃpītaṃ sarvāṃścāsṛkdarāñjayet / kuśamūlaṃ taṇḍulādbhiḥ pītaṃ cāsṛkdaraṃ jayet