श्रीगरुडमहापुराणम- 114 सूत उवाच । न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं न कश्चित्कस्यचिद्रिपुः । कारणादेव जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 114 sūta uvāca / na kaścitkasyacinmitraṃ na kaścitkasyacidripuḥ / kāraṇādeva jāyante mitrāṇi ripavastathā

शोकत्राणं भयत्राणं प्रीतिविश्वासभाजनम । केन रत्नांमदं सृष्टं मित्रमित्यक्षरद्वयम

śokatrāṇaṃ bhayatrāṇaṃ prītiviśvāsabhājanam / kena ratnāṃmadaṃ sṛṣṭaṃ mitramityakṣaradvayam

सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam / baddhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati

न मातरि न दारेषु न सोदर्ये न चात्मजे । विश्वासस्तादृशः पुंसां यादृङ्मित्रे स्वभावजे

na mātari na dāreṣu na sodarye na cātmaje / viśvāsastādṛśaḥ puṃsāṃ yādṛṅmitre svabhāvaje

यदिच्छेच्छाश्वतीं प्रीतिं त्रीन्दोषान्परिवर्जयेत । द्युतमर्थप्रयोगञ्च परोक्षे दारदर्शनम

yadicchecchāśvatīṃ prītiṃ trīndoṣānparivarjayet / dyutamarthaprayogañca parokṣe dāradarśanam

मात्रा स्वस्त्रा दुहित्रा वा न विविक्तासनो वसेत । बलवानिन्द्रियग्रामो विद्वांसमपि कर्षति

mātrā svastrā duhitrā vā na viviktāsano vaset / balavānindriyagrāmo vidvāṃsamapi karṣati

विपरीतरतिः कामः स्वायतेषु न विद्यते । यथोपायो वधो दण्डस्तथैव ह्यनु वर्तते

viparītaratiḥ kāmaḥ svāyateṣu na vidyate / yathopāyo vadho daṇḍastathaiva hyanu vartate

अपि कल्पानिलस्यैव तुरगस्य महोदधेः । शक्यते प्रसरो बोद्धुं न ह्यरक्तस्ये चतसः

api kalpānilasyaiva turagasya mahodadheḥ / śakyate prasaro boddhuṃ na hyaraktasye catasaḥ

क्षणो नास्ति रहो नास्ति न स्ति प्रार्थयिता जनः । तेन शौनक नारीणां सतीत्वमुपजायते

kṣaṇo nāsti raho nāsti na sti prārthayitā janaḥ / tena śaunaka nārīṇāṃ satītvamupajāyate

एक वै सेवते नित्यमन्यश्चेतपि रोचते । पुरुषाणामलाभेन नारी चैव पतिव्रता

eka vai sevate nityamanyaścetapi rocate / puruṣāṇāmalābhena nārī caiva pativratā

जननी यानि कुरुते रहस्यं मदनातुरा । सुतैस्तानि न चिन्त्यानि शीलविप्रतिपत्तिभिः

jananī yāni kurute rahasyaṃ madanāturā / sutaistāni na cintyāni śīlavipratipattibhiḥ

पराधीना निद्रा परदृदयकृत्यानुसरणं सदा हेला हास्यं नियतमपि शोकेन रहितम । पणे न्यस्तः कायो विटजनखुरैर्दारितगलो बहूत्कण्ठवृतिर्जगति गणिक्राया बहुमतः

parādhīnā nidrā paradṛdayakṛtyānusaraṇaṃ sadā helā hāsyaṃ niyatamapi śokena rahitam / paṇe nyastaḥ kāyo viṭajanakhurairdāritagalo bahūtkaṇṭhavṛtirjagati gaṇikrāyā bahumataḥ

अग्निरापः स्त्रियो मूर्खाः सर्पा राजकुलानि च । नित्यं परोपसेव्यानि सद्यः प्राणहराणि षट

agnirāpaḥ striyo mūrkhāḥ sarpā rājakulāni ca / nityaṃ paropasevyāni sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ

