सिंही शटी निशायुग्मं वत्सकं क्वाथसेवनं । शिशोः सर्वातिसारेषु स्तन्यदोषेषु शस्यते ।।

siṃhī śaṭī niśāyugmaṃ vatsakaṃ kvāthasevanaṃ | śiśoḥ sarvātisāreṣu stanyadoṣeṣu śasyate ||

शृङ्गीं सकृष्णातिविषां चूर्णितां मधुना लिहेत । एका चातिविशा काशच्छर्दिज्वरहरी शिशोः ।।

śṛṅgīṃ sakṛṣṇātiviṣāṃ cūrṇitāṃ madhunā lihet | ekā cātiviśā kāśacchardijvaraharī śiśoḥ ||

बालैः सेव्या वचा साज्या सदुग्धा वाथ तैलयुक । यष्टिकां शङ्खपुष्पीं वा बालः क्षीरान्वितां पिवेत ।।

bālaiḥ sevyā vacā sājyā sadugdhā vātha tailayuk | yaṣṭikāṃ śaṅkhapuṣpīṃ vā bālaḥ kṣīrānvitāṃ pivet ||

वाग्रूपसम्पद्युक्तायुर्मेधाश्रीर्वर्धते शिशोः । वचाह्यग्निशिखावासाशुण्ठीकृष्णानिशागदं ।।

vāgrūpasampadyuktāyurmedhāśrīrvardhate śiśoḥ | vacāhyagniśikhāvāsāśuṇṭhīkṛṣṇāniśāgadaṃ ||

सयष्टिसैन्धवं बालः प्रातर्मेधाकरं पिवेत । देवदारुमहाशिग्रुफलत्रयपयोमुचां ।।

sayaṣṭisaindhavaṃ bālaḥ prātarmedhākaraṃ pivet | devadārumahāśigruphalatrayapayomucāṃ ||

क्वाथः सकृष्णा मृद्वीका कल्कः सर्वान कृमीन्हरेत । त्रिफलाभृङ्गविश्वानां रसेषु मधुसर्पिषोः ।।

kvāthaḥ sakṛṣṇā mṛdvīkā kalkaḥ sarvān kṛmīnharet | triphalābhṛṅgaviśvānāṃ raseṣu madhusarpiṣoḥ ||

मेषीक्षीरे च गोमूत्रे सिक्तं रोगे हितं शिशोः । नासारक्तहरो नस्याद्दुर्वारस इहोत्तमः ।।

meṣīkṣīre ca gomūtre siktaṃ roge hitaṃ śiśoḥ | nāsāraktaharo nasyāddurvārasa ihottamaḥ ||

लशुनार्द्रकशिग्रूणां रसः कर्णस्य पूरणम । तैलमार्द्रकजात्यं वा शूलहा चौष्ठरोगनुत ।।

laśunārdrakaśigrūṇāṃ rasaḥ karṇasya pūraṇam | tailamārdrakajātyaṃ vā śūlahā cauṣṭharoganut ||

जातीपत्रं फलं व्योषं कवलं मूत्रकं निशा । दुग्धक्वाथे ऽभयाकल्के सिद्धं तैलं द्विजार्तिनुत ।।

jātīpatraṃ phalaṃ vyoṣaṃ kavalaṃ mūtrakaṃ niśā | dugdhakvāthe 'bhayākalke siddhaṃ tailaṃ dvijārtinut ||

धान्याम्बु नारिकेलं गोमूत्रं क्रमूकविश्वयुक । क्वाथितं कबलं कार्यमधिजिह्वाधिशान्तये ।।

dhānyāmbu nārikelaṃ gomūtraṃ kramūkaviśvayuk | kvāthitaṃ kabalaṃ kāryamadhijihvādhiśāntaye ||

साधितं लाङ्गलीकल्के तैलं निर्गुण्डिकारसैः । गण्डमालागलगण्डौ नाशयेन्नस्यकर्मणा ।।

sādhitaṃ lāṅgalīkalke tailaṃ nirguṇḍikārasaiḥ | gaṇḍamālāgalagaṇḍau nāśayennasyakarmaṇā ||

पल्लवैर अर्कपूतीकस्नुहीरुग्घातजातिकैः । उद्वर्तयेत सगोमूत्रः सर्वत्वग्दोषनाशनैः ।।

pallavair arkapūtīkasnuhīrugghātajātikaiḥ | udvartayet sagomūtraḥ sarvatvagdoṣanāśanaiḥ ||

