यमगीतां प्रवक्ष्यामि उक्ता या नाचिकेतसे । पठतां शृण्वतां भुक्त्यै मुक्त्यै मोक्षार्थिनां सतां ।।

yamagītāṃ pravakṣyāmi uktā yā nāciketase | paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ bhuktyai muktyai mokṣārthināṃ satāṃ ||

आसनं शयनं यानपरिधानगृहादिकम । वाञ्छत्यहो ऽतिमोहेन सुस्थिरं स्वयमस्थिरः ।।

āsanaṃ śayanaṃ yānaparidhānagṛhādikam | vāñchatyaho 'timohena susthiraṃ svayamasthiraḥ ||

भोगेषु शक्तिः सततं तथैवात्मावलोकनं । श्रेयः परं मनुष्यानां कपिलोद्गीतमेव हि ।।

bhogeṣu śaktiḥ satataṃ tathaivātmāvalokanaṃ | śreyaḥ paraṃ manuṣyānāṃ kapilodgītameva hi ||

सर्वत्र समदर्शित्वं निर्मसत्वमसङ्गता । श्रेयः परम मनुष्यानां गीतं पञ्चशिखेन हि ।।

sarvatra samadarśitvaṃ nirmasatvamasaṅgatā | śreyaḥ param manuṣyānāṃ gītaṃ pañcaśikhena hi ||

आगर्भजन्मबाल्यादिवयो ऽवस्थादिवेदनं । श्रेयः परं मनुष्याणाम गङ्गाविष्णुप्रगीतकं ।।

āgarbhajanmabālyādivayo 'vasthādivedanaṃ | śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇām gaṅgāviṣṇupragītakaṃ ||

आध्यात्मिकादिदुःखानामाद्यन्तादिप्रतिक्रिया । श्रेयः परं मन्ष्याणां जनकोद्गीतमेव च ।।

ādhyātmikādiduḥkhānāmādyantādipratikriyā | śreyaḥ paraṃ manṣyāṇāṃ janakodgītameva ca ||

अभिन्नयोर्भेदकरः प्रत्ययो यः परात्मनः । तच्छान्तिपरमं श्रेयो ब्रह्मोद्गीतमुदाहृतं ।।

abhinnayorbhedakaraḥ pratyayo yaḥ parātmanaḥ | tacchāntiparamaṃ śreyo brahmodgītamudāhṛtaṃ ||

कर्तव्यमिति यत्कर्म ऋग्यजुःसामसंज्ञितं । कुरुते श्रेयसे सङ्गान जैगीषव्येण गीयते ।।

kartavyamiti yatkarma ṛgyajuḥsāmasaṃjñitaṃ | kurute śreyase saṅgān jaigīṣavyeṇa gīyate ||

हानिः सर्वविधित्सानामात्मनः सुखहैतुकी । श्रेयः परं मनुष्याणां देवलोद्गीतमीरितं ।।

hāniḥ sarvavidhitsānāmātmanaḥ sukhahaitukī | śreyaḥ paraṃ manuṣyāṇāṃ devalodgītamīritaṃ ||

कामत्यागात्तु विज्ञानं सुखं ब्रह्म परं पदं । कामिनां न हि विज्ञानं सनकोद्गीतमेव तत ।।

kāmatyāgāttu vijñānaṃ sukhaṃ brahma paraṃ padaṃ | kāmināṃ na hi vijñānaṃ sanakodgītameva tat ||

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च कार्यं कर्मपरो ऽब्रवीत । श्रेयसां श्रेय एतद्धि नैष्कर्म्यं ब्रह्म तद्धरिः ।।

pravṛttañca nivṛttañca kāryaṃ karmaparo 'bravīt | śreyasāṃ śreya etaddhi naiṣkarmyaṃ brahma taddhariḥ ||

