किमिदं श्रीपुरं नाम केन रूपेण वर्तते। केन वानिर्मितं पूर्व तत्सर्वं मे निवदय।।

kimidaṃ śrīpuraṃ nāma kena rūpeṇa vartate| kena vānirmitaṃ pūrva tatsarvaṃ me nivadaya||

कियत्प्रमाणं किं वर्णं कथयस्व मम प्रभो। त्वमेव सर्वसन्देहपङ्कशोषणभास्करः।।

kiyatpramāṇaṃ kiṃ varṇaṃ kathayasva mama prabho| tvameva sarvasandehapaṅkaśoṣaṇabhāskaraḥ||

यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम। महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी।।

yathā cakrarathaṃ prāpya pūrvoktairlakṣaṇairyutam| mahāyāgānalotpannā lalitā parameśvarī||

कृत्वा वैवाहिकीं लीलां ब्रह्माद्यैः प्रार्थिता पुनः। व्यजेष्ट भण्डनामानमसुरं लोककण्टकम।।

kṛtvā vaivāhikīṃ līlāṃ brahmādyaiḥ prārthitā punaḥ| vyajeṣṭa bhaṇḍanāmānamasuraṃ lokakaṇṭakam||

तदा देवा महेन्द्राद्याः सन्तोषं बहु भेजिरे। अथ कामेश्वरस्यापि ललितायाश्च शोभनम। नित्योपभोगसर्वार्थं मन्दिरं कर्तुमुत्सुकाः।।

tadā devā mahendrādyāḥ santoṣaṃ bahu bhejire| atha kāmeśvarasyāpi lalitāyāśca śobhanam| nityopabhogasarvārthaṃ mandiraṃ kartumutsukāḥ||

कुमारा ललितादेव्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः। वर्धकिं विश्वकर्माणं सुराणां शिल्पकोविदम।।

kumārā lalitādevyā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ| vardhakiṃ viśvakarmāṇaṃ surāṇāṃ śilpakovidam||

सुराणां शिल्पनं च मयं मायाविचक्षणम। आहूय कृतसत्कारानूचिरे ललिताज्ञया।।

surāṇāṃ śilpanaṃ ca mayaṃ māyāvicakṣaṇam| āhūya kṛtasatkārānūcire lalitājñayā||

भो विश्वकर्मञ्छिल्पज्ञ भोभो मय महोदय। भवन्तौ सर्वशास्त्रज्ञौ घटनामार्गकोविदौ।।

bho viśvakarmañchilpajña bhobho maya mahodaya| bhavantau sarvaśāstrajñau ghaṭanāmārgakovidau||

संकल्पमात्रेण महाशिल्पकल्पविशारदौ। युवाभ्यां ललितादेव्या नित्यज्ञानमहोदधेः।।

saṃkalpamātreṇa mahāśilpakalpaviśāradau| yuvābhyāṃ lalitādevyā nityajñānamahodadheḥ||

षोडशीक्षेत्रमध्येषु तत्क्षेत्रसमसंख्यया। कर्तव्या श्रीनगर्यो हि नानारत्नैरलङ्कृताः।।

ṣoḍaśīkṣetramadhyeṣu tatkṣetrasamasaṃkhyayā| kartavyā śrīnagaryo hi nānāratnairalaṅkṛtāḥ||

यत्र षोडशधा भिन्ना ललिता परमेश्वरी। विश्वत्राणाय सततं निवासं रचयिष्यति।।

yatra ṣoḍaśadhā bhinnā lalitā parameśvarī| viśvatrāṇāya satataṃ nivāsaṃ racayiṣyati||

अस्माकं हि प्रियमिदं मरुतामपिच प्रियम। सर्वलोकप्रियं चैतत्तन्नाम्नैव विरच्यताम।।

asmākaṃ hi priyamidaṃ marutāmapica priyam| sarvalokapriyaṃ caitattannāmnaiva viracyatām||

इति कारणदेवानां वचनं सुनिशम्य तौ। विश्वकर्ममयौ नत्वा व्यभाषेतां तथास्त्विति।।

iti kāraṇadevānāṃ vacanaṃ suniśamya tau| viśvakarmamayau natvā vyabhāṣetāṃ tathāstviti||

