श्रीगरुडमहापुराणम- 23 सूत उवाच । शिवार्चनं प्रवक्ष्यामि धरंमकामादिसाधनम । त्रिभिर्मन्त्रैराचामेत्तु स्वाहान्तैः प्रणवादिकैः

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 23 sūta uvāca / śivārcanaṃ pravakṣyāmi dharṃmakāmādisādhanam / tribhirmantrairācāmettu svāhāntaiḥ praṇavādikaiḥ

ओं हां आत्मतत्त्वाय विद्यातत्त्वाय हीं तथा । ओं हूं शिवतत्त्वाय स्वाहा हृदा स्याच्छ्रोत्रवन्दनम

oṃ hāṃ ātmatattvāya vidyātattvāya hīṃ tathā / oṃ hūṃ śivatattvāya svāhā hṛdā syācchrotravandanam

भस्मस्नानं तर्पणं च ओं हां स्वाहा सर्वमन्त्रकाः । सर्वे देवाः सर्वमुनिर्नमो ऽन्तो वौषडन्तकः

bhasmasnānaṃ tarpaṇaṃ ca oṃ hāṃ svāhā sarvamantrakāḥ / sarve devāḥ sarvamunirnamo 'nto vauṣaḍantakaḥ

स्वधान्ताः सर्वपितरः स्वधान्ताश्च पितामहाः । ओं हां प्रपितामहेभ्यस्तथा मातामहादयः

svadhāntāḥ sarvapitaraḥ svadhāntāśca pitāmahāḥ / oṃ hāṃ prapitāmahebhyastathā mātāmahādayaḥ

हां नमः सर्वमातृभ्यस्ततः स्यात्प्राणसंयमः । आचामं मार्जनं चाथो गायत्रीं च जपेत्ततः

hāṃ namaḥ sarvamātṛbhyastataḥ syātprāṇasaṃyamaḥ / ācāmaṃ mārjanaṃ cātho gāyatrīṃ ca japettataḥ

ओं हां तन्महेशाय विद्महे,वाग्विशुद्धाय धीमहि, तन्नो रुद्रः प्रचोदयात

oṃ hāṃ tanmaheśāya vidmahe,vāgviśuddhāya dhīmahi, tanno rudraḥ pracodayāt

सूर्योपस्थानकं कृत्वा सूर्यमन्त्रैः प्रपूजयेत । ओं हां हीं हूं हैं हौं हः शिवसूर्याय नमः । ओं हं खखोल्काय सूर्यमूर्तये नमः । ओं ह्रां ह्रीं सः सूर्याय नमः

sūryopasthānakaṃ kṛtvā sūryamantraiḥ prapūjayet / oṃ hāṃ hīṃ hūṃ haiṃ hauṃ haḥ śivasūryāya namaḥ / oṃ haṃ khakholkāya sūryamūrtaye namaḥ / oṃ hrāṃ hrīṃ saḥ sūryāya namaḥ

दण्डिने पिङ्गले त्वातिभूतानि च ततः स्मरेत । अग्नयादौ विमलेशानमाराध्य परमं सुखम

daṇḍine piṅgale tvātibhūtāni ca tataḥ smaret / agnayādau vimaleśānamārādhya paramaṃ sukham

यजेत्पद्मां च रां दीप्तां रीं सूक्ष्मां रूं जयां च रें । भद्रां च रैं विभूतिं रों विमलां रौममोधि (रोधि) काम

yajetpadmāṃ ca rāṃ dīptāṃ rīṃ sūkṣmāṃ rūṃ jayāṃ ca reṃ / bhadrāṃ ca raiṃ vibhūtiṃ roṃ vimalāṃ raumamodhi (rodhi) kām

रं विद्युतां च पूर्वादौ रा (रं) मध्ये सर्वतोमुखीम । अर्कासनं सूर्यमूर्तें ह्रां ह्रूं (ह्रीं) सः सूर्यमर्चयेत

raṃ vidyutāṃ ca pūrvādau rā (raṃ) madhye sarvatomukhīm / arkāsanaṃ sūryamūrteṃ hrāṃ hrūṃ (hrīṃ) saḥ sūryamarcayet