वाकुची सतिला भुक्ता वत्सरात कुष्ठनाशनी । पथ्या भल्लातकी तैलगुडपिण्डी तु कुष्ठजित ।।

vākucī satilā bhuktā vatsarāt kuṣṭhanāśanī | pathyā bhallātakī tailaguḍapiṇḍī tu kuṣṭhajit ||

पूतीकवह्निरजनी त्रिफलाव्योषचूर्णयुक । तक्रं गुदाङ्कुरे पेयं भक्ष्या वा सगुडाभया ।।

pūtīkavahnirajanī triphalāvyoṣacūrṇayuk | takraṃ gudāṅkure peyaṃ bhakṣyā vā saguḍābhayā ||

फलदार्वीविषाणान्तु क्वाथो धात्रीरसो ऽथवा । पातव्यो रजनीकल्कः क्षौद्राक्षौद्रप्रमेहिणा ।।

phaladārvīviṣāṇāntu kvātho dhātrīraso 'thavā | pātavyo rajanīkalkaḥ kṣaudrākṣaudrapramehiṇā ||

वासागर्भो व्याधिघातक्वाथ एरण्डतैलयुक । वातशोणितहृत पानात पिप्पली स्यात प्लीहाहरी ।।

vāsāgarbho vyādhighātakvātha eraṇḍatailayuk | vātaśoṇitahṛt pānāt pippalī syāt plīhāharī ||

सेव्या जठरिणा कृष्णा स्नुक्षीरवहुभाविता । पयो वा रच्यदन्त्याग्निविडङ्गव्योषकल्कयुक ।।

sevyā jaṭhariṇā kṛṣṇā snukṣīravahubhāvitā | payo vā racyadantyāgniviḍaṅgavyoṣakalkayuk ||

ग्रन्थिकोग्राभया कृष्णा विडङ्गाक्ता घृते स्थिता । सांसन्तक्रं ग्रहण्यर्शःपाण्डुगुल्मकृमीन हरेत ।।

granthikogrābhayā kṛṣṇā viḍaṅgāktā ghṛte sthitā | sāṃsantakraṃ grahaṇyarśaḥpāṇḍugulmakṛmīn haret ||

फलत्रयामृता वासा तिक्तभूनिम्बजस तथा । क्वाथः समाक्षिको हन्यात पाण्डुरोगं सकामलं ।।

phalatrayāmṛtā vāsā tiktabhūnimbajas tathā | kvāthaḥ samākṣiko hanyāt pāṇḍurogaṃ sakāmalaṃ ||

रक्तपित्ती पिवेद्वासासुरसं ससितं मधु । वरीद्राक्षाबलाशुण्ठीसाधितं वा पयः पृथक ।।

raktapittī pivedvāsāsurasaṃ sasitaṃ madhu | varīdrākṣābalāśuṇṭhīsādhitaṃ vā payaḥ pṛthak ||

वरी विदारी पथ्या बलात्रयं सवासकं । श्वदंष्ट्रामधुसर्पिर्भ्यामालिहेत क्षयरोगवान ।।

varī vidārī pathyā balātrayaṃ savāsakaṃ | śvadaṃṣṭrāmadhusarpirbhyāmālihet kṣayarogavān ||

पथ्याशिग्रुकरञ्जार्कत्वक्सारं मधुसिन्धुमत । समूत्रं विद्रधिं हन्ति परिपाकाय तन्त्रजित ।।

pathyāśigrukarañjārkatvaksāraṃ madhusindhumat | samūtraṃ vidradhiṃ hanti paripākāya tantrajit ||

त्रिवृता जीवती दन्ती मञ्जिष्ठा शर्वरीद्वयं । तार्क्षजं निम्बपत्रञ्च लेपः शस्तो भगन्दरे ।।

trivṛtā jīvatī dantī mañjiṣṭhā śarvarīdvayaṃ | tārkṣajaṃ nimbapatrañca lepaḥ śasto bhagandare ||

रुग्घातजनीलाक्षाचूर्णाजक्षौद्रसंयुता । वासोवत्तिर्व्रणे योज्या शोधनी गतिनाशनी ।।

rugghātajanīlākṣācūrṇājakṣaudrasaṃyutā | vāsovattirvraṇe yojyā śodhanī gatināśanī ||

