श्रीगरुडमहापुराणम- 50 ब्रह्मोवाच । अहन्यहनि यः कुर्यात्क्रियां स ज्ञानमाप्नुयात । ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 50 brahmovāca / ahanyahani yaḥ kuryātkriyāṃ sa jñānamāpnuyāt / brāhme muhūrte cotthāya dharmamarthaṃ ca cintayet

चिन्तयेद्धृदि पद्मस्थमानन्दमजरं हरिम । उषः काले तु संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः

cintayeddhṛdi padmasthamānandamajaraṃ harim / uṣaḥ kāle tu saṃprāpte kṛtvā cāvaśyakaṃ budhaḥ

स्त्रायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि । प्रतः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः

strāyānnadīṣu śuddhāsu śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi / prataḥ snānena pūyante ye 'pi pāpakṛto janāḥ

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत । प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टष्टकरं हि तत

tasmātsarvaprayatnena prātaḥ snānaṃ samācaret / prātaḥ snānaṃ praśaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭaṣṭakaraṃ hi tat

सुखात्सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्त्रवन्ति हि । अतो नैवाचरेत्कर्माण्यकृत्वा स्नानमादितः

sukhātsuptasya satataṃ lālādyāḥ saṃstravanti hi / ato naivācaretkarmāṇyakṛtvā snānamāditaḥ

अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम । प्रतः स्नानेन पापानि धूयन्ते नात्र संशयः

alakṣmīḥ kālakarṇo ca duḥ svapnaṃ durvicintitam / prataḥ snānena pāpāni dhūyante nātra saṃśayaḥ

न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म संस्मृतम । होमे जप्ये विशेषेण तस्मात्स्नानं समाचरेत

na ca snānaṃ vinā puṃsāṃ prāśastyaṃ karma saṃsmṛtam / home japye viśeṣeṇa tasmātsnānaṃ samācaret

अशक्तावशिरस्कं तु स्नानमस्य विधीयते । आर्द्रेण वाससा वापि मार्जनं कायिकं स्मृतम

aśaktāvaśiraskaṃ tu snānamasya vidhīyate / ārdreṇa vāsasā vāpi mārjanaṃ kāyikaṃ smṛtam

ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च । वारुणं यौगिकं तद्वत्षडङ्गं स्नानमाचरेत

brāhmamāgneyamuddiṣṭaṃ vāyavyaṃ divyameva ca / vāruṇaṃ yaugikaṃ tadvatṣaḍaṅgaṃ snānamācaret

ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः । आग्रेयं भस्मनाऽपादमस्तकाद्देहधूननम

brāhmaṃ tu mārjanaṃ mantraiḥ kuśaiḥ sodakabindubhiḥ / āgreyaṃ bhasmanā'pādamastakāddehadhūnanam

गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम । यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद्दिव्यमुच्यते

gavāṃ hi rajasā proktaṃ vāyavyaṃ snānamuttamam / yattu sātapavarṣeṇa snānaṃ taddivyamucyate

वारुणं चावगाहं च मानर्स त्वात्मवेदनम । यौगिकं स्नानमाख्यातं योगेन हरिचिन्तनम

vāruṇaṃ cāvagāhaṃ ca mānarsa tvātmavedanam / yaugikaṃ snānamākhyātaṃ yogena haricintanam

आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः । क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसम्भवं शुभम

ātmatīrthamiti khyātaṃ sevitaṃ brahmavādibhiḥ / kṣīravṛkṣasamudbhūtaṃ mālatīsambhavaṃ śubham

अपामार्गं च विल्वं च करवीरं च धावने । उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा भक्षयेद्दन्तधावनम

apāmārgaṃ ca vilvaṃ ca karavīraṃ ca dhāvane / udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā bhakṣayeddantadhāvanam

प्रक्षाल्य भुक्त्वा तज्जह्याच्छुचौ देशे समाहितः । स्नात्वा सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा

prakṣālya bhuktvā tajjahyācchucau deśe samāhitaḥ / snātvā santarpayeddevānṛṣīnpitṛgaṇāṃstathā