ओं आं हृदर्काय च शिरः शिखा च भूर्भुवः स्वरोम । ज्वालिनीं ह्रं कवचस्य चास्त्रं राज्ञां च दीक्षिताम

oṃ āṃ hṛdarkāya ca śiraḥ śikhā ca bhūrbhuvaḥ svarom / jvālinīṃ hraṃ kavacasya cāstraṃ rājñāṃ ca dīkṣitām

यजेत्सूर्यहृदा सर्वान्सों सोमं मं च मङ्गलम । बं बुधं बृं बृहस्पतिं भं भार्गवं शं शनैश्चरम

yajetsūryahṛdā sarvānsoṃ somaṃ maṃ ca maṅgalam / baṃ budhaṃ bṛṃ bṛhaspatiṃ bhaṃ bhārgavaṃ śaṃ śanaiścaram

रं राहुं कं यजेत्केतुं ओं तेजश्चण्डमर्चयेत । सूर्यमभ्यर्च्य चाचम्य कनिष्ठातो ऽङ्गकांन्यसेत

raṃ rāhuṃ kaṃ yajetketuṃ oṃ tejaścaṇḍamarcayet / sūryamabhyarcya cācamya kaniṣṭhāto 'ṅgakāṃnyaset

हां हृच्छिरो हूं शिखा हैं वरंम हौं चैव नेत्रकम । हो ऽस्त्रं शक्तिस्थितिं कृत्वा भूतशुद्धिं पुनर्न्यसेत

hāṃ hṛcchiro hūṃ śikhā haiṃ varṃma hauṃ caiva netrakam / ho 'straṃ śaktisthitiṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ punarnyaset

अर्घ्यपात्रं ततः कृत्वा तदद्भिः प्रोक्षयेद्यजेत

arghyapātraṃ tataḥ kṛtvā tadadbhiḥ prokṣayedyajet

आत्मानं पद्मसंस्थं च हौं शिवाय ततो बहिः । द्वारे नन्दिमहाकालौ गङ्गा च यमुनाथ गौः

ātmānaṃ padmasaṃsthaṃ ca hauṃ śivāya tato bahiḥ / dvāre nandimahākālau gaṅgā ca yamunātha gauḥ

श्रीरस्त्रं वास्त्वधिपतिं ब्रह्माणं च गणं गुरुम । शक्त्यनन्तौ यजेन्मध्ये पूर्वादौ धरंमकादिकम

śrīrastraṃ vāstvadhipatiṃ brahmāṇaṃ ca gaṇaṃ gurum / śaktyanantau yajenmadhye pūrvādau dharṃmakādikam

अधरंमाद्यं च वह्न्यादौ मध्ये पद्मस्य कर्णिके । वामाज्येष्ठा च पूर्वादौ रौद्री काली च पूर्षदः

adharṃmādyaṃ ca vahnyādau madhye padmasya karṇike / vāmājyeṣṭhā ca pūrvādau raudrī kālī ca pūrṣadaḥ

ओं हौं कलविकरिण्यै बलविकरिणी ततः । बलप्रमथिनी सर्वभूतानां दमनी ततः

oṃ hauṃ kalavikariṇyai balavikariṇī tataḥ / balapramathinī sarvabhūtānāṃ damanī tataḥ

मनोन्मनी यजेदेताः पठिमध्ये शिवाग्रतः । शिवासनं महामूर्ति मूर्तिमध्ये शिवाय च

manonmanī yajedetāḥ paṭhimadhye śivāgrataḥ / śivāsanaṃ mahāmūrti mūrtimadhye śivāya ca

आवाहनं स्थापनं च सन्निधानं निरोधनम । सकलीकरणं मुद्रादर्शनं चार्घ्यपाद्यकम

āvāhanaṃ sthāpanaṃ ca sannidhānaṃ nirodhanam / sakalīkaraṇaṃ mudrādarśanaṃ cārghyapādyakam

आचामाभ्यङ्गमुद्वर्तं स्नानं निरंमथनं चरेत । वस्त्रं विलेपनं पुष्पं धूपं दीपं चरुं ददेत

ācāmābhyaṅgamudvartaṃ snānaṃ nirṃmathanaṃ caret / vastraṃ vilepanaṃ puṣpaṃ dhūpaṃ dīpaṃ caruṃ dadet