पुनर्नत्वा पृष्टवन्तौ तौ तान्कारण पूरुषान। केषु क्षेत्रेषु कर्तव्याः श्रीनगर्यो महोदयाः।।

punarnatvā pṛṣṭavantau tau tānkāraṇa pūruṣān| keṣu kṣetreṣu kartavyāḥ śrīnagaryo mahodayāḥ||

ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः। क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम।।

brahmādyāḥ paripṛṣṭāste procustau śilpinau punaḥ| kṣetrāṇāṃ pravibhāgaṃ tu kalpayantau yathocitam||

प्रथमं मेरुपृष्ठे तु निषधे च महीधरे। हेमकूटे हिमगिरौ पञ्चमे गन्धमादने।।

prathamaṃ merupṛṣṭhe tu niṣadhe ca mahīdhare| hemakūṭe himagirau pañcame gandhamādane||

नीले मेषे च शृङ्गारे महेन्द्रे च महागिरौ। क्षेत्राणि हि नवैतानि भौमानि विदितान्यथ।।

nīle meṣe ca śṛṅgāre mahendre ca mahāgirau| kṣetrāṇi hi navaitāni bhaumāni viditānyatha||

औदकानि तु सप्तैव प्रोक्तान्यखिल सिन्धुषु। लवणो ऽब्धीक्षुसाराब्धिः सुराब्धिर्घृतसागरः।।

audakāni tu saptaiva proktānyakhila sindhuṣu| lavaṇo 'bdhīkṣusārābdhiḥ surābdhirghṛtasāgaraḥ||

दधिसिन्धुः क्षीरसिन्धुर्जलसिन्धुश्च सप्तमः। पूर्वोक्ता नव शैलेन्द्राः पश्चात्सप्त च सिन्धवः।।

dadhisindhuḥ kṣīrasindhurjalasindhuśca saptamaḥ| pūrvoktā nava śailendrāḥ paścātsapta ca sindhavaḥ||

आत्दृत्य षोडश क्षेत्राण्यंबाश्रीपुरकॢप्तये। येषु दिव्यानि वेश्मानि ललिताया महौजसः। सृजतं दिव्यघटनापण्डितौ शिल्पिनौ युवाम।।

ātdṛtya ṣoḍaśa kṣetrāṇyaṃbāśrīpurakḷptaye| yeṣu divyāni veśmāni lalitāyā mahaujasaḥ| sṛjataṃ divyaghaṭanāpaṇḍitau śilpinau yuvām||

येषु क्षेत्रेषु कॢप्तानि घ्नन्त्या देव्या महासुरान। नामानि नित्यानाम्नैव प्रथितानि न संशयः।।

yeṣu kṣetreṣu kḷptāni ghnantyā devyā mahāsurān| nāmāni nityānāmnaiva prathitāni na saṃśayaḥ||

सा हि नित्यास्वरूपेण कालव्याप्तिकरी परा। सर्वं कलयते देवी कलनाङ्कतया जगत।।

sā hi nityāsvarūpeṇa kālavyāptikarī parā| sarvaṃ kalayate devī kalanāṅkatayā jagat||

नित्यानाच महाराज्ञी नित्या यत्र न तद्भिदा। अतस्तदीयनाम्ना तु सनामा प्रथिता पुरा।।

nityānāca mahārājñī nityā yatra na tadbhidā| atastadīyanāmnā tu sanāmā prathitā purā||

कामेश्वरीपुरी चैव भगमालापुरी तथा। नित्यक्लिन्नापुरीत्यादिनामानि प्रथितान्यलम।।

kāmeśvarīpurī caiva bhagamālāpurī tathā| nityaklinnāpurītyādināmāni prathitānyalam||

अतो नामानि वर्णेन योग्ये पुण्यतमे दिने। महाशिल्पप्रकारेण पुरीं रचयतां शुभाम।।

ato nāmāni varṇena yogye puṇyatame dine| mahāśilpaprakāreṇa purīṃ racayatāṃ śubhām||

इति कारणकृत्येन्द्रैर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः। प्रोक्तौ तौ श्रीपुरीस्थेषु तेषु क्षेत्रेषु चक्रतुः।।

iti kāraṇakṛtyendrairbrahmaviṣṇumaheśvaraiḥ| proktau tau śrīpurīstheṣu teṣu kṣetreṣu cakratuḥ||

