Brahmavarta Purana

सब ज्ञा सर्वतोभद्रा सर्गमद्धलमद्धला । १० । सर्गवुद्धिस्वरूपा च सर्गशक्लिस्वरूपिणी । श्रीकृष्एकृतदुरयास्तोत्म्‌ | [ ३८.१ ३८२ 1] | | ब्रह्मनैवत्तं पराणम्‌ नाका निनो पि जभ ५०६०, । *०अद/ मय्‌ त त म भं क । श्रीकृष्णङृतदुर्गास्तोत्रम्‌ | ३८३ इत्यात्मना कृतं स्तोत्र" दुर्गायादुगनाशनम्‌ । पूजाकालेपठेयो हिसिद्धिभवत्तिवाञ्छिते । २६ । बन्ध्या व काकवन्ध्या च मृतवत्सा च दुर्भगा । शरुत्वा स्तोत्रं वषमेक सपुत्रः लभते प्रवम्‌ । २७ । कारागारे महाघोरे यो बद्धो हदढबन्धने । श्रुत्वा स्तोत्र मासमेकं बन्धनान्मुच्यते घ्र वम्‌ । २८ । भ्राप विद्रानोंको विद्या भ्रौर बुद्धिमान सत्परुषों की बुद्धि है । यक्ष्माग्रस्तो गलक्कुष्ठी महाशूली महाज्वरी । श्रुत्वा स्तोत्र वषमेकं सद्यो रोगात्‌ भ्रमुच्यते । २९ । ३८४ | [ ब्रह्मगैवत्तं पुराणम्‌ पुत्रभेदे प्रजाभेदे पत्नीभेदे च दुगतः । श्रत्वा स्तोतव मासमेकं लभते नात्रसंशयः । ३० । राजद्वारे श्मशाने च महारण्ये रणस्थले । हिखजन्तुसमीपे च श्रुता स्तोत्र प्रमुच्यते । ३१ । गृहदाहे च दावाग्नौ दस्युसेन्यसमन्विते । स्तोत्रश्रवशमात्रेण लभते नात्र संशयः ३२ । महादरिद्रो मूखंरच वर्षं॑स्तोत्रं पठेत्त्‌. यः । विद्यावान्‌ धनवांश्चंव सभवेात्रसंशयः । ३३ । जो यक्ष्मा रोगसेग्रस्त होजो गलित कष्ठ वाला-महान शूल दि ४ ५-गरोश्जन्मविष्यकग्रशन विचर: । नारायणं नमस्छृव्य तेरञ्चंव नरोत्तमम्‌ । देवी सरस्वतीन्चंत्र ततो जयमुदो रयेत्‌ ॥ १ ॥

४ -श्रीङष्णक्ृतदुगास्तोचस्‌ । शर्‌ तं सवं नावरिष्टं किदेव हि निश्चितम्‌ । प्रकृतेः कवचं स्तोत्र ज्र हि मे मुनिसत्तम । १ । पुरा स्तुता सा गोलोके कृष्णोन परमात्मना । सपूज्य मधुमासे च प्रीतेन रासमण्डले । मधुकं टभयोयु द्धं द्वितीये विष्एना पुरा । ९ । ग्भोन्कर ष्वद = नकन पकक [नि श्रीकृष्णकृतदुर्गस्तोत्रम्‌ ] [ ३७९ तत्रव काले सा दुर्गा ब्रह्मणा प्रारसंकटै । चतुर्थे संस्तुता देवी भक्त्याच विपुरारि५ 1 । ३ । पूरात्रिपूरयृद्धन महाघोरतरे मूने । प्चमे संस्तुता देवी वृत्रासुरवधे तथा| सक्रणा सवेदेबं ठय घोरे च प्राणसङ्कटे । तदा मुनीन्द्र मेनुभिमनिवंः सुरथादिभि; \५ । संस्तुतापृजितासा च कल्पेकल्पेपराट । रा । स्तोत्रञ्चश्च यताब्रह्मनु सर्वविघ्नविनाशनम्‌ 1 सुखदं मोक्षदं सारं भवाल्धिपारकारणम्‌ ॥ ६ । परूजाकीथी | उस समयमे मृनीन्र गण-मनुग्रो कै समुदाय भ्रौर भुरथश्चादिकेद्रारा देवी का श्रचेन किया गया था । |३ ॥ ४ ॥ ५ । यह्‌ ष्रसेभी परतरदैवी इस प्रकार से स॒मय-समय प्र संस्तुत तथा ३८० | [ . ब्रह्मगैवत्त पुराणम्‌ है । ॥ ६ ॥

