ब्रह्मज्ञानं प्रवक्ष्यामि संसाराज्ञानमुक्तये । अयमात्मा परं ब्रह्म अहमस्मीति मुच्यते ।।

brahmajñānaṃ pravakṣyāmi saṃsārājñānamuktaye | ayamātmā parṃ brahma ahamasmīti mucyate ||

देह आत्मा न भवति दृस्यत्वाच्च घटादिवत । प्रसप्ते मरणे देहादात्मान्यो ज्ञायते ध्रुवं ।।

deha ātmā na bhavati dṛsyatvācca ghaṭādivat | prasapte maraṇe dehādātmānyo jñāyate dhruvaṃ ||

देहः स चेदव्यवहरेद्विकार्यादिसन्निभः । चक्षुरादीनीन्द्रियाणि नात्मा वै करणं त्वतः ।।

dehaḥ sa cedavyavaharedvikāryādisannibhaḥ | cakṣurādīnīndriyāṇi nātmā vai karaṇaṃ tvataḥ ||

मनो धीरपि आत्मा न दीपवत करणं त्वतः । प्राणो ऽप्यात्मा न भवति सुषुप्ते चित्प्रभावतः ।।

mano dhīrapi ātmā na dīpavat karaṇaṃ tvataḥ | prāṇo 'pyātmā na bhavati suṣupte citprabhāvataḥ ||

जाग्रत्स्वप्ने च चैतन्यं सङ्कीर्णत्वान्न बुध्यते । विज्ञानरहितः प्राणः सुषुप्ते ज्ञायते यतः ।।

jāgratsvapne ca caitanyaṃ saṅkīrṇatvānna budhyate | vijñānarahitaḥ prāṇaḥ suṣupte jñāyate yataḥ ||

अतो नात्मेन्द्रियं तस्मादिन्त्रियादिकमात्मनः । अहङ्कारो ऽपि नैवात्मा देहवद्व्यभिचारतः ।।

ato nātmendriyaṃ tasmādintriyādikamātmanaḥ | ahaṅkāro 'pi naivātmā dehavadvyabhicārataḥ ||

उक्तेभ्यो व्यतिरिक्तो ऽयमात्मा सर्वहृदि स्थितः । सर्वद्रष्टा च भोक्ता च नक्तमुज्ज्वलदीपवत ।।

uktebhyo vyatirikto 'yamātmā sarvahṛdi sthitaḥ | sarvadraṣṭā ca bhoktā ca naktamujjvaladīpavat ||

समाध्यारम्भकाले च एवं सञ्चिन्तयेन्मुनिः । यतो ब्रह्मण आकाशं खाद्वायुर्वायुतो ऽनलः ।।

samādhyārambhakāle ca evaṃ sañcintayenmuniḥ | yato brahmaṇa ākāśaṃ khādvāyurvāyuto 'nalaḥ ||

अग्नेरापो जलात्पृथ्वी ततः सूक्ष्मं शरीरकं । अपञ्चीकृतभूतेभ्य आसन पञ्चीकृतान्यतः ।।

agnerāpo jalātpṛthvī tataḥ sūkṣmaṃ śarīrakaṃ | apañcīkṛtabhūtebhya āsan pañcīkṛtānyataḥ ||

स्थूलं शरीरं ध्यात्वास्माल्लयं ब्रह्मणि चिन्तयेत । पञ्चीकृतानि भूतानि तत्कार्यञ्च विराट्स्मृतम ।।

sthūlaṃ śarīraṃ dhyātvāsmāllayaṃ brahmaṇi cintayet | pañcīkṛtāni bhūtāni tatkāryañca virāṭsmṛtam ||

एतत स्थूलं शरीरं हि आत्मनो ज्ञानकल्पितं । इन्द्रियैर अथ विज्ञानं धीरा जागरितं विदुः ।।

etat sthūlaṃ śarīraṃ hi ātmano jñānakalpitaṃ | indriyair atha vijñānaṃ dhīrā jāgaritaṃ viduḥ ||

विश्वस्तदभिमानी स्यात त्रयमेतदकारकं । अपञ्चीकृतभूतानि तत्कार्यं लिङ्गमुच्यते ।।

viśvastadabhimānī syāt trayametadakārakaṃ | apañcīkṛtabhūtāni tatkāryaṃ liṅgamucyate ||