अथ श्रीपुरविस्तारं पुराधिष्ठातृदेवताः। कथयाम्यहमाधार्य लोपामुद्रापते शृणु।।

atha śrīpuravistāraṃ purādhiṣṭhātṛdevatāḥ| kathayāmyahamādhārya lopāmudrāpate śṛṇu||

यो मेरुरखिलाधारस्तुङ्गश्चानन्तयोजनः। चतुर्दशजगच्चक्रसंप्रोतनिजविग्रहः।।

yo merurakhilādhārastuṅgaścānantayojanaḥ| caturdaśajagaccakrasaṃprotanijavigrahaḥ||

तस्य चत्वारि शृङ्गाणि शक्रनैरृतवायुषु। मध्यस्थलेषु जातानि प्रोच्छ्रायस्तेषु कथ्यते।।

tasya catvāri śṛṅgāṇi śakranairṛtavāyuṣu| madhyasthaleṣu jātāni procchrāyasteṣu kathyate||

पूर्वोक्तशृङ्गत्रितयं शतयोजनमुन्नतम। शतयोजनविस्तारं तेषु लोकास्त्रयो मताः।।

pūrvoktaśṛṅgatritayaṃ śatayojanamunnatam| śatayojanavistāraṃ teṣu lokāstrayo matāḥ||

ब्रह्मलोको विष्णुलोकः शिवलोकस्तथैव च। एतेषां गृहविन्यासान्वक्ष्याम्यवसरान्तरे।।

brahmaloko viṣṇulokaḥ śivalokastathaiva ca| eteṣāṃ gṛhavinyāsānvakṣyāmyavasarāntare||

मध्ये स्थितस्य शृङ्गस्य विस्तारं चोच्छ्रयं शृणु। चतुःशतं योजनानामुच्छ्रितं विस्तृतं तथा।।

madhye sthitasya śṛṅgasya vistāraṃ cocchrayaṃ śṛṇu| catuḥśataṃ yojanānāmucchritaṃ vistṛtaṃ tathā||

तत्रैव शृङ्गे महति शिल्पिभ्यां श्रीपुरं कृतम। चतुःशतं योजनानां विस्तृत कुम्भसंभव।।

tatraiva śṛṅge mahati śilpibhyāṃ śrīpuraṃ kṛtam| catuḥśataṃ yojanānāṃ vistṛta kumbhasaṃbhava||

तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते। प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः।।

tatrāyaṃ pravibhāgaste pravivicya pradarśyate| prākāraḥ prathamaḥ proktaḥ kālāyasavinirmitaḥ||

षट्दशाधिकसाहस्रयोजनायतवेष्टनः। चतुर्दिक्षु द्वार्युतश्च चतुर्योजनमुच्छ्रितः।।

ṣaṭdaśādhikasāhasrayojanāyataveṣṭanaḥ| caturdikṣu dvāryutaśca caturyojanamucchritaḥ||

शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप। शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक।।

śālamūlaparīṇāho yojanāyutamabdhipa| śālāgrasya tu gavyūternaddhavātāyanaṃ pṛthak||

शालद्वारस्य चौन्नत्यमेकयोजनमाश्रितम। द्वारेद्वारे कपाटे द्वे गव्यूत्यर्धप्रविस्तरे।।

śāladvārasya caunnatyamekayojanamāśritam| dvāredvāre kapāṭe dve gavyūtyardhapravistare||

एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते। उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता।।

ekayojanamunnaddhe kālāyasa vinirmite| ubhayorargalā cetthamardhakrośasamāyatā||

एवं चतुर्षु द्वारेषु सदृशं परिकीर्तितम। गोपुरस्य तु संस्थानं कथये कुंभसंभव।।

evaṃ caturṣu dvāreṣu sadṛśaṃ parikīrtitam| gopurasya tu saṃsthānaṃ kathaye kuṃbhasaṃbhava||

पूर्वोक्तस्य तु शालस्य मूले योजनसंमिते। पार्श्वद्वये योजने द्वे द्वे समादाय निर्मिते।।

pūrvoktasya tu śālasya mūle yojanasaṃmite| pārśvadvaye yojane dve dve samādāya nirmite||

विस्तारमपि तावन्तं संप्राप्तं द्वारगर्भितम। पार्श्वद्वयं योजने द्वे मध्ये शालस्य योजनम।।

vistāramapi tāvantaṃ saṃprāptaṃ dvāragarbhitam| pārśvadvayaṃ yojane dve madhye śālasya yojanam||

