गजलक्ष्म चिकित्साञ्च लोमपाद यदामि ते । दीर्घहस्ता महोच्छ्वासाः प्रसस्तास्ते महिष्णवः ।।

gajalakṣma cikitsāñca lomapāda yadāmi te | dīrghahastā mahocchvāsāḥ prasastāste mahiṣṇavaḥ ||

विंशत्यष्टादशनखाः शीतकालमदाश च ये । दक्षिणञ्चोन्नतन्दन्तं वृंहितं जलदोपमं ।।

viṃśatyaṣṭādaśanakhāḥ śītakālamadāś ca ye | dakṣiṇañconnatandantaṃ vṛṃhitaṃ jaladopamaṃ ||

कर्णौर च विपूलौ येषां सूक्ष्मविन्द्वन्वितत्वचौ । ते धार्या न तथा धार्या वामना ये च सङ्कुशाः ।।

karṇaur ca vipūlau yeṣāṃ sūkṣmavindvanvitatvacau | te dhāryā na tathā dhāryā vāmanā ye ca saṅkuśāḥ ||

हस्तिन्यः पार्श्वगर्भिण्यो च मूढा मतङ्गजाः । वर्णं सत्वं बलं रूपं कान्तिः संहननञ्जवः ।।

hastinyaḥ pārśvagarbhiṇyo ca mūḍhā mataṅgajāḥ | varṇaṃ satvaṃ balaṃ rūpaṃ kāntiḥ saṃhananañjavaḥ ||

सप्तस्थितो गजश्चेदृक सङ्ग्रामेरीञ्जयेत्स च । कुञ्जराः परमा शोभा शिविरस्य बलस्य च ।।

saptasthito gajaścedṛk saṅgrāmerīñjayetsa ca | kuñjarāḥ paramā śobhā śivirasya balasya ca ||

आयत्तं कुञ्जरैश चैव विजयं पृथिवीक्षितां । पाकलेषु च सर्वेषु कर्तव्यमनुवासनं ।।

āyattaṃ kuñjaraiś caiva vijayaṃ pṛthivīkṣitāṃ | pākaleṣu ca sarveṣu kartavyamanuvāsanaṃ ||

घृततैलपरीपाकं स्थानं वातविवर्जितं । स्कन्धेषु च क्रिया कर्या तथा पालकवन्नृपाः ।।

ghṛtatailaparīpākaṃ sthānaṃ vātavivarjitaṃ | skandheṣu ca kriyā karyā tathā pālakavannṛpāḥ ||

गोमूत्रं पाण्डुरोगेषु रजनीभ्यां घृतन्द्विज । आनाहे तैलसिक्तस्य निषेकस्तस्य शस्यते ।।

gomūtraṃ pāṇḍurogeṣu rajanībhyāṃ ghṛtandvija | ānāhe tailasiktasya niṣekastasya śasyate ||

लवणैः पञ्चभिर्मश्रा प्रतिपानाय वारुणी । विडङ्गत्रिफलाव्योषसैन्धवैः कवलान कृतान ।।

lavaṇaiḥ pañcabhirmaśrā pratipānāya vāruṇī | viḍaṅgatriphalāvyoṣasaindhavaiḥ kavalān kṛtān ||

मूर्छासु भोजयेन्नागं क्षौद्रन्तोयञ्च पाययेत । अग्यङ्गः शिरसः शूले नस्यञ्चैव प्रशस्यते ।।

mūrchāsu bhojayennāgaṃ kṣaudrantoyañca pāyayet | agyaṅgaḥ śirasaḥ śūle nasyañcaiva praśasyate ||

नागानां स्नेहपुटकः पादरोगानुपक्रमेत । पश्चात कल्ककषायेण शोधनञ्च विधीयते ।।

nāgānāṃ snehapuṭakaḥ pādarogānupakramet | paścāt kalkakaṣāyeṇa śodhanañca vidhīyate ||

शिखितित्तिरिलावानां पिप्पलीमरिचान्वितैः । रसैः सम्भोजयेन्नगं वेपथुर्यस्य जायते ।।

śikhitittirilāvānāṃ pippalīmaricānvitaiḥ | rasaiḥ sambhojayennagaṃ vepathuryasya jāyate ||

बालबिल्वं तथा लोध्रं धातकी सितया सह । अतीसारविनाशाय पिण्डीं भुञ्जीत कुञ्जरः ।।

bālabilvaṃ tathā lodhraṃ dhātakī sitayā saha | atīsāravināśāya piṇḍīṃ bhuñjīta kuñjaraḥ ||

नस्यं करग्रहे देयं घृतं लयणसंयुतम । मागधीनागराजाजीयवागूर्मुस्तसाधिता ।।

nasyaṃ karagrahe deyaṃ ghṛtaṃ layaṇasaṃyutam | māgadhīnāgarājājīyavāgūrmustasādhitā ||

उत्कर्णके तु दातव्या वाराहञ्च तथा रसम । दशमूलकुलत्थाम्लकाकमाचीविपाचितम ।।

utkarṇake tu dātavyā vārāhañca tathā rasam | daśamūlakulatthāmlakākamācīvipācitam ||

तैलमूषणसंयुक्तं गलग्रहगदापहम । अष्टभिर्लवणैः पिष्ठैः प्रसन्नाः पाययेद्घृतम ।।

tailamūṣaṇasaṃyuktaṃ galagrahagadāpaham | aṣṭabhirlavaṇaiḥ piṣṭhaiḥ prasannāḥ pāyayedghṛtam ||

मूत्रभङ्गे ऽथ वा वीजं क्वथितं त्रपूषस्य च । त्वग्दोषेषु पिवेन्निम्बं वृषं वा क्वथितं द्विपः ।।

mūtrabhaṅge 'tha vā vījaṃ kvathitaṃ trapūṣasya ca | tvagdoṣeṣu pivennimbaṃ vṛṣaṃ vā kvathitaṃ dvipaḥ ||