ध्रुतं प्रकृतिबण्डं तदमृतार्णवपत्तमम्‌ । सवत्किष्टमीप्सिनञ्च मूढानां ज्ञानवद्धनम्‌ । \२ ॥ तज्नन्मर्चारतं नृरां सवेमद्धलमद्धलम्‌ । 1३ ॥ कथं जज्ञे सुरश्रेष्ठः पावेत्या उदरे शुभे । देवी केन प्रकारेण ललाभ ताह सुतम्‌ । ॥ ४ । सचांशःकस्य देवस्य कथंजन्मललाभसः । ग्रयोनिसम्भवः किवाऽसौचकियोनिसम्भवः । 1४ । कि वा तद्‌ ब्रह्मतेजो वा कि तस्थ च पराक्रमः । कातपस्याचकिज्ञानं कि वा तन्निम्मलं यज्ञः 1६ । कथं तस्य पुरः पूजा विश्वेषु निखिलेषु स्थिते नारायणेशम्भौजगदोगे चव्रह्मणि ॥ ७ ॥

दुर्गो -दत्ये महाविष्ने भववन्धे चकम्मणि । प्रिये दातरि चा शेब्दो शिवा तेन प्रकीत्तिता । ॥ १२ ॥ सदुबुदुध्यधिष्ठातृदेवी विद्यमाना युगे युगे । पतिन्रतायुशीलाचसासतीपरिकीत्तिता ॥ १३ ॥

शंभु स्थित थे । ७ ॥ पूरारेषु निगढश्च तज्जन्म परिक तितम्‌ । गरणोशजन्मविषयकप्ररनविचार! | [ ३८७ हाथी के समान मूख नाला एक दति वाला प्रर महान उदर वाला किस प्रकार सेहुएयथे ? ॥ ८ ॥ यह्‌ समस्त वरृत्ताण्त श्राप किए । दाय्थां रतिकरीं कत्वा पुष्पचन्दनचचिताम्‌ । स रेमे नम्मंदातोरे पुष्पोद्याने तया सह्‌ ॥ १५ ॥

मूच्छिता सा शिवस्पर्शाद्‌ बुबुधे न दिवानिशम्‌ । १७ । हंसकारण्डवाकौणं पस्कोकिलरुतश्चृते । नानापुष्पविकसिते भ्रमरध्वनिसंयुते ॥ १८ । सुगन्धिकुसुमाक्त न वायुना सुरभीरकते । भ्रतीव सुखदे तत्र सर्गजन्तुविवजिते ॥ १६ ॥

ख्यातौ तेषु च विख्यातापार्गतीतेन कीत्तिता ॥ २१ ॥

रहे थे ॥ २९ ॥ ३० ॥ ११ ॥ द्रारस्थितो वक्रशिराः शक्रः प्राहु महैश्वरम्‌' । ३२ ॥ दवार पर स्थित हीकर वक्रशिर वाला इन्द्र ने महेश्वर से कहा भयसे वहां से लोघ्र चला गया था । इसके पचात वहां चक्र कन्धरा वाला होकर चन्द्रमा भ्रा गया था प्रौर बोला-- । ३६ ॥ भिदि नेत ८२१०८१९ 24 9 गरेश्षजन्मविषयकमप्रश्नविचारः |] [ ३६१ ९६२ | | ब्रह्मवंवतैपुरासाम ५१८९ "न्यो 4: 1 ¢: क्रड7विरतेन शिवेन देवदशनस्‌ । त्यक्त्वा रति महदिवो ददश पुरतः सुरान्‌ । पलायध्वमित्युवाच कृपया पावंतीभयात्‌ ॥ \ ॥ देवाः पलायिता भीता पावेतोलापहेतुना । ब्रह्याण्डसवै सहत्ता चकम्पे पावतीभयात्‌ ॥ तत्पादुत्यायसा दुर्गा न च हृष्ट पुरः सुरान्‌ । समुत्थितं कोपवर्हिस्तम्भयामासदेहतः \)३ ॥ ग्र्य प्रभृति ते देवा व्यथ वीर्य्य भवन्त्विति । शशाप देवो तान्देवानतिरुषा बभूव हु । * ॥ । ततः शिवः शिवां दृष्ट्रा कोधसंरक्तलोचनाम्‌ रुदन्तीं नम्रवदना लिखन्ती धरणीतलम्‌ ,1*५ ॥ शिवस्तां दू.चितां हृष्टा क्रोधसंरक्तलोचनामः । हस्तेगृहील्वा देवे वांसयामासवक्षसि । 1६ ॥ । श्रतोव भीतः संत्रस्तं उवाच मधुरं वचः । }७ ॥ । दृत प्रध्याये क्रीड़ासे पिरतशिव कै द्वारा देव दशंनका निरूपणं किंयाः गया है । नारायणं ने कहा-महादेवःने रति का त्याग क्रीडाविरतेन रिवेन देवदर्शनम्‌ | { ३६३ उससे मधुर वचन वौले-11६' । ॥ ) कथं रुष्टा भिरिशरं ष्ठकन्ये धन्ये मनोहरे सम सौभाग्यरूपे च प्राणाधिष्ठातृदेवते 11, किन्तेऽमीष्टं करिष्यामि वद सां जगदम्बिके । ८ ॥ ब्रह्माण्डङ्घनिखिलि किमसध्यमिहावयोः । ग्रहो निरपराधं मां प्रसन्ना भव सुन्दरि 1\& । \ देवादज्ञातदोषस्य क्षान्ति मे कत्त्‌ महसि ! त्वया युक्तः शिवोऽहञ्च स्वंषां किवदायकः ६ । १० ॥ स्वयाविनाहीश्वरश्चशवतुल्योऽरिवः सदा । ३९४ १ ` [ ब्रह्मवैवर्त॑पूराणाम न नस 4 ८ ¬ च र ~ 9 दालक पछन्कम 9 च ९ पूया कदि ककरा व किकयकणयाककककत व कयष्करणदरयति कैर + 1 क ` "न्च कि एह ~ "नक म 9 फ्रीड्विरतेन शिवेन देवदशँनम्‌ | , [ : ६६५ लिये अ्रन्य कोई भीदुःख नहींहै । कान्ताश्नों को श्रपने कान्तका विच्छेद परम दारुण शौक होता है ॥ १६ ॥ हे कान्त } जिस तरह कृष्ण पक्ष मेँ चन्द्रमा दिनों दिन क्षीयमाणा होता है उस प्रकर से विना कान्त के कान्ता क्षी होती है २० त्रेलोक्यकान्तं कान्तत्वांलर्ध्वापिनचमेसुतः 1 या स्त्री पृत्रविहीनाचजोवनंत्निरथंकम्‌ । २१1 जन्मान्तरसुखं पुण्यं तपोदानसमुद्धवम्‌ । सट राजातपुत्रश्च परत्रेह सू^ प्रदः । ॥ २२ ॥