मेलयित्वा पञ्च मुने योजनानि प्रमाणतः। पार्श्वद्वयेन सार्धेन क्रोशयुग्मेन संयुतम।।

melayitvā pañca mune yojanāni pramāṇataḥ| pārśvadvayena sārdhena krośayugmena saṃyutam||

मेलयित्वा पञ्चसंख्यायोजनान्यायतस्तथा। एवं प्राकारतस्तत्र गोपुरं रचितं मुने।।

melayitvā pañcasaṃkhyāyojanānyāyatastathā| evaṃ prākāratastatra gopuraṃ racitaṃ mune||

तस्माद्गोपुरमूलस्य वेष्टो विंशतियोजनः। उपर्युपरि वेष्टस्य ह्रास एव प्रकीर्त्यते।।

tasmādgopuramūlasya veṣṭo viṃśatiyojanaḥ| uparyupari veṣṭasya hrāsa eva prakīrtyate||

गोपुरस्योन्नतिः प्रोक्तापञ्चविंशतियोजना। योजनेयोजने द्वारं सकपाटं मनोहरम।।

gopurasyonnatiḥ proktāpañcaviṃśatiyojanā| yojaneyojane dvāraṃ sakapāṭaṃ manoharam||

भूमिकाश्चापि तावन्त्यो यथोर्ध्वं ह्राससंयुताः। गोपुराग्रस्य निस्तारो योजनं हि समाश्रितः।।

bhūmikāścāpi tāvantyo yathordhvaṃ hrāsasaṃyutāḥ| gopurāgrasya nistāro yojanaṃ hi samāśritaḥ||

आयामो ऽपि च तावान्वै तत्र त्रिमुकुटं स्मृतम। मुकुटस्य तु विस्तारः क्रोशमानो घटोद्भव।।

āyāmo 'pi ca tāvānvai tatra trimukuṭaṃ smṛtam| mukuṭasya tu vistāraḥ krośamāno ghaṭodbhava||

क्रोशद्वयं समुन्नद्धं ह्रासं गोपुरवन्मुने। मुकुटस्यान्तरे क्षोणी क्रोशार्धेन च संमिता।।

krośadvayaṃ samunnaddhaṃ hrāsaṃ gopuravanmune| mukuṭasyāntare kṣoṇī krośārdhena ca saṃmitā||

मुकुटं पश्चिमे प्राच्यां दक्षिणे द्वारगोपुरे। दक्षोत्तरस्तु मुकुटाः पश्चिमद्वारगोपुरे।।

mukuṭaṃ paścime prācyāṃ dakṣiṇe dvāragopure| dakṣottarastu mukuṭāḥ paścimadvāragopure||

दक्षिणद्वारवत्प्रोक्ता उत्तरद्वाःकिरीटिकाः। पश्चिमद्वारवत्पूर्वद्वारे मुकुटकल्पना।।

dakṣiṇadvāravatproktā uttaradvāḥkirīṭikāḥ| paścimadvāravatpūrvadvāre mukuṭakalpanā||

कालायसाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने। अन्तरे कांस्यशालस्य पूर्ववद्गोपुरो ऽन्वितः।।

kālāyasākhyaśālasyāntare mārutayojane| antare kāṃsyaśālasya pūrvavadgopuro 'nvitaḥ||

शालमूलप्रमाणं च पूर्ववत्परिकीर्तितम। कांस्यशालो ऽपि पूर्वादिदिक्षु द्वारसमन्विन्तः।।

śālamūlapramāṇaṃ ca pūrvavatparikīrtitam| kāṃsyaśālo 'pi pūrvādidikṣu dvārasamanvintaḥ||

द्वारेद्वारे गोपुराणि पर्वलक्षणभाञ्जि च। कालायसस्य कांस्यस्य योंऽतर्देशः समन्ततः।।

dvāredvāre gopurāṇi parvalakṣaṇabhāñji ca| kālāyasasya kāṃsyasya yoṃ'tardeśaḥ samantataḥ||

नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव। उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते।।

nānāvṛkṣamahodyānaṃ tatproktaṃ kumbhasaṃbhava| udbhijjādyaṃ yāvadasti tatsarvaṃ tatra vartate||