आचम्य विधिवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः । संमार्ज्य मन्त्रै रात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभैः

ācamya vidhivannityaṃ punarācamya vāgyataḥ / saṃmārjya mantrai rātmānaṃ kuśaiḥ sodakabindubhaiḥ

आपोहिष्ठाव्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः । ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्त्रीं वेदमातरम

āpohiṣṭhāvyāhṛtibhiḥ sāvitryā vāruṇaiḥ śubhaiḥ / oṅkāravyāhṛtiyutāṃ gāyattrīṃ vedamātaram

जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद्भारस्करं प्रति तन्मनाः । प्राक्कूलेषु ततः स्थित्वा दर्भेषु सुसमाहितः

japtvā jalāñjaliṃ dadyādbhāraskaraṃ prati tanmanāḥ / prākkūleṣu tataḥ sthitvā darbheṣu susamāhitaḥ

प्राणायामं ततः कृत्वा ध्यायेत्सन्ध्यामिति श्रुतिः । या सन्ध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला

prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā dhyāyetsandhyāmiti śrutiḥ / yā sandhyā sā jagatsūtirmāyātītā hi niṣkalā

ऐश्वरी केवला शक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा । ध्यात्वा रक्तां सितां कृष्णां गायत्त्रीं वै जपेद्वुधः

aiśvarī kevalā śaktistattvatrayasamudbhavā / dhyātvā raktāṃ sitāṃ kṛṣṇāṃ gāyattrīṃ vai japedvudhaḥ

प्राङ्मुखः सततं विप्रः सन्ध्योपासनमाचरेत । सन्ध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु

prāṅmukhaḥ satataṃ vipraḥ sandhyopāsanamācaret / sandhyāhīno 'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu

यदन्यत्कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलभाग्भवेत । अनन्यचेतसः सन्तो ब्राह्मणा वेदपारगाः

yadanyatkurute kiñcinna tasya phalabhāgbhavet / ananyacetasaḥ santo brāhmaṇā vedapāragāḥ

उपास्य विधिवत्सन्ध्यां प्राप्ताः पूर्वपरां गतिम । यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्म कार्ये द्विजोत्तमः

upāsya vidhivatsandhyāṃ prāptāḥ pūrvaparāṃ gatim / yo 'nyatra kurute yatnaṃ dharma kārye dvijottamaḥ

विहाय सन्ध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सन्ध्योपासनमाचरेत

vihāya sandhyāpraṇatiṃ sa yāti narakāyutam / tasmātsarvaprayatnena sandhyopāsanamācaret

उपासितो भवेत्तेन देवो योगतनुः परः । सहस्रपरमां नित्यां शतमध्यां दशावराम

upāsito bhavettena devo yogatanuḥ paraḥ / sahasraparamāṃ nityāṃ śatamadhyāṃ daśāvarām

गायत्त्रीं वै जपेद्विद्वान्प्राङ्मुखः प्रयतः शुचिः । अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयस्थं समाहितः

gāyattrīṃ vai japedvidvānprāṅmukhaḥ prayataḥ śuciḥ / athopatiṣṭhedādityamudayasthaṃ samāhitaḥ

मन्त्रैस्तु विविधैः सौरैः ऋग्यजुःसामसंज्ञितैः । उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम

mantraistu vividhaiḥ sauraiḥ ṛgyajuḥsāmasaṃjñitaiḥ / upasthāya mahāyogaṃ devadevaṃ divākaram

कुर्वीत प्रणतिं भूमौ मूर्धानमभिमन्त्रितः । ओं खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे

kurvīta praṇatiṃ bhūmau mūrdhānamabhimantritaḥ / oṃ khakholkāya śāntāya kāraṇatrayahetave

निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे । त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम

nivedayāmi cātmānaṃ namaste jñānarūpiṇe / tvameva brahma paramamāpo jyotī raso 'mṛtam

भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वो रुद्रः सनातनः । एतद्वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवनमुत्तमम

bhūrbhuvaḥ svastvamoṅkāraḥ sarvo rudraḥ sanātanaḥ / etadvai sūryahṛdayaṃ japtvā stavanamuttamam

प्रातः काले च मध्याह्ने नमस्कुर्याद्दिवाकरम । अथागम्य गृहं विप्रः (पश्चात) समाचम्य यथाविधि

prātaḥ kāle ca madhyāhne namaskuryāddivākaram / athāgamya gṛhaṃ vipraḥ (paścāt) samācamya yathāvidhi

प्रज्वाल्य वह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम । ऋत्विक पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः

prajvālya vahniṃ vidhivajjuhuyājjātavedasam / ṛtvik putro 'tha patnī vā śiṣyo vāpi sahodaraḥ

प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयाद्वा यथाविधि । विना म (त) न्त्रेण यत्कर्म नामुत्रेह फलप्रदम

prāpyānujñāṃ viśeṣeṇa juhuyādvā yathāvidhi / vinā ma (ta) ntreṇa yatkarma nāmutreha phalapradam

दैवतानि नमस्कुर्यादुपहारान्निवेदयेत । गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत

daivatāni namaskuryādupahārānnivedayet / guruṃ caivāpyupāsīta hitaṃ cāsya samācaret

वेदाभ्यासं ततः कुर्यात्प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः । जपेद्वाध्यापयेच्छिष्यान्धारयेद्वै विचारयेत

vedābhyāsaṃ tataḥ kuryātprayatnācchaktito dvijaḥ / japedvādhyāpayecchiṣyāndhārayedvai vicārayet

अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः । वैदिकांश्चैव निगमान्वेदाङ्गानि च सर्वशः

avekṣeta ca śāstrāṇi dharmādīni dvijottamaḥ / vaidikāṃścaiva nigamānvedāṅgāni ca sarvaśaḥ

उपयादीश्वरं चैव योगक्षेमप्रासिद्धये । साधयेद्विविधानर्थान्कुटुम्बार्थं ततो द्विजः

upayādīśvaraṃ caiva yogakṣemaprāsiddhaye / sādhayedvividhānarthānkuṭumbārthaṃ tato dvijaḥ

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत । पुष्पाक्षतांस्तिलकुशान गोमयं शुद्धमेव च

tato madhyāhnasamaye snānārthaṃ mṛdamāharet / puṣpākṣatāṃstilakuśān gomayaṃ śuddhameva ca

नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरः सु च । स्नानं समाचरेन्नैव परकीये कदाचन

nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥ su ca / snānaṃ samācarennaiva parakīye kadācana

पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य स्नानं दुष्यन्ति नित्यशः । मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि

pañca piṇḍānanuddhṛtya snānaṃ duṣyanti nityaśaḥ / mṛdaikayā śiraḥ kṣālyaṃ dvābhyāṃ nābhestathopari

अधश्च तिसृभिः क्षाल्यं पादौ षट्भिस्तथैव च । मृत्तिका च समुद्दिष्टा वृद्धामलकमात्निका

adhaśca tisṛbhiḥ kṣālyaṃ pādau ṣaṭbhistathaiva ca / mṛttikā ca samuddiṣṭā vṛddhāmalakamātnikā

गोमयस्य प्रमाणं तु तेनाङ्गं लेपयेत्ततः । प्रक्षाल्याचम्य विधिवत्ततः स्नायात्समाहितः

gomayasya pramāṇaṃ tu tenāṅgaṃ lepayettataḥ / prakṣālyācamya vidhivattataḥ snāyātsamāhitaḥ

लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः । अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैरालिङ्गैर्वारुणैः शुभैः

lepayitvā tu tīrasthastalliṅgaireva mantrataḥ / abhimantrya jalaṃ mantrairāliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ

त्नानकाले स्मरेद्विष्णमापो नारायणो यतः । प्रेक्ष्य ओङ्कारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये

tnānakāle smaredviṣṇamāpo nārāyaṇo yataḥ / prekṣya oṅkāramādityaṃ trirnimajjejjalāśaye

आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित । अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतोमुखः

ācāntaḥ punarācāmenmantreṇānena mantravit / antaścarasi bhūteṣu guhāyāṃ viśvatomukhaḥ

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम । द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येव्द्याहृतिप्रणवान्विताम

tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāra āpo jyotī raso 'mṛtam / drupadāṃ vā trirabhyasyevdyāhṛtipraṇavānvitām

सावित्रीं वा जपे द्विद्वांस्तथा चैवाघमर्षणम । ततः संमार्जनं कुर्यादापोहिष्ठामयोभुवः

sāvitrīṃ vā jape dvidvāṃstathā caivāghamarṣaṇam / tataḥ saṃmārjanaṃ kuryādāpohiṣṭhāmayobhuvaḥ

इदमापः प्रवहतव्याहृतिभिस्तथैव च । ततो ऽभिमन्त्रितं तोपमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः

idamāpaḥ pravahatavyāhṛtibhistathaiva ca / tato 'bhimantritaṃ topamāpo hiṣṭhādimantrakaiḥ

अन्तर्जलमवाङ्मग्नो जपेत्त्रिरघमर्षणम । द्रुपदां वाथ सावित्ररिं तद्विष्णोः परमं पदम

antarjalamavāṅmagno japettriraghamarṣaṇam / drupadāṃ vātha sāvitrariṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

आवर्तयेद्वा प्रणवं देवदेवं रमरेद्धरिम । अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते

āvartayedvā praṇavaṃ devadevaṃ ramareddharim / apaḥ pāṇau samādāya japtvā vai mārjane kṛte

विन्यस्य मूर्ध्नि तत्तोयं मुच्यते सर्वपातकैः । सन्ध्यामुपास्य चाचम्य संस्मरेन्नित्यमीश्वरम

vinyasya mūrdhni tattoyaṃ mucyate sarvapātakaiḥ / sandhyāmupāsya cācamya saṃsmarennityamīśvaram

अथोपतिष्ठेदादित्यमूर्ध्वपुष्पान्विताञ्जलिम । प्रक्षिप्यालोकयेद्देवमुदयन्तं न शक्यते

athopatiṣṭhedādityamūrdhvapuṣpānvitāñjalim / prakṣipyālokayeddevamudayantaṃ na śakyate

उदुत्यं चित्रमित्येवं तच्चक्षुरिति मन्त्रतः । हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः

udutyaṃ citramityevaṃ taccakṣuriti mantrataḥ / haṃsaḥ śuciṣadetena sāvitryā ca viśeṣataḥ

अन्यैः सौरैर्वैदिकैश्च गायत्त्रीं च ततो जपेत । मन्त्रांश्च विविधान्पश्चात्प्राक्कूले च कशासने

anyaiḥ saurairvaidikaiśca gāyattrīṃ ca tato japet / mantrāṃśca vividhānpaścātprākkūle ca kaśāsane

तिष्ठंश्च वीक्ष्यमाणोरऽकं जपं कुर्यात्समाहितः । स्फटिकाब्जाक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवैः

tiṣṭhaṃśca vīkṣyamāṇor'kaṃ japaṃ kuryātsamāhitaḥ / sphaṭikābjākṣarudrākṣaiḥ putrajīvasamudbhavaiḥ

कर्तव्या त्वक्षाला स्यादन्तरा तत्र सा स्मृता । यदि स्यात्क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतश्चरेत

kartavyā tvakṣālā syādantarā tatra sā smṛtā / yadi syātklinnavāsā vai vārimadhyagataścaret

अन्यथा च शुचौ भूम्यां दर्भेषु च समाहितः । प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्य ततः क्षितौ

anyathā ca śucau bhūmyāṃ darbheṣu ca samāhitaḥ / pradakṣiṇaṃ samāvṛtya namaskṛtya tataḥ kṣitau

आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत । ततः सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा

