ओं अजमजरमनन्तं ज्ञानरूपं महान्तं शिवममलमनादिं भूतदेहादिहीनम । सकलकरणहीनं सर्वभूतस्थितं तं हरिममलममायं सर्वगं वन्द एकम

oṃ ajamajaramanantaṃ jñānarūpaṃ mahāntaṃ śivamamalamanādiṃ bhūtadehādihīnam / sakalakaraṇahīnaṃ sarvabhūtasthitaṃ taṃ harimamalamamāyaṃ sarvagaṃ vanda ekam

नमस्यामि हरिं रुद्रं ब्रह्माणं च गणाधिपम । देवीं सरस्वतीं चैव मनोवाक्कर्मभिः सदा

namasyāmi hariṃ rudraṃ brahmāṇaṃ ca gaṇādhipam / devīṃ sarasvatīṃ caiva manovākkarmabhiḥ sadā

सूतं पौराणिकं शान्तं सर्वशास्त्रविशारदम । विष्णुभक्तं महात्मानं नैमिशारण्यमागतम

sūtaṃ paurāṇikaṃ śāntaṃ sarvaśāstraviśāradam / viṣṇubhaktaṃ mahātmānaṃ naimiśāraṇyamāgatam

तीर्थयात्राप्रसङ्गेन उपविष्टं शुभासने । ध्यायन्तं विष्णुमनघं तमभ्यर्च्यास्तुवन्कविम

tīrthayātrāprasaṅgena upaviṣṭaṃ śubhāsane / dhyāyantaṃ viṣṇumanaghaṃ tamabhyarcyāstuvankavim

शौनकाद्या महाभागा नैमिषीयास्तपोधनाः । मुनयो रविसङ्काशाः शान्ता यज्ञ परायणाः

śaunakādyā mahābhāgā naimiṣīyāstapodhanāḥ / munayo ravisaṅkāśāḥ śāntā yajña parāyaṇāḥ

ऋषय ऊचुः । सूत! जानासि सर्वं त्वं पृच्छामस्त्वामतो वयम । देवतानां हि को देव ईश्वरः पूज्य एव कः

ṛṣaya ūcuḥ / sūta! jānāsi sarvaṃ tvaṃ pṛcchāmastvāmato vayam / devatānāṃ hi ko deva īśvaraḥ pūjya eva kaḥ

को ध्येयः को जगत्स्रष्टा जगत्पात्ति च हन्ति कः । कस्मात्प्रवर्तते धर्मो दुष्टहन्ता च कः स्मृतः

ko dhyeyaḥ ko jagatsraṣṭā jagatpātti ca hanti kaḥ / kasmātpravartate dharmo duṣṭahantā ca kaḥ smṛtaḥ

तस्य देवस्य किं रूपं जगत्सर्गः कथं मतः । कैर्व्रतैः स तु तुष्टः स्यात्केन योगेन वाप्यते

tasya devasya kiṃ rūpaṃ jagatsargaḥ kathaṃ mataḥ / kairvrataiḥ sa tu tuṣṭaḥ syātkena yogena vāpyate

अवताराश्च के तस्य कथं वंशादिसम्भवः । वर्णाश्रमादिधर्माणां कः पाता कः प्रवर्तकः

avatārāśca ke tasya kathaṃ vaṃśādisambhavaḥ / varṇāśramādidharmāṇāṃ kaḥ pātā kaḥ pravartakaḥ

एतत्सर्वं तथान्यच्च ब्रूहि सूत! महामते! । नारायणकथाः सर्वाः कथयास्माकमुत्तमाः

etatsarvaṃ tathānyacca brūhi sūta! mahāmate! / nārāyaṇakathāḥ sarvāḥ kathayāsmākamuttamāḥ

सूत उवाच । पुराणं गारुडं वक्ष्ये सारं विष्णुकथा श्रयम । गरुडोक्तं कश्यपाय पुरा व्यासाच्छ्रुतं मया

sūta uvāca / purāṇaṃ gāruḍaṃ vakṣye sāraṃ viṣṇukathā śrayam / garuḍoktaṃ kaśyapāya purā vyāsācchrutaṃ mayā

एको नारायणो देवो देवानामीश्वरेश्वरः । परमात्मा परं ब्रह्म जन्माद्यस्य यतो भवेत

eko nārāyaṇo devo devānāmīśvareśvaraḥ / paramātmā paraṃ brahma janmādyasya yato bhavet

जगतो रक्षणार्थाय वासुदेवो ऽजरो ऽमरः । स कुमारादिरूपेण अवतारान्करोत्यजः

jagato rakṣaṇārthāya vāsudevo 'jaro 'maraḥ / sa kumārādirūpeṇa avatārānkarotyajaḥ

हरिः स प्रथमं देवः कौमारं सर्गमास्थितः । चचार दुश्चरं ब्रह्मन ब्रह्मचर्यमखण्डितम

hariḥ sa prathamaṃ devaḥ kaumāraṃ sargamāsthitaḥ / cacāra duścaraṃ brahman brahmacaryamakhaṇḍitam

द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम । उद्धरिष्यन्नुपादत्ते यज्ञेशः सौकरं वपुः

dvitīyaṃ tu bhavāyāsya rasātalagatāṃ mahīm / uddhariṣyannupādatte yajñeśaḥ saukaraṃ vapuḥ

तृतीयमृषिसर्गं तु देवर्षित्वमुपेत्य सः । तन्त्रं सात्वतमाचष्टे नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः

tṛtīyamṛṣisargaṃ tu devarṣitvamupetya saḥ / tantraṃ sātvatamācaṣṭe naiṣkarmyaṃ karmaṇāṃ yataḥ