आचामं मुखवासं च ताम्बूलं हस्तशोधनम । छत्रचामरपावित्रं परमीकरणं चरेत

ācāmaṃ mukhavāsaṃ ca tāmbūlaṃ hastaśodhanam / chatracāmarapāvitraṃ paramīkaraṇaṃ caret

रूपक्पेन चैकाहजपो जाप्यसमर्पणम । स्तुतिर्नतिर्हृदाद्यैश्च ज्ञेयं नामाङ्ग पूजनम

rūpakpena caikāhajapo jāpyasamarpaṇam / stutirnatirhṛdādyaiśca jñeyaṃ nāmāṅga pūjanam

अग्नीशरक्षो वायव्ये मध्ये पूर्वादितन्त्रकम । इन्द्राद्यांश्च यजेच्चण्डं तस्मै निर्माल्यमर्पयेत

agnīśarakṣo vāyavye madhye pūrvāditantrakam / indrādyāṃśca yajeccaṇḍaṃ tasmai nirmālyamarpayet

गुहायातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम । सिद्धिर्भवतु मे देव तत्प्रसादात्त्वयि स्थितिः

guhāyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam / siddhirbhavatu me deva tatprasādāttvayi sthitiḥ

यत्किञ्चित्क्रियते कर्म सदा सुकृतदुष्कृतम । तन्मे शिवपदस्थस्य रुद्र क्षपय शङ्कर

yatkiñcitkriyate karma sadā sukṛtaduṣkṛtam / tanme śivapadasthasya rudra kṣapaya śaṅkara

शिवो दाता शिवो भोक्ता शिवः सर्वमिदं जगत । शिवो जयति सर्वत्र यः शिवः सो ऽहमेव च

śivo dātā śivo bhoktā śivaḥ sarvamidaṃ jagat / śivo jayati sarvatra yaḥ śivaḥ so 'hameva ca

यत्कृतं यत्करिष्यामि तत्सर्वं सुकृतं तव(तस्तवम) । त्वं त्राता विश्वनेता च नान्योनाथो ऽस्तिमेशिव

yatkṛtaṃ yatkariṣyāmi tatsarvaṃ sukṛtaṃ tava(tastavam) / tvaṃ trātā viśvanetā ca nānyonātho 'stimeśiva

अथान्येन प्रकारेण शिवपूजां वदाम्यहम । गणः सरस्वती नन्दी महाकालो ऽथगङ्गया

athānyena prakāreṇa śivapūjāṃ vadāmyaham / gaṇaḥ sarasvatī nandī mahākālo 'thagaṅgayā

पवनास्त्रं वास्त्वधिपो द्वारि पूर्वादितस्त्विमे । इन्द्राद्याः पूजनीयाश्च तत्त्वानि पृथिवी जलम

pavanāstraṃ vāstvadhipo dvāri pūrvāditastvime / indrādyāḥ pūjanīyāśca tattvāni pṛthivī jalam

तेजो वायुर्व्योम गन्धो रसरूपे च शब्दकः । स्पर्शो वाक पाणि पादं च पायूपस्थं श्रुतित्वचम

tejo vāyurvyoma gandho rasarūpe ca śabdakaḥ / sparśo vāk pāṇi pādaṃ ca pāyūpasthaṃ śrutitvacam

चक्षुर्जिह्वा घ्राणमनो बुद्धिश्चाहं प्रकृत्यपि । पुमान्नागो बुद्धिविद्ये कला कालो नियत्यपि

cakṣurjihvā ghrāṇamano buddhiścāhaṃ prakṛtyapi / pumānnāgo buddhividye kalā kālo niyatyapi

माया च शुद्ध विद्या च ईश्वरश्च सदाशिवः । शक्तिः शिवश्च ताञ्ज्ञात्वा मुक्तो ज्ञानी शिवो भवेत

māyā ca śuddha vidyā ca īśvaraśca sadāśivaḥ / śaktiḥ śivaśca tāñjñātvā mukto jñānī śivo bhavet

यः शिवः स हरिर्ब्रह्मा सो ऽहं ब्रह्मास्मि शङ्कर

yaḥ śivaḥ sa harirbrahmā so 'haṃ brahmāsmi śaṅkara

भूतशुद्धिं प्रवक्ष्यामि यया शुद्धः शिवो भवेत । हृत्पद्मे सद्योमन्त्रः स्यान्निवृत्तिश्च कला इडा

bhūtaśuddhiṃ pravakṣyāmi yayā śuddhaḥ śivo bhavet / hṛtpadme sadyomantraḥ syānnivṛttiśca kalā iḍā