किं चित्रं यदि वेद (शब्द) शास्त्रकुशलो विप्रो भवेत्पण्डितः किं चित्रं यदि दण्डनीतिकुशलो राजा भवेद्धार्मिकः । किं चित्रं यदि रूपयौवनवती साध्वी भवेत्कामिनी तच्चित्रं यदि निर्धनो ऽपि पुरुषः पापं न कुर्यात्क्रचित

kiṃ citraṃ yadi veda (śabda) śāstrakuśalo vipro bhavetpaṇḍitaḥ kiṃ citraṃ yadi daṇḍanītikuśalo rājā bhaveddhārmikaḥ / kiṃ citraṃ yadi rūpayauvanavatī sādhvī bhavetkāminī taccitraṃ yadi nirdhano 'pi puruṣaḥ pāpaṃ na kuryātkracit

नात्मच्छिद्रं परे दद्याद्विद्याच्छिद्रं परस्य च । गूहेत्कूर्म इवाङ्गानि परभावञ्च लक्षयेत

nātmacchidraṃ pare dadyādvidyācchidraṃ parasya ca / gūhetkūrma ivāṅgāni parabhāvañca lakṣayet

पातालतलवा सिन्य उच्चप्राकारसंस्थिताः । यदि नो चिकुरोद्भेदाल्लभ्यन्ते कैः स्त्रियो न हि

pātālatalavā sinya uccaprākārasaṃsthitāḥ / yadi no cikurodbhedāllabhyante kaiḥ striyo na hi

समधर्मा हि मर्मज्ञस्तीक्ष्णः स्वजनकण्टकः । न तथा बाधते शत्रुः कृतवैरो बहिः स्थितः

samadharmā hi marmajñastīkṣṇaḥ svajanakaṇṭakaḥ / na tathā bādhate śatruḥ kṛtavairo bahiḥ sthitaḥ

स पण्डितो यो ह्यनुञ्जयेद्वै मिष्टेन बालं विनियेन शिष्टम । अर्थेन नारीं तपसा हि देवान्सर्वांश्च लोकांश्च सुसंग्रहेण

sa paṇḍito yo hyanuñjayedvai miṣṭena bālaṃ viniyena śiṣṭam / arthena nārīṃ tapasā hi devānsarvāṃśca lokāṃśca susaṃgraheṇa

छलेन मित्रं कलुषेण धर्मं परोपतापेन समृद्धिभावनम । सुखेन विद्यां पुरुषेण नारीं वाञ्छन्ति वै ये न च पण्डितास्ते

chalena mitraṃ kaluṣeṇa dharmaṃ paropatāpena samṛddhibhāvanam / sukhena vidyāṃ puruṣeṇa nārīṃ vāñchanti vai ye na ca paṇḍitāste

फलार्थो फलिनं वृक्षं यश्छिन्द्याद्दुर्मतिर्नरः । निष्फलं तस्य वै कार्यां महादोषमवाप्नुयात

phalārtho phalinaṃ vṛkṣaṃ yaśchindyāddurmatirnaraḥ / niṣphalaṃ tasya vai kāryāṃ mahādoṣamavāpnuyāt

सधनो हि तपस्वी च दूरतो वै कृतश्रमः । मद्यप स्त्री सतीत्येवं विप्र न श्रद्दधाम्यहम

sadhano hi tapasvī ca dūrato vai kṛtaśramaḥ / madyapa strī satītyevaṃ vipra na śraddadhāmyaham

न विश्वसेदविश्वस्ते मित्रस्यापि न विश्वसेत । कदाचित्कुपितं मित्रं सर्वं गुह्यं प्रकाशयेत

na viśvasedaviśvaste mitrasyāpi na viśvaset / kadācitkupitaṃ mitraṃ sarvaṃ guhyaṃ prakāśayet

सर्वभूतेषु विश्वासः सर्वभूतेषु सात्त्विकः । स्वबावमात्मना गूहेदेतत्साधोर्हि लक्षणम

sarvabhūteṣu viśvāsaḥ sarvabhūteṣu sāttvikaḥ / svabāvamātmanā gūhedetatsādhorhi lakṣaṇam

यस्मिन्कस्मिन्कृते कार्ये कर्तारमनुवर्तते । सर्वथा वर्तमानो ऽपि धैर्यबुद्धिन्तु कारयेत

yasminkasminkṛte kārye kartāramanuvartate / sarvathā vartamāno 'pi dhairyabuddhintu kārayet