गवां मूत्रं विडङ्गानि कृमिकोष्ठेषु शस्यते । शृङ्गवेरकणाद्राक्षाशर्कराभिः शृतं पयः ।।

gavāṃ mūtraṃ viḍaṅgāni kṛmikoṣṭheṣu śasyate | śṛṅgaverakaṇādrākṣāśarkarābhiḥ śṛtaṃ payaḥ ||

क्षतक्षयकरं पानं तथा मांसरसः शुभः । मुद्गोदनं व्योषयुतमरुचौ तु प्रशस्यते ।।

kṣatakṣayakaraṃ pānaṃ tathā māṃsarasaḥ śubhaḥ | mudgodanaṃ vyoṣayutamarucau tu praśasyate ||

त्रिवृद्व्योषाग्निदन्त्यर्कश्यामाक्षीरेभपिप्पली । एतैर गुल्महरः स्नेहः कृतश चैव तथापरः ।।

trivṛdvyoṣāgnidantyarkaśyāmākṣīrebhapippalī | etair gulmaharaḥ snehaḥ kṛtaś caiva tathāparaḥ ||

भेदनद्रावणाभ्यङ्गस्नेहपानानुवासनैः । सर्वानेव समुत्पन्नन विद्रवान समुपाहरेत ।।

bhedanadrāvaṇābhyaṅgasnehapānānuvāsanaiḥ | sarvāneva samutpannan vidravān samupāharet ||

यष्टिकं मुद्गसूपेन शारदेन तथा पिवेत । बालबिल्वैस तथा लेपः फटुरोगेषु शस्यते ।।

yaṣṭikaṃ mudgasūpena śāradena tathā pivet | bālabilvais tathā lepaḥ phaṭurogeṣu śasyate ||

विडङ्गेन्द्रयवौ हिङ्गु सरलं रजनीद्वयम । पूर्वाह्णे पाययेत पिण्डान सर्वशूलोपशान्तये ।।

viḍaṅgendrayavau hiṅgu saralaṃ rajanīdvayam | pūrvāhṇe pāyayet piṇḍān sarvaśūlopaśāntaye ||

प्रधानभोजने तेषां यष्टिकव्रीहिशालयः । मध्यमौ यवगोधूमौ शेषा दन्तिनि चाधमाः ।।

pradhānabhojane teṣāṃ yaṣṭikavrīhiśālayaḥ | madhyamau yavagodhūmau śeṣā dantini cādhamāḥ ||

यवश चैव तथैवेक्षुर्नागानां बलवर्धनः । नागानां यवसं शुष्कं तथा धातुप्रकोपणं ।।

yavaś caiva tathaivekṣurnāgānāṃ balavardhanaḥ | nāgānāṃ yavasaṃ śuṣkaṃ tathā dhātuprakopaṇaṃ ||

मदक्षिणस्य नागस्य पयःपानं प्रशस्यते । दीपनीयैस तथा द्रव्यैः शृतो मांसरसः शुभः ।।

madakṣiṇasya nāgasya payaḥpānaṃ praśasyate | dīpanīyais tathā dravyaiḥ śṛto māṃsarasaḥ śubhaḥ ||

वायसः कुक्कुरश्चोभौ काकोलूककुलो हरिः । भवेत क्षौद्रेण संयुक्तः पिण्डो युद्धे महापदि ।।

vāyasaḥ kukkuraścobhau kākolūkakulo hariḥ | bhavet kṣaudreṇa saṃyuktaḥ piṇḍo yuddhe mahāpadi ||

कटुमत्स्यविडङ्गानि क्षारः कोषातकी पयः । हरिद्रा चेति धूपोयं कुञ्जरस्य जयावहः ।।

kaṭumatsyaviḍaṅgāni kṣāraḥ koṣātakī payaḥ | haridrā ceti dhūpoyaṃ kuñjarasya jayāvahaḥ ||

पिप्पलीतण्डुलास्तैलं माध्वीकं माक्षिकम तथा । नेत्रयोः परिषेकोयं दीपनीयः प्रशस्यते ।।

pippalītaṇḍulāstailaṃ mādhvīkaṃ mākṣikam tathā | netrayoḥ pariṣekoyaṃ dīpanīyaḥ praśasyate ||

पूरीषञ्चटकायाश च तथा पारावतस्य च । क्षीरवृक्षकरीषाश च प्रसन्नयेष्टमञ्जनं ।।

pūrīṣañcaṭakāyāś ca tathā pārāvatasya ca | kṣīravṛkṣakarīṣāś ca prasannayeṣṭamañjanaṃ ||

अनेनाञ्जितनेत्रस्तु करोति कदनं रणे । उत्पलानि च नीलानि सुस्तन्तगरमेव च ।।

anenāñjitanetrastu karoti kadanaṃ raṇe | utpalāni ca nīlāni sustantagarameva ca ||

तण्डुलोदकपिष्टानि नेत्रनिर्वापनं परम । नखवृद्धौ नखच्छेदस्तैलसेकश च मास्यपि ।।

taṇḍulodakapiṣṭāni netranirvāpanaṃ param | nakhavṛddhau nakhacchedastailasekaś ca māsyapi ||

शय्यास्थानं भवेच्चास्य करीषैः पांशुभिस तथा । शरन्निदाघयोः सेकः सर्पिषा च तथेष्यते ।।

śayyāsthānaṃ bhaveccāsya karīṣaiḥ pāṃśubhis tathā | śarannidāghayoḥ sekaḥ sarpiṣā ca tatheṣyate ||