संयुक्तं सप्तदशभिर्हिरण्यगर्भसंज्ञितं । शरीरमात्मनः सूक्ष्मं लिङ्गमित्यभिधीयते ।।

saṃyuktaṃ saptadaśabhirhiraṇyagarbhasaṃjñitaṃ | śarīramātmanaḥ sūkṣmaṃ liṅgamityabhidhīyate ||

जाग्रत्संस्कारजः स्वप्नः प्रत्ययो विषयात्मकः । आत्मा तदुपमानी स्त्यात्तैजसो ह्य अप्रपञ्चतः ।।

jāgratsaṃskārajaḥ svapnaḥ pratyayo viṣayātmakaḥ | ātmā tadupamānī styāttaijaso hy aprapañcataḥ ||

स्थूलसूक्ष्मशरीराख्यद्वयस्यैकं हि कारणं । आत्मा ज्ञानञ्च साभासं तदध्याहृतमुच्यते ।।

sthūlasūkṣmaśarīrākhyadvayasyaikaṃ hi kāraṇaṃ | ātmā jñānañca sābhāsaṃ tadadhyāhṛtamucyate ||

न सन्नासन्न सदसदेतत्सावयवं न तत । निर्गतावयवं नेति नाभिन्नं भिन्नमेव च ।।

na sannāsanna sadasadetatsāvayavaṃ na tat | nirgatāvayavaṃ neti nābhinnaṃ bhinnameva ca ||

भिन्नाभिन्नं ह्य अनिर्वाच्यं बन्धसंसारकारकं । एकं स ब्रह्म विज्ञानात प्राप्तं नैव च कर्मभिः ।।

bhinnābhinnaṃ hy anirvācyaṃ bandhasaṃsārakārakaṃ | ekaṃ sa brahma vijñānāt prāptaṃ naiva ca karmabhiḥ ||

सर्वात्मना हीन्द्रियाणां संहारः कारणात्मनां । बुद्धेः स्थानं सुषुप्तं स्यात्तद्द्वयस्याभिमानवान ।।

sarvātmanā hīndriyāṇāṃ saṃhāraḥ kāraṇātmanāṃ | buddheḥ sthānaṃ suṣuptaṃ syāttaddvayasyābhimānavān ||

प्राज्ञ आत्मा त्रयञ्चैतत मकारः प्रणवः स्मृतः । अकारश च उकारो ऽसौ मकारो ह्य अयमेव च ।।

prājña ātmā trayañcaitat makāraḥ praṇavaḥ smṛtaḥ | akāraś ca ukāro 'sau makāro hy ayameva ca ||

अहं साक्षी च चिन्मात्रो जाग्रत्स्वप्नादिकस्य च । नाज्ञानञ्चैव तत्कार्यं संसारादिकबन्धनं ।।

ahaṃ sākṣī ca cinmātro jāgratsvapnādikasya ca | nājñānañcaiva tatkāryaṃ saṃsārādikabandhanaṃ ||

नित्यशुद्धबन्धमुक्तसत्यमानन्दमद्वयं । ब्रह्माहमस्म्यहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विमुक्त ओं ।।

nityaśuddhabandhamuktasatyamānandamadvayaṃ | brahmāhamasmyahaṃ brahma paraṃ jyotirvimukta oṃ ||

अहं ब्रह्म परं ज्ञानं समाधिर्बन्धघातकः । चिरमानन्दकं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकं ।।

ahaṃ brahma paraṃ jñānaṃ samādhirbandhaghātakaḥ | ciramānandakaṃ brahma satyaṃ jñānamanantakaṃ ||

अयमात्मा परम्ब्रह्म तद ब्रह्म त्वमसीति च । गुरुणा बोधितो जीवो ह्य अहं ब्रह्मास्मि वाह्यतः ।।

ayamātmā parambrahma tad brahma tvamasīti ca | guruṇā bodhito jīvo hy ahaṃ brahmāsmi vāhyataḥ ||

सो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्ड ओं । मुच्यते ऽसारसंसाराद्ब्रह्मज्ञो ब्रह्म तद्भवेत ।।

so 'sāvādityapuruṣaḥ so 'sāvahamakhaṇḍa oṃ | mucyate 'sārasaṃsārādbrahmajño brahma tadbhavet ||