नरनारायणो भूत्वा तुर्ये तेपे तपो हरिः । धर्मसं रक्षणार्थाय पूजितः स सुरासुरैः

naranārāyaṇo bhūtvā turye tepe tapo hariḥ / dharmasaṃ rakṣaṇārthāya pūjitaḥ sa surāsuraiḥ

पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम । प्रोवाच सूरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामवि निर्णयम

pañcamaḥ kapilo nāma siddheśaḥ kālaviplutam / provāca sūraye sāṅkhyaṃ tattvagrāmavi nirṇayam

षष्ठमत्रेरपत्यत्वं दत्तः प्राप्तो ऽनसूयया । आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान

ṣaṣṭhamatrerapatyatvaṃ dattaḥ prāpto 'nasūyayā / ānvīkṣikīmalarkāya prahlādādibhya ūcivān

ततः सप्त आकूत्यां रुचेर्यज्ञो ऽभ्यजायत । सुत्रामाद्यैः सुरगणैर्यष्ट्वा स्वायम्भुवान्तरे

tataḥ sapta ākūtyāṃ ruceryajño 'bhyajāyata / sutrāmādyaiḥ suragaṇairyaṣṭvā svāyambhuvāntare

अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः । दर्शयन्वर्त्म नारीणां सर्वाश्रमनमस्कृतम

aṣṭame merudevyāṃ tu nābherjāta urukramaḥ / darśayanvartma nārīṇāṃ sarvāśramanamaskṛtam

ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः । दुग्धैर्महौषधैर्विप्रास्तेन संजीविताः प्रजाः

ṛṣibhiryācito bheje navamaṃ pārthivaṃ vapuḥ / dugdhairmahauṣadhairviprāstena saṃjīvitāḥ prajāḥ

रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषान्तरसंप्लवे । नाव्यारोप्य महीमय्यामपाद्वैवस्वतं मनुम

rūpaṃ sa jagṛhe mātsyaṃ cākṣuṣāntarasaṃplave / nāvyāropya mahīmayyāmapādvaivasvataṃ manum

सुरासुराणामुदधिं मथ्नतां मन्दराचलम । दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः

surāsurāṇāmudadhiṃ mathnatāṃ mandarācalam / dadhre kamaṭharūpeṇa pṛṣṭha ekādaśe vibhuḥ

धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशममेव च । आप्यायत्सुरानन्यान्मोहिन्या मोहयंस्त्रिया

dhānvantaraṃ dvādaśamaṃ trayodaśamameva ca / āpyāyatsurānanyānmohinyā mohayaṃstriyā

चतुर्दशं नारसिंहं चैत्य (वैर) दैत्येन्द्रमूर्जितम । ददार करजैरुग्रैरेरकां कटकुद्यथा

caturdaśaṃ nārasiṃhaṃ caitya (vaira) daityendramūrjitam / dadāra karajairugrairerakāṃ kaṭakudyathā

पञ्चदशं वामनको भूत्वागादध्वरं बलेः । पाद त्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस्त्रिविष्टपम

pañcadaśaṃ vāmanako bhūtvāgādadhvaraṃ baleḥ / pāda trayaṃ yācamānaḥ pratyāditsustriviṣṭapam

अवतारे षोडशमे पश्यन्ब्रह्मद्रुहो नृपान । त्रिः सप्तकृत्वः कुपितो निः क्षत्त्रामकरोन्महीम

avatāre ṣoḍaśame paśyanbrahmadruho nṛpān / triḥ saptakṛtvaḥ kupito niḥ kṣattrāmakaronmahīm

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात । चक्रे वेदतरोः शाखां दृष्ट्वा पुंसो ऽल्पमेधसः

tataḥ saptadaśe jātaḥ satyavatyāṃ parāśarāt / cakre vedataroḥ śākhāṃ dṛṣṭvā puṃso 'lpamedhasaḥ

नरदेवत्वमापन्नः सुरकार्यचिकीर्षया । समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे कार्याण्यतः परम

naradevatvamāpannaḥ surakāryacikīrṣayā / samudranigrahādīni cakre kāryāṇyataḥ param

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी । रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम

ekonaviṃśe viṃśatime vṛṣṇiṣu prāpya janmanī / rāmakṛṣṇāviti bhuvo bhagavānaharadbharam

ततः कलेस्तु सन्ध्यान्ते संमोहाय सुरद्विषाम । बुद्धो नाम्रा जिनसुतः कीकटेषु भविष्यति

tataḥ kalestu sandhyānte saṃmohāya suradviṣām / buddho nāmrā jinasutaḥ kīkaṭeṣu bhaviṣyati

अथ सो ऽष्टमसन्ध्यायां नष्टप्रायेषु राञ्जसु । भविता विष्णुयशसो नाम्ना कल्की जगत्पतिः

atha so 'ṣṭamasandhyāyāṃ naṣṭaprāyeṣu rāñjasu / bhavitā viṣṇuyaśaso nāmnā kalkī jagatpatiḥ

अवतारा ह्यसंख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः । मनुवेदविदो ह्याद्याः सर्वे विष्णुकलाः स्मृताः

avatārā hyasaṃkhyeyā hareḥ sattvanidherdvijāḥ / manuvedavido hyādyāḥ sarve viṣṇukalāḥ smṛtāḥ

तस्मात्सर्गादयो जाताः संपूज्याश्च व्रतादिना । पुराणं गारुडं व्यासः पुरासौ मे ऽब्रवीदिदम

tasmātsargādayo jātāḥ saṃpūjyāśca vratādinā / purāṇaṃ gāruḍaṃ vyāsaḥ purāsau me 'bravīdidam