ācamya ca yathāśāstraṃ śaktyā svādhyāyamācaret / tataḥ santarpayeddevānṛṣīnpitṛgaṇāṃstathā

आदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि च । देवान्ब्रह्मऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः

ādāvoṅkāramuccārya namo 'nte tarpayāmi ca / devānbrahmaṛṣīṃścaiva tarpayedakṣatodakaiḥ

पितॄन्देवान्मुनीन भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः

pitṝndevānmunīn bhaktyā svasūtroktavidhānataḥ

देवर्षोंस्तर्पयेद्धीमानुदकाञ्जलिभिः पितॄत । यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषितर्पणे

devarṣoṃstarpayeddhīmānudakāñjalibhiḥ pitṝt / yajñopavītī devānāṃ nivītī ṛṣitarpaṇe

प्राचीनावीती पित्र्ये तु तेन तीर्थेन भारत । निष्पीड्य स्नानवस्त्रं वै समाचम्य च वाग्यतः

prācīnāvītī pitrye tu tena tīrthena bhārata / niṣpīḍya snānavastraṃ vai samācamya ca vāgyataḥ

स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद्देवान्पुष्पैः पत्रैस्तथाम्बुभिः । ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम

svairmantrairarcayeddevānpuṣpaiḥ patraistathāmbubhiḥ / brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ sūryaṃ tathaiva madhusūdanam

अन्यांश्चाभिमतान्देवान भक्त्या चाक्रोधनो हर! । प्रदद्याद्वाथ पुष्पादि सूक्तेन पुरुषेण तु

anyāṃścābhimatāndevān bhaktyā cākrodhano hara! / pradadyādvātha puṣpādi sūktena puruṣeṇa tu

आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक समर्चिताः । ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै देवं वारिसमाहितः

āpo vā devatāḥ sarvāstena samyak samarcitāḥ / dhyātvā praṇavapūrvaṃ vai devaṃ vārisamāhitaḥ

नमस्कारेण पुषापाणि विन्यसेद्वै पृथक्पृथक । नर्ते ह्याराधनात्पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम

namaskāreṇa puṣāpāṇi vinyasedvai pṛthakpṛthak / narte hyārādhanātpuṇyaṃ vidyate karma vaidikam

तस्मात्तत्रादिमध्यान्ते चेतसा धारयेद्धरिम । तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु

tasmāttatrādimadhyānte cetasā dhārayeddharim / tadviṣṇoriti mantreṇa sūktena puruṣeṇa tu

निवेदयेच्च आत्मानं विष्णवे ऽमलतेजसे । तदाध्यात्ममनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः

nivedayecca ātmānaṃ viṣṇave 'malatejase / tadādhyātmamanāḥ śāntastadviṣṇoriti mantrataḥ

अप्रेते सशिरा वेतियजेत्वा पुष्पके हरिम । देवयज्ञं पितृयज्ञं तथैव च । मानुषं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान्समाचरेत

aprete saśirā vetiyajetvā puṣpake harim / devayajñaṃ pitṛyajñaṃ tathaiva ca / mānuṣaṃ brahmayajñaṃ ca pañca yajñānsamācaret

यदि स्यात्तर्पणादर्वाग्ब्रयज्ञं कुतो भवेत । कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत

yadi syāttarpaṇādarvāgbrayajñaṃ kuto bhavet / kṛtvā manuṣyayajñaṃ vai tataḥ svādhyāyamācaret

वैश्वदेवस्तु कर्तव्यो देवयज्ञः स तु स्मृतः । भूतयज्ञःऋ स वै ज्ञेयो भूतेभ्यो यस्त्वयं बलिः

vaiśvadevastu kartavyo devayajñaḥ sa tu smṛtaḥ / bhūtayajñaḥṛ sa vai jñeyo bhūtebhyo yastvayaṃ baliḥ

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च । दद्याद्भूमौ बहिस्त्वन्नं पक्षिभ्यश्च द्विजोत्तमः

śvabhyaśca śvapacebhyaśca patitādibhya eva ca / dadyādbhūmau bahistvannaṃ pakṣibhyaśca dvijottamaḥ

