श्रीगरुडमहापुराणम- 95 याज्ञवल्क्य उवाच । शृण्वन्तु मुनयो धर्मान गृहस्थस्य यतव्रताः । गुरवे च धनं दत्त्वा स्नात्वा च तदनुज्ञया

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 95 yājñavalkya uvāca / śṛṇvantu munayo dharmān gṛhasthasya yatavratāḥ / gurave ca dhanaṃ dattvā snātvā ca tadanujñayā

समापितब्रह्मचर्यो लक्षण्यां स्त्रियमुद्वहेत । अनन्यपूर्विकां कान्तामसपिण्डां यवीयसीम

samāpitabrahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyamudvahet / ananyapūrvikāṃ kāntāmasapiṇḍāṃ yavīyasīm

अरोगिणीं भ्रातृमतीमसमानार्षगोत्रजाम । पञ्चमात्सप्तमादूर्ध्वं मातृतः पितृतस्तथा

arogiṇīṃ bhrātṛmatīmasamānārṣagotrajām / pañcamātsaptamādūrdhvaṃ mātṛtaḥ pitṛtastathā

दशपूरुषविख्याताच्छ्रोत्रियाणां महाकुलात । सवर्णः श्रोत्रियो विद्वान्वरो दोषान्वितो न च

daśapūruṣavikhyātācchrotriyāṇāṃ mahākulāt / savarṇaḥ śrotriyo vidvānvaro doṣānvito na ca

यदुच्यते द्विजातीनां शूद्राद्दारोपसंग्रहः । न तन्मम मतं यस्मात्तत्रायं जायते स्वयम

yaducyate dvijātīnāṃ śūdrāddāropasaṃgrahaḥ / na tanmama mataṃ yasmāttatrāyaṃ jāyate svayam

तिस्रो वर्णानुपूर्व्येण द्वे तथैका यथाक्रमम । ब्राह्मणक्षत्त्रियविशां भार्याः स्वा शूद्रजन्मनः

tisro varṇānupūrvyeṇa dve tathaikā yathākramam / brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ bhāryāḥ svā śūdrajanmanaḥ

ब्राह्मो विवाह आहूय दीयते शक्त्यलङ्कृता । तज्जः पुनात्युभयतः पुरुषोनेकविंशतिम

brāhmo vivāha āhūya dīyate śaktyalaṅkṛtā / tajjaḥ punātyubhayataḥ puruṣonekaviṃśatim

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवमादायार्षस्तु गोयुगम । चतुर्दश प्रथमजः पुनात्युत्तरजश्च षटू

yajñasthāyartvije daivamādāyārṣastu goyugam / caturdaśa prathamajaḥ punātyuttarajaśca ṣaṭū

इत्युक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयते ऽर्थिने । स कायः पावयेत्तज्जः षड्वंश्यानात्मना सह

ityuktvā caratāṃ dharmaṃ saha yā dīyate 'rthine / sa kāyaḥ pāvayettajjaḥ ṣaḍvaṃśyānātmanā saha

आसुरो द्रविणादानाद्गान्धर्वः समयान्मिथः । राक्षसो युद्धहरणात्पैशाचः कन्यकाच्छलात

āsuro draviṇādānādgāndharvaḥ samayānmithaḥ / rākṣaso yuddhaharaṇātpaiśācaḥ kanyakācchalāt

चत्वारो ब्राह्मणस्याद्यास्तथा गान्धर्वराक्षसौ । राज्ञस्तथासुरो वैश्ये शूद्रे चान्त्यस्तु गर्हितः

catvāro brāhmaṇasyādyāstathā gāndharvarākṣasau / rājñastathāsuro vaiśye śūdre cāntyastu garhitaḥ

पाणिर्ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीत क्षत्त्रिया शरम । वैश्या प्रतोदमादद्याद्वेदने चाग्रजन्मनः

pāṇirgrāhyaḥ savarṇāsu gṛhṇīta kṣattriyā śaram / vaiśyā pratodamādadyādvedane cāgrajanmanaḥ

पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा । कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतीस्थः परः परः

pitā pitāmaho bhrātā sakulyo jananī tathā / kanyāpradaḥ pūrvanāśe prakṛtīsthaḥ paraḥ paraḥ

अप्रयच्छन्समाप्नोति भ्रूणहत्यामृतावृतौ । एषामभावे दातॄणां कन्या कुर्यात स्वयंवरम

aprayacchansamāpnoti bhrūṇahatyāmṛtāvṛtau / eṣāmabhāve dātṝṇāṃ kanyā kuryāt svayaṃvaram

सकृत्प्रदीयते कन्या हरंस्तां चोरदण्डभाक । अदुष्टां हि त्यजन्दण्ड्यः सुदुष्टां तु परित्यजेत

sakṛtpradīyate kanyā haraṃstāṃ coradaṇḍabhāk / aduṣṭāṃ hi tyajandaṇḍyaḥ suduṣṭāṃ tu parityajet

अपुत्रा गुबपुज्ञातो देवरः पुत्रकान्यगा । सपिण्डो वा समोत्रो वा घृताभ्यक्त ऋतावियात

aputrā gubapujñāto devaraḥ putrakānyagā / sapiṇḍo vā samotro vā ghṛtābhyakta ṛtāviyāt

आगर्भसम्भवं गच्छेत्पतितस्त्वन्यथा भवेत । अनेन विधिना जात क्षेत्रपस्य भवेत्सुतः

āgarbhasambhavaṃ gacchetpatitastvanyathā bhavet / anena vidhinā jāta kṣetrapasya bhavetsutaḥ