वृद्धाः स्त्रियो नवं मद्यं शुष्कं मांसं त्रिमूलकम । रात्रौ दधि दिवा स्वप्नं विद्वान्षट परिवर्जयेत

vṛddhāḥ striyo navaṃ madyaṃ śuṣkaṃ māṃsaṃ trimūlakam / rātrau dadhi divā svapnaṃ vidvānṣaṭ parivarjayet

विषं गोष्ठी दरिद्रस्य वृद्धस्य तरुणी विषम । विषं कुशिक्षिता विद्या अजीर्णे भोजनं विषम

viṣaṃ goṣṭhī daridrasya vṛddhasya taruṇī viṣam / viṣaṃ kuśikṣitā vidyā ajīrṇe bhojanaṃ viṣam

प्रियं गानमकुण्ठस्य नीचस्योच्चासनं प्रियम । प्रियं दानं दरिद्रस्य भूनश्चतरुणी प्रिया

priyaṃ gānamakuṇṭhasya nīcasyoccāsanaṃ priyam / priyaṃ dānaṃ daridrasya bhūnaścataruṇī priyā

अत्यम्बुपानं कठिनाशनञ्च धातुक्षयोवेगविधारणञ्च । दिवाशयो जागरणञ्च रात्रौ षड्भिर्नराणां निवसन्ति रोगाः

atyambupānaṃ kaṭhināśanañca dhātukṣayovegavidhāraṇañca / divāśayo jāgaraṇañca rātrau ṣaḍbhirnarāṇāṃ nivasanti rogāḥ

बालातपश्चाप्यतिमैथुनञ्च श्मशानधूमः करतापनञ्च । रजस्वलावत्क्रनिरीक्षणञ्च सुदीर्घमायुर्ननु कर्षयेच्च

bālātapaścāpyatimaithunañca śmaśānadhūmaḥ karatāpanañca / rajasvalāvatkranirīkṣaṇañca sudīrghamāyurnanu karṣayecca

शुष्कं मांसं स्त्रियो वृद्धा बालार्कस्तरुणं दधि । प्रभाते मैथुनं निद्रा सद्यः प्राणहराणि षट

śuṣkaṃ māṃsaṃ striyo vṛddhā bālārkastaruṇaṃ dadhi / prabhāte maithunaṃ nidrā sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ

सद्यः पक्रघृतं द्राक्षा बाला स्त्री क्षीरभोजनम । उष्णोदकं तरुच्छाया सद्यः प्राणहराणि षट

sadyaḥ pakraghṛtaṃ drākṣā bālā strī kṣīrabhojanam / uṣṇodakaṃ tarucchāyā sadyaḥ prāṇaharāṇi ṣaṭ

कूपादकं वटच्छाया नारीणाञ्च पयोधरः । शीतकाले भवेदुष्णमुष्णकाले च शीतलम

kūpādakaṃ vaṭacchāyā nārīṇāñca payodharaḥ / śītakāle bhaveduṣṇamuṣṇakāle ca śītalam

त्रयो बलकराः सद्यो बालाभ्यङ्गसुभोजनम । त्रयो बलहराः सद्यो ह्यध्वा वे मैथुनं ज्वरः

trayo balakarāḥ sadyo bālābhyaṅgasubhojanam / trayo balaharāḥ sadyo hyadhvā ve maithunaṃ jvaraḥ

शुष्कं मांसं पयो नित्यं भार्यामित्रैः सहैव तु । न भाक्तव्यं नृपैः सार्धं वियोगं कुरुते क्षणात

śuṣkaṃ māṃsaṃ payo nityaṃ bhāryāmitraiḥ sahaiva tu / na bhāktavyaṃ nṛpaiḥ sārdhaṃ viyogaṃ kurute kṣaṇāt

कुचेलिन दन्तमलोपधारिणं बह्वाशिनं निष्ठुरवाक्यभाषिणम । सूर्योदये ह्यस्तमये ऽपि शायिनं विमुञ्चति श्रीरपि चक्रपाणिनम

kucelina dantamalopadhāriṇaṃ bahvāśinaṃ niṣṭhuravākyabhāṣiṇam / sūryodaye hyastamaye 'pi śāyinaṃ vimuñcati śrīrapi cakrapāṇinam