एकं तु भोजयेद्विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमाः । नित्यश्राद्धं तदुद्दिश्य पितृयज्ञो गतिप्रदः

ekaṃ tu bhojayedvipraṃ pitṝnuddiśya sattamāḥ / nityaśrāddhaṃ taduddiśya pitṛyajño gatipradaḥ

उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः । वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत

uddhṛtya vā yathāśakti kiñcidannaṃ samāhitaḥ / vedatattvārthaviduṣe dvijāyaivopapādayet

पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयोद्द्विजम । मनोवाक्कर्मभिः शान्तं स्वागतैः स्वगृहं ततः

pūjayedatithiṃ nityaṃ namasyedarcayoddvijam / manovākkarmabhiḥ śāntaṃ svāgataiḥ svagṛhaṃ tataḥ

भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमन्नं तत्स्याच्चतुर्गुणम । पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते

bhikṣāmāhurgrāsamātramannaṃ tatsyāccaturguṇam / puṣkalaṃ hantakāraṃ tu taccaturguṇamucyate

गोदोहमात्रकालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम । अभ्यागतान्यथाशक्ति पूजयेदतिथिं तथा

godohamātrakālaṃ vai pratīkṣyo hyatithiḥ svayam / abhyāgatānyathāśakti pūjayedatithiṃ tathā

भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद्विधिवद्ब्रह्यचारिणे । दद्यादन्नं यथाशक्ति अर्थिभ्यो लोभवर्जितः

bhikṣāṃ vai bhikṣave dadyādvidhivadbrahyacāriṇe / dadyādannaṃ yathāśakti arthibhyo lobhavarjitaḥ

भुञ्जति बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन । अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान द्विजोत्तमः

bhuñjati bandhubhiḥ sārdhaṃ vāgyato 'nnamakutsayan / akṛtvā tu dvijaḥ pañca mahāyajñān dvijottamaḥ

भुञ्जते चेत्स मूढात्मा तिर्यग्योनिं च गच्छति । वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रियाक्षमाः

bhuñjate cetsa mūḍhātmā tiryagyoniṃ ca gacchati / vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā mahāyajñakriyākṣamāḥ

नाशयन्त्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा । यो मोहादथ वालस्यादकृत्वा देवतार्चनम

nāśayantyāśu pāpāni devānāmarcanaṃ tathā / yo mohādatha vālasyādakṛtvā devatārcanam

भुङ्क्ते स याति नरकान्त्सूंकरेष्वेव जायते । अशौचं संप्रवक्ष्यामि अशुचिः पातकी सदा

bhuṅkte sa yāti narakāntsūṃkareṣveva jāyate / aśaucaṃ saṃpravakṣyāmi aśuciḥ pātakī sadā

अशौचं चैव संसर्गाच्छुद्धिः संसर्गवर्जनात । दशाहं प्राहुराशौचं सर्वेविप्रा विपश्चितः

aśaucaṃ caiva saṃsargācchuddhiḥ saṃsargavarjanāt / daśāhaṃ prāhurāśaucaṃ sarveviprā vipaścitaḥ

मृतेषु वाथ जातेषु ब्राह्मणानां द्विजोत्तम । आदन्तजननात सद्य आचूडादेकरात्रकम

mṛteṣu vātha jāteṣu brāhmaṇānāṃ dvijottama / ādantajananāt sadya ācūḍādekarātrakam

त्रिरात्रमौपनयनाद्दशरात्रमतः परम । क्षत्त्रियो द्वादशहेन दशभिः पञ्चभिर्विशः

trirātramaupanayanāddaśarātramataḥ param / kṣattriyo dvādaśahena daśabhiḥ pañcabhirviśaḥ

शुध्येन्मासेन वै शूद्रो यतीनां नास्ति पातकम । रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावेषु शौचकम

śudhyenmāsena vai śūdro yatīnāṃ nāsti pātakam / rātribhirmāsatulyābhirgarbhastrāveṣu śaucakam