गरः राम्यश्च सवेषां तस्य शक्तिः प्रिया सती । १६० | [ ब्रह्मलैवत्तपुराणमु गुरः कृष्णश्च तन्माया गौरी तेन प्रकीत्तिता ॥ २३ ॥

मेधसो लोमशे: शुक्रो वरिष्ठः क्रतुरेव च । वृहस्पतिः केदं मश्च शक्तिरत्रिः पराशरः । ॥ २५ ॥

शक्रोराजा कुबेरञ्च कुबेरो वरुणन्तथा । समीरणं च वरुणो यमं समीरणस्तथा ॥ २६ ॥

सहुल्वषपर्थ्यन्तं देवमानेन शङ्कुरः रतौ रतश्च निश्चेष्टो न योगी विरराम हु ॥ २२ ॥ ) मेशुनस्य विरामे च दम्पत्योजगदीश्वर । कि, भूतं भवितापत्यं तथ्यं कथितुमहसि ॥ २३ । 1 मि न्क 8 11 १ गणश जन्मचिषयकप्रद्नविचारः 1 | ३६६ चिन्ता नास्ति जगद्धातः सर्ग मद्र भविष्यति । मयिये शरणापत्रास्तेषां इःखंकृतो विधे ॥ २४ ॥ । येनोपायेन तद्रर्य्यं भूमौ पत्ति निरिचतम्‌ । तत्कुरुष्व प्रयत्नेन साद्ध ` देवगरोन च । ॥ :५ ॥ यदा च शमभ्भोवीर्य्यन्तत्पार्गत्या उदरे पतेत्‌ । ततोऽपत्यञ्च भविता सुरासुरविमदंकम्‌ 1 २६ ॥ ततः शक्रादयः सर्गे सुरा नारायणाज्ञया । प्रययुनम्मदातीरं ययो ब्रह्मा निजालयम्‌ ॥ २७ ॥