परंसहस्रास्तरवः सदापुष्पाः सदाफलाः। सदापल्लवशोभाढ्याः सदा सौरभसंकुलाः।।

paraṃsahasrāstaravaḥ sadāpuṣpāḥ sadāphalāḥ| sadāpallavaśobhāḍhyāḥ sadā saurabhasaṃkulāḥ||

चूताः कङ्कोलका लोध्रा बकुलाः कर्णिकारकाः। शिंशपाश्च शिरीषाश्च देवदारुनमेरवः।।

cūtāḥ kaṅkolakā lodhrā bakulāḥ karṇikārakāḥ| śiṃśapāśca śirīṣāśca devadārunameravaḥ||

पुन्नागा नागभद्राश्च मुचुकुन्दाश्च कट्फलाः। एलालवङ्गास्तक्कोलास्तथा कर्पूरशाखिनः।।

punnāgā nāgabhadrāśca mucukundāśca kaṭphalāḥ| elālavaṅgāstakkolāstathā karpūraśākhinaḥ||

पीलवः काकतुण्ड्यश्च शालकाश्चासनास्तथा। काञ्चनाराश्च लकुचाः पनसा हिङ्गुलास्तथा।।

pīlavaḥ kākatuṇḍyaśca śālakāścāsanāstathā| kāñcanārāśca lakucāḥ panasā hiṅgulāstathā||

पाटलाश्च फलिन्यश्च जटिल्यो जघनेफलाः। गणिकाश्च कुरण्टाश्च बन्धुजीवाश्च दाडिमाः।।

pāṭalāśca phalinyaśca jaṭilyo jaghanephalāḥ| gaṇikāśca kuraṇṭāśca bandhujīvāśca dāḍimāḥ||

अश्वकर्णा हस्तिकर्णाश्चांपेयाः कनकद्रुमाः। यूथिकास्तालपर्ण्यश्च तुलस्यश्च सदाफलाः।।

aśvakarṇā hastikarṇāścāṃpeyāḥ kanakadrumāḥ| yūthikāstālaparṇyaśca tulasyaśca sadāphalāḥ||

तालास्तमालहिन्तालखर्जूराः शरबर्बुराः। इक्षवः क्षीरिणश्चैव श्लेष्मान्तकविभीतकाः।।

tālāstamālahintālakharjūrāḥ śarabarburāḥ| ikṣavaḥ kṣīriṇaścaiva śleṣmāntakavibhītakāḥ||

हरीत्क्यस्त्ववाक्पुष्प्यो घोण्टाल्यः स्वर्गपुष्पिकाः। भल्लातकाश्च खदिराः शाखोटाश्चन्दनद्रुमाः।।

harītkyastvavākpuṣpyo ghoṇṭālyaḥ svargapuṣpikāḥ| bhallātakāśca khadirāḥ śākhoṭāścandanadrumāḥ||

कालागुरुद्रुमाः कालस्कन्धाश्चिञ्चा वदास्तथा। उदुंबरार्जुनाश्वत्थाः शमीवृक्षा ध्रुवाद्रुमाः।।

kālāgurudrumāḥ kālaskandhāściñcā vadāstathā| uduṃbarārjunāśvatthāḥ śamīvṛkṣā dhruvādrumāḥ||

रुचकाः कुटजाः सप्तपर्णाश्च कृतमालकाः। कपित्थास्तिन्तिणी चैवेत्येवमाध्याः सहस्रशः।।

rucakāḥ kuṭajāḥ saptaparṇāśca kṛtamālakāḥ| kapitthāstintiṇī caivetyevamādhyāḥ sahasraśaḥ||

नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः। नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः।।

nānāṛtusamāviṣṭā devyāḥ śṛṅgārahetavaḥ| nānāvṛkṣamahotsedhā vartante varaśākhinaḥ||

कांस्यशालस्यान्तरोले सप्तयोजनदूरतः। चतुरस्रस्ताम्रशालः सिंधुयोजनमुन्नतः।।

kāṃsyaśālasyāntarole saptayojanadūrataḥ| caturasrastāmraśālaḥ siṃdhuyojanamunnataḥ||

अनयोरन्तरक्षोणी प्रोक्ता कल्पकवाटिका। कर्पूरगन्धिभिश्चारुरत्नबीजसमन्वितैः।।

anayorantarakṣoṇī proktā kalpakavāṭikā| karpūragandhibhiścāruratnabījasamanvitaiḥ||

