समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः। कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका। कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात।।

samāptaścopoddhātakhaṇḍaḥ| kathaṃ bhaṇḍāsuro jātaḥ kathaṃ vā tripurāṃbikā| kathaṃ babhañja taṃ saṃkhye tatsarvaṃ vada vistarāt||

पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम।।

purā dākṣāyaṇīṃ tyaktvā pituryajñavināśanam||

आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः। उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः।।

ātmānamātmanā paśyañjñānānandarasātmakaḥ| upāsyamāno munibhiradvandvaguṇalakṣaṇaḥ||

गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह। सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी।।

gaṅgākūle himavataḥ paryante praviveśa ha| sāpi śaṅkaramā rādhya cirakālaṃ manasvinī||

योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः।।

yogena svāṃ tanuṃ tyaktvā sutāsīddhimabhūbhṛtaḥ||

स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम। तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके।।

sa śailo nāradācchrutvā rudrāṇīti svakanyākām| tasya śuśrūṣaṇārthāya sthāpayāmāsa cāntike||

एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः। ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन।।

etasminnantare devāstārakeṇa hi pīḍitāḥ| brahmaṇoktāḥ samāhūya madanaṃ cedamabruvan||

सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः। न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे। तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः।।

sargādau bhagavānbrahma sṛjamāno 'khilāḥ prajāḥ| na nirvṛtirabhūttasya kadācidapi mānase| tapaścacāra suciraṃ manovākkāyakarmabhiḥ||

ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः। वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम।।

tataḥ prasanno bhagavānsalakṣmīko janārdanaḥ| vareṇa cchandayāmāsa varadaḥ sarvadehinām||

ब्रह्मोवाच। यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत। चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः।।

brahmovāca| yadi tuṣṭo 'si bhagavannanāyāsena vai jagat| carācarayutaṃ caitatsṛjāmi tvatprasādataḥ||

एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत। तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक।।

evamukto vidhātrā tu mahāla kṣmīmudaikṣata| tadā prādurabhūstvaṃ hi jaganmohanarūpadhṛk||

तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम। विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः।।

tavāyudhārthaṃ dattaṃ ca puṣpabāṇekṣukārmukam| vijayatvamajeyatvaṃ prādā tpramudito hariḥ||

असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा। साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम।।

asau sṛjati bhūtāni kāraṇena svakarmaṇā| sākṣibhūtaḥ svajanato bhavānbhajatu nirvṛntim||

एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम। मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ।।

eṣa dattavaro brahmā tvayi vinyasya tadbharam| manaso nirvṛtiṃ prāpya vartate 'dyāpi manmatha||

अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः।।

amoghaṃ balavīryaṃ te na te moghaḥ parākramaḥ||

सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा। ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः।।

sukumārāṇyamoghāni kusumāstrāṇi te sadā| brahmadattavaro 'yaṃ hi tārako nāma dānavaḥ||

बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः। शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते।।

bādhate sakalāṃllokānasmānapi viśeṣataḥ| śivaputrādṛte 'nyatra na bhayaṃ tasya vidyate||

त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि। स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित।।

tvāṃ vināsminmahākārye na kaścitpravadedapi| svakarācca bhavetkāryaṃ bhavato nānyataḥ kvacit||

आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः। हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः।।

ātmyaikyadhayānanirataḥ śivo gauryā samanvitaḥ| himācalatale ramye vartate munibhirvṛtaḥ||

तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः। ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल।।

taṃ niyojaya gauryāṃ tu janiṣyati ca tatsutaḥ| īṣatkāryamidaṃ kṛtvā trāyasvāsmānmahābala||

एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः। जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम।।

evamabhyarthito devaiḥ stūyamāno muhurmuhuḥ| jagāmātmavināśāya yato himavatastaṭam||

किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम। ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः।।

kimapyārādhayāntaṃ tu dhyānasaṃmīlitekṣaṇam| dadarśeśānamāsīnaṃ kusumaṣurudāyudhaḥ||

एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम। आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम।।

etasminnantare tatra himavattanayā śivam| ārirādhayiṣuścā gādbibhrāṇā rūpamadbhutam||

समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः। शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः।।

sametya śambhuṃ girijāṃ gandhapuṣpopahārakaiḥ| śuśrūṣaṇaparāṃ tatra dadarśātibalaḥ smaraḥ||

अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः। सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम।।

adṛśyaḥ sarvabhūtānānnātidūre 'sya saṃsthitaḥ| sumanomārgaṇairagryaissa vivyādha maheśvaram||

विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम। गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः।।

vismṛtya sa hi kāryāṇi bāṇaviddho 'ntike sthitām| gaurīṃ vilokayāmāsa manmathāviṣṭacetanaḥ||

धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन। ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम।।

dhṛtimālaṃbya tu punaḥ kimetaditi cintayan| dadarśāgre tu sannaddhaṃ manmathaṃ kusumāyudham||

तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः। तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम।।

taṃ dṛṣṭvā kupitaḥ śūlī trailokyadahanakṣamaḥ| tārtīyaṃ cakṣurunmīlya dadāha makaradhvajam||

शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका। अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम।।

śivenaivamavajñātā duḥkhitā śailakanyakā| anujñayā tataḥ pitrostapaḥ kartumagādvanam||

अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः। तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः।।

atha tadbhasma saṃvīkṣya citrakarmā gaṇeśvaraḥ| tadbhasmanā tu puruṣaṃ citrākāraṃ cakāra saḥ||

तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम। तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः। महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः।।

taṃ vicitratanuṃ rudro dadarśāgre tu pūruṣam| tatkṣaṇājjāta jīvo 'bhūnmūrtimāniva manmathaḥ| mahābalo 'titejasvī madhyāhnārkasamaprabhaḥ||

तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः। स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः।।

taṃ citrakarmā bāhubhyāṃ samāliṅgya mudānvitaḥ| stuhi vāla mahādevaṃ sa tu sarvārthasiddhidaḥ||

इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः। ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन।।

ityuktvā śatarudrīyamupādiśadameyadhīḥ| nanāma śataśo rudraṃ śatarudriyamājapan||

ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः। वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः।।

tataḥ prasanno bhagavānmahādevo vṛṣadhvajaḥ| vareṇa cchandayāmāsa varaṃ vavre sa bālakaḥ||

प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति। तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम।।

pratidvandvibalārthaṃ tu madbalenopayokṣyati| tadastraśastramukhyāni vṛthā kurvantu no mama||

तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः। षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः।।

tatheti tatpratiśrutya vicārya kimapi prabhuḥ| ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi rājyamasmai dadau punaḥ||

एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति। यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते।।

etaddṛṣṭvā tu caritaṃ dhātā bhaṇḍiti bhaṇḍiti| yaduvāca tato nāmnā bhaṇḍo lokeṣu kathyate||

इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः। दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः।।

iti dattvā varaṃ tasmai sarvairmunigaṇairvṛtaḥ| dattvāstrāṇi ca śastrāṇi tatraivāntaradhācca saḥ||