नित्यं छेदस्तृणानं धरणिविलखनं पादयोश्चापमार्ष्टिः दन्तानामप्यशौचं मलिनवसनता रूक्षता मूर्धजानाम । द्वे सध्ये चापि निद्रा विवसनशयनं ग्रासहासातिरेकः स्वाङ्गे पीठे च वाद्यं निधनमुपनयेत्केशवस्यापि लक्ष्मीम

nityaṃ chedastṛṇānaṃ dharaṇivilakhanaṃ pādayoścāpamārṣṭiḥ dantānāmapyaśaucaṃ malinavasanatā rūkṣatā mūrdhajānām / dve sadhye cāpi nidrā vivasanaśayanaṃ grāsahāsātirekaḥ svāṅge pīṭhe ca vādyaṃ nidhanamupanayetkeśavasyāpi lakṣmīm

शिरः सुधौतं चरणौ सुमार्जितौ वराङ्गनासेवनमल्पभोजनम । अनग्नशायित्वमपर्वमैथुनं चिरप्रनष्टां श्रियमानयन्ति षट

śiraḥ sudhautaṃ caraṇau sumārjitau varāṅganāsevanamalpabhojanam / anagnaśāyitvamaparvamaithunaṃ cirapranaṣṭāṃ śriyamānayanti ṣaṭ

यस्य कस्य तु पुष्पस्य पाणाडरस्य विशेषतः । शिरसा धार्यमाणस्य ह्यलक्ष्मीः प्रतिहन्यते

yasya kasya tu puṣpasya pāṇāḍarasya viśeṣataḥ / śirasā dhāryamāṇasya hyalakṣmīḥ pratihanyate

दीपस्य पश्चिमा छाया छाया शय्यासनस्य च । रजकस्य तु यत्तीर्थलक्ष्मीस्तत्र तिष्ठति

dīpasya paścimā chāyā chāyā śayyāsanasya ca / rajakasya tu yattīrthalakṣmīstatra tiṣṭhati

बालातपः प्रेतधूमः स्त्री वृद्धा तरुणं दधि । आयुष्कामो न सेवेत तथा संमार्जनीरजः

bālātapaḥ pretadhūmaḥ strī vṛddhā taruṇaṃ dadhi / āyuṣkāmo na seveta tathā saṃmārjanīrajaḥ

गजाश्वरथधान्यानां गवाञ्चैव रजः शुभम । अशुभं च विजानीयात्खरोष्ट्रजाविकेषु च

gajāśvarathadhānyānāṃ gavāñcaiva rajaḥ śubham / aśubhaṃ ca vijānīyātkharoṣṭrajāvikeṣu ca

गवां रजो धान्यरजः पुत्रस्याङ्गभवं रजः । एतद्रजो महाशस्तं महापातकनाशनम

gavāṃ rajo dhānyarajaḥ putrasyāṅgabhavaṃ rajaḥ / etadrajo mahāśastaṃ mahāpātakanāśanam

अजारजः खररजो यत्तु संमार्जनीरजः । एतद्रजो महापापं महाकिल्बिषकारकम

ajārajaḥ khararajo yattu saṃmārjanīrajaḥ / etadrajo mahāpāpaṃ mahākilbiṣakārakam

शूर्पवातो नखाग्राम्बु स्नानवस्त्रमृजोदकम । केशाम्बु मार्जनीरेणुर्हन्ति पुण्यं पुरा कृतम

śūrpavāto nakhāgrāmbu snānavastramṛjodakam / keśāmbu mārjanīreṇurhanti puṇyaṃ purā kṛtam

विप्रयोर्विप्रवह्न्योश्च दम्पत्योः स्वामिनोस्तथा । अन्तरेण न गन्तव्यं हयस्य वृषभस्य च

viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāminostathā / antareṇa na gantavyaṃ hayasya vṛṣabhasya ca

स्त्रीषु राजाग्निसर्पेषु स्वाध्याये शत्रुसेवने । भोगास्वादेषु विश्वासं कः प्राज्ञः कर्तुमर्हति

strīṣu rājāgnisarpeṣu svādhyāye śatrusevane / bhogāsvādeṣu viśvāsaṃ kaḥ prājñaḥ kartumarhati

न विश्वसेदविश्वस्तं विश्वस्तं विश्वस्तं नातिविश्वसेत । विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलादपि निकृन्तति

na viśvasedaviśvastaṃ viśvastaṃ viśvastaṃ nātiviśvaset / viśvāsādbhayamutpannaṃ mūlādapi nikṛntati