काञ्चनत्वक्सुरुचिरैः फलैस्तैः फलिता द्रुमाः। पीतांबराणि दिव्यानि प्रवालान्येव शाखिषु।।

kāñcanatvaksuruciraiḥ phalaistaiḥ phalitā drumāḥ| pītāṃbarāṇi divyāni pravālānyeva śākhiṣu||

अमृतं स्यान्मधुरसः पुष्पाणि च विभूषणम। ईदृशा वहवस्तत्र कल्पवृक्षाः प्रकीर्तिताः।।

amṛtaṃ syānmadhurasaḥ puṣpāṇi ca vibhūṣaṇam| īdṛśā vahavastatra kalpavṛkṣāḥ prakīrtitāḥ||

एषा कक्षा द्वितीया स्यान्कल्पवापीति नामतः। ताम्रशालस्यान्तराले नागशालः प्रकीर्तिताः।।

eṣā kakṣā dvitīyā syānkalpavāpīti nāmataḥ| tāmraśālasyāntarāle nāgaśālaḥ prakīrtitāḥ||

अनयोरुभयोस्तिर्यगदेशः स्यात्सप्तयोजनः। तत्र संतानवाटी स्यान्कल्पवापीसमाकृतिः।।

anayorubhayostiryagadeśaḥ syātsaptayojanaḥ| tatra saṃtānavāṭī syānkalpavāpīsamākṛtiḥ||

तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता हरिचन्दनवाटिका। कल्पवाटीसमाकारा फलपुष्पसमाकुला।।

tayormadhye mahī proktā haricandanavāṭikā| kalpavāṭīsamākārā phalapuṣpasamākulā||

एषु सर्वेषु शालेषु पूर्ववद्द्वारकल्पनम। पूर्ववद्गोपुराणां च मुकुटानां च कल्पनम।।

eṣu sarveṣu śāleṣu pūrvavaddvārakalpanam| pūrvavadgopurāṇāṃ ca mukuṭānāṃ ca kalpanam||

गोपुरद्वारकॢप्तं च द्वारे द्वारे च संमितिः। आरकूटस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः।।

gopuradvārakḷptaṃ ca dvāre dvāre ca saṃmitiḥ| ārakūṭasyāntarāle saptayojanadūrataḥ||

पञ्चलोहमयः शालः पूर्वशालसमाकृतिः। तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता मन्दारद्रुमवाटिका।।

pañcalohamayaḥ śālaḥ pūrvaśālasamākṛtiḥ| tayormadhye mahī proktā mandāradrumavāṭikā||

पञ्चलोहस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः। रौप्यशालस्तु संप्रोक्तः पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतः।।

pañcalohasyāntarāle saptayojanadūrataḥ| raupyaśālastu saṃproktaḥ pūrvoktairlakṣaṇairyutaḥ||

तयोर्मध्यमही प्रोक्ता पारिजातद्रुवाटिका। दिव्यामोदसुसंपूर्णा फलपुष्पभरोज्ज्वला।।

tayormadhyamahī proktā pārijātadruvāṭikā| divyāmodasusaṃpūrṇā phalapuṣpabharojjvalā||

रौप्यशालस्यान्तराले सप्तयोजनविस्तरः। हेमशालः प्रकथितः पूर्ववद्द्वारशोभितः।।

raupyaśālasyāntarāle saptayojanavistaraḥ| hemaśālaḥ prakathitaḥ pūrvavaddvāraśobhitaḥ||

तयोर्मध्ये महीप्रोक्ता कदम्बतरुवाटिका। तत्र दिव्या नीपवृक्षा योजनद्वयमुन्नताः।।

tayormadhye mahīproktā kadambataruvāṭikā| tatra divyā nīpavṛkṣā yojanadvayamunnatāḥ||

सदैव मदिरास्पन्दा मेदुरप्रसवोज्ज्वलाः। येभ्यः कादंबरी नाम योगिनी भोगदायिनी।।

sadaiva madirāspandā meduraprasavojjvalāḥ| yebhyaḥ kādaṃbarī nāma yoginī bhogadāyinī||

विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया। ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः। आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः।।

viśiṣṭā madirodyānā mantriṇyāḥ satataṃ priyā| te nīpavṛkṣāḥ succhāyāḥ patralāḥ pallavākulāḥ| āmodalolabhṛṅgālījhaṅkāraiḥ pūritodarāḥ||