पिङ्गला द्वे च नाड्यौ तु प्राणो ऽपानश्च मारुतौ । इन्द्रो देहो ब्रह्महेतुश्चतुरस्त्रं च मण्डलम

piṅgalā dve ca nāḍyau tu prāṇo 'pānaśca mārutau / indro deho brahmahetuścaturastraṃ ca maṇḍalam

वक्त्रेण लाञ्छितं वायुमेकोद्धातगुणाः शराः । त्दृत्स्थानसादृश्यरुतं शतकोटिप्रविस्तरम

vaktreṇa lāñchitaṃ vāyumekoddhātaguṇāḥ śarāḥ / tdṛtsthānasādṛśyarutaṃ śatakoṭipravistaram

ओं ह्रीं प्रतिष्ठायै ह्रूं ह्रः फट । ओं ह्रीं ह्रूं विद्यायै ह्रं ह्रः फट । चतुरशीतिकोटीनामुच्छ्रयं भूमितन्त्रकम

oṃ hrīṃ pratiṣṭhāyai hrūṃ hraḥ phaṭ / oṃ hrīṃ hrūṃ vidyāyai hraṃ hraḥ phaṭ / caturaśītikoṭīnāmucchrayaṃ bhūmitantrakam

तन्मध्ये भववृक्षं च आत्मानं च विचिन्तयेत । अधोमुखीं ततः पृथ्वीं तत्तच्छुध्दं भवेद्ध्रुवम

tanmadhye bhavavṛkṣaṃ ca ātmānaṃ ca vicintayet / adhomukhīṃ tataḥ pṛthvīṃ tattacchudhdaṃ bhaveddhruvam

वामा देवी प्रतिष्ठा च सुषुम्ना धारिका तथा । समानोदानवरुणा देवता विष्णु कारणम

vāmā devī pratiṣṭhā ca suṣumnā dhārikā tathā / samānodānavaruṇā devatā viṣṇu kāraṇam

अद्धाताश्च गुणा वेदाः श्वेतं ध्यानं तथैव च । एवं कुर्यात्कण्ठपद्ममर्धचन्द्राख्यमण्डलम

addhātāśca guṇā vedāḥ śvetaṃ dhyānaṃ tathaiva ca / evaṃ kuryātkaṇṭhapadmamardhacandrākhyamaṇḍalam

पद्माङ्कितं द्विविंशतिककोटिविस्तीर्णमौ स्मरेत । चतुर्नवत्युच्छ्रयं च आत्मानं च अधोमुखम

padmāṅkitaṃ dviviṃśatikakoṭivistīrṇamau smaret / caturnavatyucchrayaṃ ca ātmānaṃ ca adhomukham

तालुस्थानं च पद्मं च अघोरो विद्ययान्वितः । नाभ्यो(ड्यो) ष्ठयोर्हस्तिजिह्वाध्यानो नागोग्निदेवता

tālusthānaṃ ca padmaṃ ca aghoro vidyayānvitaḥ / nābhyo(ḍyo) ṣṭhayorhastijihvādhyāno nāgognidevatā

रुद्रहेतुस्त्रिरुद्धातास्त्रिगुणा रक्तवर्णकम । ज्वालाकृते त्रिकोणं च चतुः कोटिशतानि च

rudrahetustriruddhātāstriguṇā raktavarṇakam / jvālākṛte trikoṇaṃ ca catuḥ koṭiśatāni ca

विस्तीर्णं च समुत्सेधं रुद्रतत्त्वं विचिन्तयेत । ललाटे वै तत्पुरुषः शान्तिर्यः शाद्वलं बुधाः (वृषा)

vistīrṇaṃ ca samutsedhaṃ rudratattvaṃ vicintayet / lalāṭe vai tatpuruṣaḥ śāntiryaḥ śādvalaṃ budhāḥ (vṛṣā)

कूर्मश्च कृकरो वायुर्देव ईश्वरकारणम । द्विरुद्धातो गुणौ द्वौ च धूम्रषट्कोणमण्डलम

kūrmaśca kṛkaro vāyurdeva īśvarakāraṇam / dviruddhāto guṇau dvau ca dhūmraṣaṭkoṇamaṇḍalam