पुमांश्चाधिगतज्ञानो भेदं नाप्नोति सत्तमः । ब्रह्मणा विष्णुसंज्ञेन परमेणाव्ययेन च ।।

pumāṃścādhigatajñāno bhedaṃ nāpnoti sattamaḥ | brahmaṇā viṣṇusaṃjñena parameṇāvyayena ca ||

ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं सौभाग्यं रूपमुत्तमम । तपसा लभ्यते सर्वं मनसा यद्यदिच्छति ।।

jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ saubhāgyaṃ rūpamuttamam | tapasā labhyate sarvaṃ manasā yadyadicchati ||

नास्ति विष्णुसमन्ध्येयं तपो नानशनात्परं । नास्त्यारोग्यसमं धन्यं नास्ति गङ्गासमा सरित ।।

nāsti viṣṇusamandhyeyaṃ tapo nānaśanātparaṃ | nāstyārogyasamaṃ dhanyaṃ nāsti gaṅgāsamā sarit ||

न सो ऽस्ति बान्धवः कश्चिद्विष्णुं मुक्त्वा जगद्गुरुं । अधश्चोर्धं हरिश्चाग्रे देहेन्द्रियमनोमुखे ।।

na so 'sti bāndhavaḥ kaścidviṣṇuṃ muktvā jagadguruṃ | adhaścordhaṃ hariścāgre dehendriyamanomukhe ||

इत्येवं संस्मरन प्राणान यस्त्यजेत्स हरिर्भवेत । यत्तद ब्रह्म यतः सर्वं यत्सर्वं तस्य संस्थितम ।।

ityevaṃ saṃsmaran prāṇān yastyajetsa harirbhavet | yattad brahma yataḥ sarvaṃ yatsarvaṃ tasya saṃsthitam ||

अग्राह्यकमनिर्देश्यं सुप्रतिष्ठञ्च यत्परं । परापरस्वरूपेण विष्णुः सर्वहृदि स्थितः ।।

agrāhyakamanirdeśyaṃ supratiṣṭhañca yatparaṃ | parāparasvarūpeṇa viṣṇuḥ sarvahṛdi sthitaḥ ||

यज्ञेशं यज्ञपुरुषं केचिदिच्छन्ति तत्परं । केचिद्विष्णुं हरं केचित केचिद ब्रह्माणमीश्वरं ।।

yajñeśaṃ yajñapuruṣaṃ kecidicchanti tatparaṃ | kecidviṣṇuṃ haraṃ kecit kecid brahmāṇamīśvaraṃ ||

इन्द्रादिनामभिः केचित सूर्यं सोमञ्च कालकम । ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुं वदन्ति च ।।

indrādināmabhiḥ kecit sūryaṃ somañca kālakam | brahmādistambhaparyantaṃ jagadviṣṇuṃ vadanti ca ||

स विष्णुः परमं ब्रह्म यतो नावर्तते पुनः । सुवर्णादिमहादानपुण्यतीर्थावगाहनैः ।।

sa viṣṇuḥ paramaṃ brahma yato nāvartate punaḥ | suvarṇādimahādānapuṇyatīrthāvagāhanaiḥ ||

ध्यानैर व्रतैः पूजया च धर्मश्रुत्या तदाप्नुयात । आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।।

dhyānair vrataiḥ pūjayā ca dharmaśrutyā tadāpnuyāt | ātmānaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu ||

बुद्धिन्तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च । इन्द्रयाणि हयानाहुर्विषयांश्चेषुगोचरान ।।

buddhintu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca | indrayāṇi hayānāhurviṣayāṃśceṣugocarān ||

आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः । यस्त्वविज्ञानवान भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।।

ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ | yastvavijñānavān bhavatyayuktena manasā sadā ||

न सत्पदमवाप्नोति संसारञ्चाधिगच्छति । यस्तु विज्ञानवान भवति युक्तेन मनसा सदा ।।

na satpadamavāpnoti saṃsārañcādhigacchati | yastu vijñānavān bhavati yuktena manasā sadā ||