तत्रैव मन्त्रिणीनाथाया मन्दिरं सुमनोहरम। कदंबवनवाट्यास्तु विदिक्षुज्वलनादितः।।

tatraiva mantriṇīnāthāyā mandiraṃ sumanoharam| kadaṃbavanavāṭyāstu vidikṣujvalanāditaḥ||

चत्वारि मन्दिराण्युच्चैः कल्पितान्यादिशिल्पिना। एकैकस्य तु गे7स्य विस्तारः पञ्चयोजनः।।

catvāri mandirāṇyuccaiḥ kalpitānyādiśilpinā| ekaikasya tu ge7sya vistāraḥ pañcayojanaḥ||

पञ्चयोजनमायामः सप्तावरणतः स्थितिः। एवमन्यविदिक्षु स्युस्सर्वत्र प्रियकद्रुमाः। निवासनगरी सेयं श्यामायाः परिकीर्तिता।।

pañcayojanamāyāmaḥ saptāvaraṇataḥ sthitiḥ| evamanyavidikṣu syussarvatra priyakadrumāḥ| nivāsanagarī seyaṃ śyāmāyāḥ parikīrtitā||

सेनार्थं नगरी त्वन्या महापद्माटवीस्थले। यदत्रैव गृह तस्या बहुयोजनदूरतः।।

senārthaṃ nagarī tvanyā mahāpadmāṭavīsthale| yadatraiva gṛha tasyā bahuyojanadūrataḥ||

श्रीदेव्या नित्यसेवा तु मत्रिण्या न घटिष्यते। अतश्चितामणिगृहोपान्ते ऽपि भवनं कृतम। तस्याः श्रीमन्त्रनाथायाः सुरत्वष्ट्रा मयेन च।।

śrīdevyā nityasevā tu matriṇyā na ghaṭiṣyate| ataścitāmaṇigṛhopānte 'pi bhavanaṃ kṛtam| tasyāḥ śrīmantranāthāyāḥ suratvaṣṭrā mayena ca||

श्रीपुरे मन्त्रेणी देव्या मन्दिरस्य गुणान्बहुन। वर्णयिष्यति को नाम यो द्विजिह्वासहस्रवान।।

śrīpure mantreṇī devyā mandirasya guṇānbahun| varṇayiṣyati ko nāma yo dvijihvāsahasravān||

कादंबरीमदाताम्रनयनाः कलवीणया। गायन्त्यस्तत्र खेलन्ति मान्यमातङ्गकन्यकाः।।

kādaṃbarīmadātāmranayanāḥ kalavīṇayā| gāyantyastatra khelanti mānyamātaṅgakanyakāḥ||

मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः। सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः।।

mātaṅgo nāma kaḥproktastasya kanyāḥ kathaṃ ca tāḥ| sevante mantriṇīnāthāṃ sadā madhumadālasāḥ||

मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः। महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः।।

mataṅgo nāma tapasāmekarāśistapodhanaḥ| mahāprabhāvasaṃpanno jagatsarjanalaṃpaṭaḥ||

तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः। तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम।।.

tapaḥ śaktyāttadhiyā ca sarvatrājñāpravarttakaḥ| tasya putrastu mātaṅgo mudriṇīṃ mantrināyikām||.

घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः। मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता।।

ghoraistapobhiratyarthaṃ pūrayāmāsa dhīradhīḥ| mataṅgamuniputreṇa suciraṃ samupāsitā||

मन्त्रिणी कृतसान्निध्या वृणीष्व वरमित्यशात। सो ऽपिसर्वमुनिश्रेष्ठो मातङ्गस्तपसां निधिः। उवाच तां पुरो दत्तसान्निध्यां श्यामलांबिकाम।।

mantriṇī kṛtasānnidhyā vṛṇīṣva varamityaśāt| so 'pisarvamuniśreṣṭho mātaṅgastapasāṃ nidhiḥ| uvāca tāṃ puro dattasānnidhyāṃ śyāmalāṃbikām||

देवी त्वत्स्मृतिमात्रेण सर्वाश्च मम सिद्धयः। जाता एवाणिमाद्यास्ताः सर्वाश्चान्या विभूतयः।।

devī tvatsmṛtimātreṇa sarvāśca mama siddhayaḥ| jātā evāṇimādyāstāḥ sarvāścānyā vibhūtayaḥ||