वैरिणा सह सन्धाय विश्वस्तो यदि तिष्ठति । स वृक्षाग्रे प्रसुप्तो हि पतितः प्रतिबुध्यते

vairiṇā saha sandhāya viśvasto yadi tiṣṭhati / sa vṛkṣāgre prasupto hi patitaḥ pratibudhyate

नात्यन्तं मृदुना भाव्यं नात्यन्तं कूरकर्मणा । मृदुनैव मृदुं हन्ति दारुणेनैव दारुणम

nātyantaṃ mṛdunā bhāvyaṃ nātyantaṃ kūrakarmaṇā / mṛdunaiva mṛduṃ hanti dāruṇenaiva dāruṇam

नात्यन्तं सरलैर्भाव्यं नात्यन्तं मृदुना तथा । सरलास्तत्र छिद्यन्ते कुब्जास्तिष्ठन्ति पादपाः

nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ nātyantaṃ mṛdunā tathā / saralāstatra chidyante kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ

नमन्ति फलिनो वृक्षा नमन्ति गुणिनो जनाः । शुष्कवृक्षाश्च मूर्खाश्च भिद्यन्ते न नमन्ति च

namanti phalino vṛkṣā namanti guṇino janāḥ / śuṣkavṛkṣāśca mūrkhāśca bhidyante na namanti ca

अप्रार्थितानि दुः खानि यथैवायान्ति यान्ति च । मार्जार इव लुम्पेत तथा प्रार्थयितार नरः

aprārthitāni duḥ khāni yathaivāyānti yānti ca / mārjāra iva lumpeta tathā prārthayitāra naraḥ

पूर्वं पश्चाच्चरन्त्यार्ये सदैव बहुसम्पदः । विपरीतमनार्ये च यथेच्छसि तथा चर

pūrvaṃ paścāccarantyārye sadaiva bahusampadaḥ / viparītamanārye ca yathecchasi tathā cara

षट्कर्णो भिद्यते मन्त्रश्चतुः कर्णश्चधार्यते । द्विकर्णस्य तु मन्त्रस्य ब्रह्माप्यन्त न बुध्यते

ṣaṭkarṇo bhidyate mantraścatuḥ karṇaścadhāryate / dvikarṇasya tu mantrasya brahmāpyanta na budhyate

तया गवा किं क्रियते या न दोग्ध्री न गर्भिणी । कोरऽथ पुत्रेण जातेन यो न विद्वान्न धार्मिकः

tayā gavā kiṃ kriyate yā na dogdhrī na garbhiṇī / kor'tha putreṇa jātena yo na vidvānna dhārmikaḥ

एकेनापि सुपुत्रेण विद्यायुक्तेन धीमता । कुलं पुरुषसिंहेन चन्द्रेण गगनं यथा

ekenāpi suputreṇa vidyāyuktena dhīmatā / kulaṃ puruṣasiṃhena candreṇa gaganaṃ yathā

एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना । वनं सुवासितं सर्वं सुपुत्रेण कुलं यथा

ekenāpi suvṛkṣeṇa puṣpitena sugandhinā / vanaṃ suvāsitaṃ sarvaṃ suputreṇa kulaṃ yathā

एको हि गुणवान्पुत्रो निर्गुणेन शतेन किम । चन्द्रो हन्ति तमांस्येको न च ज्योतिः सहस्रकम

eko hi guṇavānputro nirguṇena śatena kim / candro hanti tamāṃsyeko na ca jyotiḥ sahasrakam

लालयेत्पञ्च वर्षाणि दश वर्षाणि ताडयेत । प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत

lālayetpañca varṣāṇi daśa varṣāṇi tāḍayet / prāpte tu ṣoḍaśe varṣe putraṃ mitravadācaret

जायमानो हरेद्दारान वर्धमानो हरेद्धनम । म्रियमाणो हरेत्प्राणान्नास्ति पुत्रसमो रिपुः

jāyamāno hareddārān vardhamāno hareddhanam / mriyamāṇo haretprāṇānnāsti putrasamo ripuḥ