बिन्द्वङ्कितं चाष्टकोटिविस्तीर्णं चोच्छ्रयस्तथा । चतुर्दशाधिकं कोटिवायुतत्त्वं विचिन्तयेत

bindvaṅkitaṃ cāṣṭakoṭivistīrṇaṃ cocchrayastathā / caturdaśādhikaṃ koṭivāyutattvaṃ vicintayet

द्वादशति सरसिजे शान्त्य तीतास्तथेश्वराः । कुहूश्च शङ्खिनी नाड्यो देवदत्तो धनञ्जयः

dvādaśati sarasije śāntya tītāstatheśvarāḥ / kuhūśca śaṅkhinī nāḍyo devadatto dhanañjayaḥ

शिखैशानकारणं च सदाशिव इति स्मृतः । गुण एकस्तथोद्धातः शुद्धस्फटिकवत्स्मरेत

śikhaiśānakāraṇaṃ ca sadāśiva iti smṛtaḥ / guṇa ekastathoddhātaḥ śuddhasphaṭikavatsmaret

षोडशकोटिविस्तीर्णं पञ्चविंशतिकोच्छ्रयम । वर्तुलं चिन्तयेव्द्योम भुतशुद्धिरुदाहृता

ṣoḍaśakoṭivistīrṇaṃ pañcaviṃśatikocchrayam / vartulaṃ cintayevdyoma bhutaśuddhirudāhṛtā

गुणयो गुरुर्बोजगुरुः शक्तयनन्तौ च धरंमकः । ज्ञानवैराग्यमैश्वर्यैस्ततः पूर्वादिपत्रके

guṇayo gururbojaguruḥ śaktayanantau ca dharṃmakaḥ / jñānavairāgyamaiśvaryaistataḥ pūrvādipatrake

अधोर्ध्ववदने द्वे च पद्मकर्णिककेसरम । वामाद्या आत्मविद्या च सदा ध्यायेच्छिवाख्यकम

adhordhvavadane dve ca padmakarṇikakesaram / vāmādyā ātmavidyā ca sadā dhyāyecchivākhyakam

तत्त्वं शिवासने मूर्तिर्हे हौं विद्यादेहाय नमः । बद्धपद्मासनासीनः सितः षोडशवार्षिकः

tattvaṃ śivāsane mūrtirhe hauṃ vidyādehāya namaḥ / baddhapadmāsanāsīnaḥ sitaḥ ṣoḍaśavārṣikaḥ

पञ्चवक्त्रः कराग्रैः स्वैर्दशभिश्चैव धारयन । अभयं प्रसादं शक्तिं शूलं खट्वाङ्गमीश्वरः

pañcavaktraḥ karāgraiḥ svairdaśabhiścaiva dhārayan / abhayaṃ prasādaṃ śaktiṃ śūlaṃ khaṭvāṅgamīśvaraḥ

दक्षैः करैर्वामकैश्च भुजङ्गं चाक्षसूत्रकम । डमरुकं नीलोत्पलं बीजपूरकमुत्तमम

dakṣaiḥ karairvāmakaiśca bhujaṅgaṃ cākṣasūtrakam / ḍamarukaṃ nīlotpalaṃ bījapūrakamuttamam

इच्छाज्ञानक्रियाशक्तिस्त्रिनेत्रो हि सदाशिवः । एवं शिवार्चनध्यानी सर्वदा कालवर्जितः

icchājñānakriyāśaktistrinetro hi sadāśivaḥ / evaṃ śivārcanadhyānī sarvadā kālavarjitaḥ

इहाहोरा वचारेण त्रीणि वर्षाणि जीवति । दिनद्वयस्य चारेण जीवेद्वर्षद्वयं नरः

ihāhorā vacāreṇa trīṇi varṣāṇi jīvati / dinadvayasya cāreṇa jīvedvarṣadvayaṃ naraḥ

दिनत्रयस्य चारेण वर्षमेकं स जीवति । नाकाले शीतले मृत्युरुष्णे चैव तु कारके

dinatrayasya cāreṇa varṣamekaṃ sa jīvati / nākāle śītale mṛtyuruṣṇe caiva tu kārake