स तत्पदमवाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते । विज्ञानसारथिर्यस्तु मनःप्रग्रहवान्नरः ।।

sa tatpadamavāpnoti yasmādbhūyo na jāyate | vijñānasārathiryastu manaḥpragrahavānnaraḥ ||

सो ऽध्वानं परमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम । इन्द्रियेभ्यः परा ह्य अर्था अर्थेभ्यश च परं मनः ।।

so 'dhvānaṃ paramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam | indriyebhyaḥ parā hy arthā arthebhyaś ca paraṃ manaḥ ||

मनसस्तु परा बुद्धिः बुद्धेरात्मा महान परः । महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।।

manasastu parā buddhiḥ buddherātmā mahān paraḥ | mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ ||

पुरुषान्न परं किञ्चित सा काष्ठा सा परा गतिः । एषु सर्वेषु भूतेषु गूढात्मा न प्रकाशते ।।

puruṣānna paraṃ kiñcit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ | eṣu sarveṣu bhūteṣu gūḍhātmā na prakāśate ||

दृश्यते त्वग्र्यया बुध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः । यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञः तद्यच्छेज्ज्ञानमात्मनि ।।

dṛśyate tvagryayā budhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ | yacchedvāṅmanasī prājñaḥ tadyacchejjñānamātmani ||

ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेच्छान्त आत्मनि । ज्ञात्वा ब्रह्मात्मनोर्योगं यमाद्यैर ब्रह्म सद्भवेत ।।

jñānamātmani mahati niyacchecchānta ātmani | jñātvā brahmātmanoryogaṃ yamādyair brahma sadbhavet ||

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ । यमाश च नियमाः पञ्च शौचं सन्तोषसत्तपः ।।

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau | yamāś ca niyamāḥ pañca śaucaṃ santoṣasattapaḥ ||

स्वाध्यायेश्वरपूजा च आसनं पद्मकादिकं । प्राणायामो वायुजयः प्रत्याहारः स्वनिग्रहः ।।

svādhyāyeśvarapūjā ca āsanaṃ padmakādikaṃ | prāṇāyāmo vāyujayaḥ pratyāhāraḥ svanigrahaḥ ||

शुभे ह्य एकत्र विषये चेतसो यत प्रधारणं । निश चलत्वात्तु धीमद्भिर्धारणा द्विज कथ्यते ।।

śubhe hy ekatra viṣaye cetaso yat pradhāraṇaṃ | niś calatvāttu dhīmadbhirdhāraṇā dvija kathyate ||

पौनःपुन्येन तत्रैव विषयेष्वेव धारणा । ध्यानं स्मृतं समाधिस्तु अहं ब्रह्मात्मसंस्थितिः ।।

paunaḥpunyena tatraiva viṣayeṣveva dhāraṇā | dhyānaṃ smṛtaṃ samādhistu ahaṃ brahmātmasaṃsthitiḥ ||

घटध्वंसाद्यथाकाशमभिन्नं नभसा भवेत । मुक्तो जीवो ब्रह्मणैवं सद्ब्रह्म ब्रह्म वै भवेत ।।

ghaṭadhvaṃsādyathākāśamabhinnaṃ nabhasā bhavet | mukto jīvo brahmaṇaivaṃ sadbrahma brahma vai bhavet ||

आत्मानं मन्यते ब्रह्म जीवो ज्ञानेन नान्यथा । जीवो ह्य अज्ञानतत्कार्यमुक्तः स्यादजरामरः ।।

ātmānaṃ manyate brahma jīvo jñānena nānyathā | jīvo hy ajñānatatkāryamuktaḥ syādajarāmaraḥ ||

वशिष्ठ यमगीतोक्ता पठतां भुक्तिमुक्तिदा । आत्यन्तिको लयः प्रोक्तो वेदान्तब्रह्मधीमयः ।।

vaśiṣṭha yamagītoktā paṭhatāṃ bhuktimuktidā | ātyantiko layaḥ prokto vedāntabrahmadhīmayaḥ ||