प्रापणीयन्न मे किञ्चिदस्त्यंबभुवनत्रये। सर्वतः प्राप्तकालस्य भवत्याश्चरितस्मृतेः।।

prāpaṇīyanna me kiñcidastyaṃbabhuvanatraye| sarvataḥ prāptakālasya bhavatyāścaritasmṛteḥ||

अथापि तव सांनिध्यमिदं नो निष्फलं भवेत। एवं परं प्रार्थये ऽहं तं वरं पूरयांबिके।।

athāpi tava sāṃnidhyamidaṃ no niṣphalaṃ bhavet| evaṃ paraṃ prārthaye 'haṃ taṃ varaṃ pūrayāṃbike||

पूर्वं हिमवता सार्थं सौहार्दं परिहासवान। क्रीडामत्तेन चावाच्यैस्तत्र तेन प्रगल्भितम।।

pūrvaṃ himavatā sārthaṃ sauhārdaṃ parihāsavān| krīḍāmattena cāvācyaistatra tena pragalbhitam||

अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान। तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः।।

ahaṅgaurīgururiti ślāghāmātmani tenivān| tadvākyaṃ mama naivābhūdyatastatrādhiko guṇaḥ||

उभयोर्गुणसाम्ये तु मित्रयोरधिके गुणे। एकस्य कारणाज्जाते तत्रान्यस्य स्पृहा भवेत।।

ubhayorguṇasāmye tu mitrayoradhike guṇe| ekasya kāraṇājjāte tatrānyasya spṛhā bhavet||

गौरीगुरुत्वश्लाघार्थं प्राप्तकामो ऽप्यहं तपः। कृतवान्मन्त्रिणीनाथे तत्त्वंमत्तनया भव।।

gaurīgurutvaślāghārthaṃ prāptakāmo 'pyahaṃ tapaḥ| kṛtavānmantriṇīnāthe tattvaṃmattanayā bhava||

यतो मन्नामविख्याता भविष्यसि न संशयः। इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा मातङ्गस्य महामुनेः। तथास्त्विति तिरोघत स च प्रीतो ऽभवन्मुनिः।।

yato mannāmavikhyātā bhaviṣyasi na saṃśayaḥ| ityuktaṃ vacanaṃ śrutvā mātaṅgasya mahāmuneḥ| tathāstviti tiroghat sa ca prīto 'bhavanmuniḥ||

मातङ्गस्य महर्षेस्तु तस्य स्वप्ने तदा मुदा। तापिच्छमञ्जरीमेकां ददौ कर्णावतंसतः।।

mātaṅgasya maharṣestu tasya svapne tadā mudā| tāpicchamañjarīmekāṃ dadau karṇāvataṃsataḥ||

तत्स्वप्नस्य प्रभावेण मातङ्गस्य सधर्मिणी। नाम्ना सिद्धिमती गर्भे लघुश्यामामधारयत।।

tatsvapnasya prabhāveṇa mātaṅgasya sadharmiṇī| nāmnā siddhimatī garbhe laghuśyāmāmadhārayat||

तत एव समुत्पन्ना मातङ्गी तेन कीर्तिताः। लघुश्यामेति सा प्रोक्त श्यामा यन्मूलकन्दभूः।।

tata eva samutpannā mātaṅgī tena kīrtitāḥ| laghuśyāmeti sā prokta śyāmā yanmūlakandabhūḥ||

मातङ्गकन्यका हृद्याः कोटीनामपि कोटिशः। लघुश्यामा महाश्यामामातङ्गी वृन्दसंयुताः। अङ्गशक्तित्वमापन्नाः सेवन्ते प्रियकप्रियाम।।

mātaṅgakanyakā hṛdyāḥ koṭīnāmapi koṭiśaḥ| laghuśyāmā mahāśyāmāmātaṅgī vṛndasaṃyutāḥ| aṅgaśaktitvamāpannāḥ sevante priyakapriyām||

इति मातङ्गकन्यानामुत्पत्तिः कुंभसंभव। कथिताः सप्तकक्षाश्च शाला लोहादिनिर्मिताः।।

iti mātaṅgakanyānāmutpattiḥ kuṃbhasaṃbhava| kathitāḥ saptakakṣāśca śālā lohādinirmitāḥ||