केचिन्मृगमुखा व्याघ्राः केचिद्व्याघ्रमुखा मृगाः । तत्स्वरूपपहिज्ञाने ह्यविश्वासः पदेपदे

kecinmṛgamukhā vyāghrāḥ kecidvyāghramukhā mṛgāḥ / tatsvarūpapahijñāne hyaviśvāsaḥ padepade

एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते । यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः

ekaḥ kṣamāvatāṃ doṣo dvitīyo nopapadyate / yadenaṃ kṣamayā yuktamaśaktaṃ manyate janaḥ

एतदेवानुमन्येत भोगा हि क्षणभङ्गिनः । स्निग्धेषु च विदग्धस्य मतयो वै ह्यनाकुलाः

etadevānumanyeta bhogā hi kṣaṇabhaṅginaḥ / snigdheṣu ca vidagdhasya matayo vai hyanākulāḥ

ज्येष्ठः पितृसमो भ्राता मृते पितरि शौनक । सर्वेषां स पिता हि स्यात्सर्वेषामनुपालकः

jyeṣṭhaḥ pitṛsamo bhrātā mṛte pitari śaunaka / sarveṣāṃ sa pitā hi syātsarveṣāmanupālakaḥ

कनिष्ठेषु च सर्वेषु समत्वेनानुवर्तते । समापभोगजीवेषु यथैवं तनयेषु च

kaniṣṭheṣu ca sarveṣu samatvenānuvartate / samāpabhogajīveṣu yathaivaṃ tanayeṣu ca

बहूनामल्पसाराणां समवायो हि दारुणः । तृणैरावेष्टिता रज्जुस्तया नागो ऽपि बध्यते

bahūnāmalpasārāṇāṃ samavāyo hi dāruṇaḥ / tṛṇairāveṣṭitā rajjustayā nāgo 'pi badhyate

अपहृत्य परस्वं हि यस्तु दानं प्रयच्छति । स दाता नरकं याति यस्यार्थास्तस्य तत्फलम

apahṛtya parasvaṃ hi yastu dānaṃ prayacchati / sa dātā narakaṃ yāti yasyārthāstasya tatphalam

देवद्रव्यविनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च । कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

devadravyavināśena brahmasvaharaṇena ca / kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā / niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

नाश्रन्ति पितरो देवाः क्षुद्रस्य वृषलीपतेः । भार्याजितस्य नाश्रन्ति यस्याश्चोपपतिर्गृहे

nāśranti pitaro devāḥ kṣudrasya vṛṣalīpateḥ / bhāryājitasya nāśranti yasyāścopapatirgṛhe

अकृजज्ञमनार्यञ्च दीर्धरोषमनार्जवम । चतुरो विद्धि चाण्डालाञ्जात्या जायेत पञ्चमः

akṛjajñamanāryañca dīrdharoṣamanārjavam / caturo viddhi cāṇḍālāñjātyā jāyeta pañcamaḥ

नोपेक्षितव्यो दुर्बद्धि शत्रुरल्पो ऽप्यवज्ञया । वह्निरल्पो ऽप्यसंहार्यः कुरुते भस्मसाज्जगत

nopekṣitavyo durbaddhi śatruralpo 'pyavajñayā / vahniralpo 'pyasaṃhāryaḥ kurute bhasmasājjagat

नवे वयसि यः शान्तः स शान्त इति मे मतिः । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

nave vayasi yaḥ śāntaḥ sa śānta iti me matiḥ / dhātuṣu kṣīyamāṇeṣu śamaḥ kasya na jāyate

पन्थान इव विप्रेन्द्र सर्वसाधारणाः श्रियः । मदीया इति मत्वा वै न हि हर्षयुतो भवेत

panthāna iva viprendra sarvasādhāraṇāḥ śriyaḥ / madīyā iti matvā vai na hi harṣayuto bhavet

चित्तायत्तं धातुवश्यं शरीरं चित्ते नष्टे धातवो यान्ति नाशम । तस्माच्चित्तं सर्वदा रक्षणीयं स्वस्थे चित्ते धातवः सम्भवन्ति

cittāyattaṃ dhātuvaśyaṃ śarīraṃ citte naṣṭe dhātavo yānti nāśam / tasmāccittaṃ sarvadā rakṣaṇīyaṃ svasthe citte dhātavaḥ sambhavanti