हृताधिकारां मलिनां पिण्डमात्रोपसेविनीम । परिभूतामधः शय्यां वासयेद्य्वभिचारिणीम

hṛtādhikārāṃ malināṃ piṇḍamātropasevinīm / paribhūtāmadhaḥ śayyāṃ vāsayedyvabhicāriṇīm

सोमः शौचं ददौ तासां गन्धर्वश्च सुभां गिरम । पावकः सर्वमेध्यत्वं मेध्या वै योषितो यतः

somaḥ śaucaṃ dadau tāsāṃ gandharvaśca subhāṃ giram / pāvakaḥ sarvamedhyatvaṃ medhyā vai yoṣito yataḥ

व्यभिचारादृतौशुद्धिर्गर्भेत्यागं करोति च । गर्भभर्तृवधे तासां तथा महति पातके

vyabhicārādṛtauśuddhirgarbhetyāgaṃ karoti ca / garbhabhartṛvadhe tāsāṃ tathā mahati pātake

सुरापि व्याधिता द्वेष्ट्री वन्ध्यार्थघ्न्यप्रियंवदा । अधिविन्ना च भर्तव्या महदेनोन्यथा भवेत

surāpi vyādhitā dveṣṭrī vandhyārthaghnyapriyaṃvadā / adhivinnā ca bhartavyā mahadenonyathā bhavet

यत्राविरोधो दम्पत्योस्त्रिवर्गस्तत्त्र वर्धते । मृते जीवति या पत्यौ या नान्यमुपगच्छति

yatrāvirodho dampatyostrivargastattra vardhate / mṛte jīvati yā patyau yā nānyamupagacchati

सेह कीर्तिमवाप्नोति मोदते चोमया सह । शुद्धां त्यजंस्तृतीयांशं दद्यादामरणं स्त्रियाः

seha kīrtimavāpnoti modate comayā saha / śuddhāṃ tyajaṃstṛtīyāṃśaṃ dadyādāmaraṇaṃ striyāḥ

स्त्रीभिर्भर्तुर्वचः कार्यमेष धर्मः परः स्त्रियाः । षोडशर्तुनिशाः स्त्रीणां तासु युग्मासु संविशेत

strībhirbharturvacaḥ kāryameṣa dharmaḥ paraḥ striyāḥ / ṣoḍaśartuniśāḥ strīṇāṃ tāsu yugmāsu saṃviśet

ब्रह्मचारी च पर्वाण्याद्याश्ततस्त्रस्तु वर्जयेत । एवं गच्छं स्त्रियं क्षामां मघां मूलां च वर्जयेत

brahmacārī ca parvāṇyādyāśtatastrastu varjayet / evaṃ gacchaṃ striyaṃ kṣāmāṃ maghāṃ mūlāṃ ca varjayet

लक्षण्यं जनयेदेव पुत्रं रोगविवर्जितम । यथा कामी भवेद्वापि स्त्रीणां (स्म) वलमनुस्मरन

lakṣaṇyaṃ janayedeva putraṃ rogavivarjitam / yathā kāmī bhavedvāpi strīṇāṃ (sma) valamanusmaran

स्वदारनिरतश्चैव स्त्रियो रक्ष्या यतस्ततः । भर्तृभ्रातृपितृज्ञातिश्वश्रूश्वशुरदेवरैः

svadāranirataścaiva striyo rakṣyā yatastataḥ / bhartṛbhrātṛpitṛjñātiśvaśrūśvaśuradevaraiḥ

बन्धुभिश्च स्त्रियः पूज्या भूषणाच्छादनाशनैः । संयतो पस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी

bandhubhiśca striyaḥ pūjyā bhūṣaṇācchādanāśanaiḥ / saṃyato paskarā dakṣā hṛṣṭā vyayaparāṅmukhī

श्वश्रूश्वशुरयोः कुर्यात्पादयोर्वन्दनं सदा । क्रीडाशरीरसंस्कारसमाजोत्सवदशनम

śvaśrūśvaśurayoḥ kuryātpādayorvandanaṃ sadā / krīḍāśarīrasaṃskārasamājotsavadaśanam

हास्यं परगृहे यानं त्यजेत्प्रेषितभर्तृका । रक्षेत्कन्यां पिता बाल्ये यौवने पतिरेव ताम

hāsyaṃ paragṛhe yānaṃ tyajetpreṣitabhartṛkā / rakṣetkanyāṃ pitā bālye yauvane patireva tām

वार्धक्ये रक्षते पुत्रो ह्यन्यथा ज्ञातयस्तथा । पतिं विना न तिष्ठेत्तु दिवा वा यदि वा निशि

vārdhakye rakṣate putro hyanyathā jñātayastathā / patiṃ vinā na tiṣṭhettu divā vā yadi vā niśi

ज्येष्ठां धर्मविधौ कुर्यान्न कनिष्ठां कदाचन । दाहयेदग्निहोत्रेण स्त्रियं वृत्तवतीं पतिः

jyeṣṭhāṃ dharmavidhau kuryānna kaniṣṭhāṃ kadācana / dāhayedagnihotreṇa striyaṃ vṛttavatīṃ patiḥ

आहरेद्विधिवद्दारानग्निं चैवाविलम्बितः । हिता भर्तुर्दिवं गच्छेदिह कीर्तीरवाप्य च

āharedvidhivaddārānagniṃ caivāvilambitaḥ / hitā bharturdivaṃ gacchediha kīrtīravāpya ca