तत्रव पर्बतद्रोखी बहिदशे सुराः पराः । विषण्णवदनाः सर्गे बभूवभेयक्रातराः ॥ २८ ॥

महात्मा सुरथ के द्वारा पूजी गई थी जो मेधस्रका शिष्य राजाथा । सने नदी कै तट पर भृष्मयी में इसका भ्रचन किया था । )३५ ॥ ुर्गोपास्यानम्‌ 1 {¦ ३६३ कस ?-- यन्नः सुरथस्य वेश्यसमाधेश्च दिवररगम्‌ । ३६५ [[ [` ब्रह्मनैवत्तपुराणम्‌ दस श्रध्याय में सुरथ राजाकाश्रौर समाधि वैश्य का विवरण ५४ ~ र 2 न ० १०५५००५. ४ मुरथस्य वंश्यसमाघेदच विवरणम | । +; [ १44 बरहि तः स्वराज्याच्च नन्दिना बलिनाधुना ॥ ११ ॥ किमुपायंकंरिष्यामि कथं राज्यंभवेन्मम । तन्मां ज्रःहि महाभाग त्वथ्येवश रणागतम्‌ ॥ १२ ॥ ग्रयं गेर्यः समाधिश्च स्वगरहाच्च बहिष्कृतः । पुत्रे कृलत्रेदवेन धनलोभेन धाममिकः ॥ १३ । ब्राहाणाय ददो नित्यं रत्नकोरि दिने दिने । निषिद्धमानः पूरत्रेश्च कलत्रेर्बान्धनेरयम्‌ । १४ ॥ अननक श्रह्मगेवत्तं पुराणम्‌ ] - . [ १६६ ई) विश्णु कीःश्राज्ञा ते इसने इस समस्तः विव को - श्राच्छन्न फर सुरथस्य वेश्यसमाधेश्च विवरणएम | [ ३६७ ३६४ 1 | ब्रह्मवेवत्तं पुराम्‌ हो जाते हं ॥ २९ ॥

सर्गकाले सना प्रोक्ता विद्यमाने तनीति च । सर्वत्र सर्गकाले चविद्यमाना सनातनी । २७ ॥ ग्रथः षोडशनाम्नानश्र कत्तितश्च महामुने । यथागमन्च वेदीक्तोपाख्याख निशामय । २५ ॥ पति-निमंल श्रौर निलिप्तपर ज्रह्यमे गौर हैउम श्रात्माकी प्रथमे पजिता सा च कृष्णेन परमात्मना । दुगोपाख्यानम्‌ ] ` | ३६१ वृन्दावनेचसृष्स्यादौगौलोकेरासमण्डले २ ६ ॥ मधुकटभममीते च ब्रह्मणा सा द्वितीयतः । त्रिपुरप्रेरितेनेब तृतीये त्रिपुरारिणा ॥ ३० ॥

हुताशनं यमश्चव भास्करञ्च हुताशनः । चन्द्र तथा भास्करस्च ईरानं चन्द्र एव च । ३० । एवं देवः प्रेरयन्ति देवांश्च रतिभज्ञने । हरण्णु गार भंगञ्म्य कुवित्युक्त्वा परस्परम्‌ ॥ ३१ ॥

तदा सुनी : सिद्धे न्दर दवेश्च मुनिपुङ्खवेः । पूजिता सवंविद्वेषु बभूव सर्भतः सदा ॥ ३२ ॥

दासादिकं समुद्धृत्य गोलोक स प्रयाति च ॥ ६१ ॥ भवार्णवे महाघोरे कर्णधारस्व्पपिणी । पार करोति दृगतिन्‌क्ृष्णभक्त्या च नौकया । ३२ । स्वकर्मवन्धन दत्त -वेष्णवान च वेष्एवी । तीक्ष्णशस्त्रस्धरूपासाकृष्णस्यपरमात्मनः ॥ ३३ ॥

सत्यस्वरूपः श्ीकरष्णस्तस्मात सवं नश्वरम्‌ । बुद्धिविवेचनेत्येवं वेष्ण॒ वारनांसनातनी ॥ ३५ ॥

नैष्णावों को सनातनी होती है । ३५ नित्यरूपा मयेयं श्रीरिति चावरणी च धीः ग्रवेष्णवानामसतां कम्मं भोगभुजामह्‌ । ॥ ३६ ॥

सुखदं मोक्षदं सारकि भूयः श्रौतुमिच्छंसि ॥ ४२ ॥

श्रष्टध्िया महेन्द्र ण शापाद्‌ दुर्वाससः पुय । चतुथं पूजिता देवीभक्स्याभ गवती सती ॥ ६१ ॥

प्रदेयं नास्ति मे तुभ्यं दास्थामिममवाञ्खितम्‌ । यतो याग्यसि गोलोकपदमेवसुदुलं भ॑म्‌ ॥ १७ ॥ सर्गसारच्च-केजृीनिं शुर; घुदुर्लभम्‌ 1 तदुगरह्यतां महाभाग मच्छ वर्ध हरेः पदम्‌ । १८ ॥ ३७४ | ब्रह्मगेवत्तं पुराणाम्‌ सुरभसमाधिमेधससंवादे प्रकृतिगैर्यसंवादः | | ३७५ शिवः शेषश्च धर्मश्च ब्रह्मा विष्णुमहाव्‌ विराट्‌ । सनत्कुमारः कपिलः सनकश्चसनन्दनः ॥ २३ । वोदुः पञ्चाखो दक्षो नारदश्च सनातनः भृगुर्मरी चिरदुर्वासिाः कश्यपः पुलहोऽङ्धिराः । ॥ २५४ ॥