श्यामायष्टिनिशालोध्रपद्मकोत्पलचन्दनैः । समरीचैः शृतं तैलं क्षीरे स्याद्ब्रणरोहणं ।।

śyāmāyaṣṭiniśālodhrapadmakotpalacandanaiḥ | samarīcaiḥ śṛtaṃ tailaṃ kṣīre syādbraṇarohaṇaṃ ||

श्रीकार्पासदलैर भस्मफलोपलवणा निशा । तत्पिण्डीस्वेदनं ताम्रे सतैलं स्यात क्षतौषधं ।।

śrīkārpāsadalair bhasmaphalopalavaṇā niśā | tatpiṇḍīsvedanaṃ tāmre satailaṃ syāt kṣatauṣadhaṃ ||

कुम्भीसारं पयोयुक्तं वह्निदग्धं व्रणे लिपेत । तदेव नाशयेत्सेकान्नारिकेलरजोघृतम ।।

kumbhīsāraṃ payoyuktaṃ vahnidagdhaṃ vraṇe lipet | tadeva nāśayetsekānnārikelarajoghṛtam ||

विष्वाजमोदसिन्धूत्थचिञ्चात्वग्भिः समाभया । तक्रेणोष्णाम्बुना वाथ पीतातीसारनाशनी ।।

viṣvājamodasindhūtthaciñcātvagbhiḥ samābhayā | takreṇoṣṇāmbunā vātha pītātīsāranāśanī ||

वत्सकातिविषाविश्वविल्लमुस्तशृतं जलं । सामे पुराणे ऽतीसारे सामृक्शूले च पाययेत ।।

vatsakātiviṣāviśvavillamustaśṛtaṃ jalaṃ | sāme purāṇe 'tīsāre sāmṛkśūle ca pāyayet ||

अङ्गारदग्धं सुगतं सिन्धुमुष्णाम्बुना पिवेत । शूलवानथ वा तद्धि सिन्धुहिंगुकणाभया ।।

aṅgāradagdhaṃ sugataṃ sindhumuṣṇāmbunā pivet | śūlavānatha vā taddhi sindhuhiṃgukaṇābhayā ||

कटुरोहोत्कणातङ्कलाजचूर्णं मधुप्लुतं । वस्त्रच्छिद्रगतं वक्त्रे न्यस्तं तृष्णां विनाशयेत ।।

kaṭurohotkaṇātaṅkalājacūrṇaṃ madhuplutaṃ | vastracchidragataṃ vaktre nyastaṃ tṛṣṇāṃ vināśayet ||

पाठादार्वीजातिदलं द्राक्षामूलफलत्रयैः । साधितं समधु क्वाथं कवलं मुखपापहृत ।।

pāṭhādārvījātidalaṃ drākṣāmūlaphalatrayaiḥ | sādhitaṃ samadhu kvāthaṃ kavalaṃ mukhapāpahṛt ||

कृष्णातिविषतिक्तेन्द्रदारूपाठापयोमुचां । क्वाथो मूत्रे शृतः क्षौद्री सर्वकण्ठगदापहः ।।

kṛṣṇātiviṣatiktendradārūpāṭhāpayomucāṃ | kvātho mūtre śṛtaḥ kṣaudrī sarvakaṇṭhagadāpahaḥ ||

पथ्यागोक्षुरदुस्पर्शराजवृक्षशिलाभिदां । कषायः समधुः पीतो मूत्रकृच्छ्रं व्यपोहति ।।

pathyāgokṣuradusparśarājavṛkṣaśilābhidāṃ | kaṣāyaḥ samadhuḥ pīto mūtrakṛcchraṃ vyapohati ||

वंशत्वग्वरुणक्वाथः शर्कराश्मविघातनः । शाखोटक्वाथसक्षौद्रक्षीराशी श्लीपदी भवेत ।।

vaṃśatvagvaruṇakvāthaḥ śarkarāśmavighātanaḥ | śākhoṭakvāthasakṣaudrakṣīrāśī ślīpadī bhavet ||

मासार्कत्वक्पयस्तैलं मधुसिक्तञ्च सैन्धवं । पादरोगं हरेत्सर्पिर्जालकुक्कुटजं तथा ।।

māsārkatvakpayastailaṃ madhusiktañca saindhavaṃ | pādarogaṃ haretsarpirjālakukkuṭajaṃ tathā ||

शुण्ठीसीवर्चलाहिङ्गुचूर्णं शूण्ठीरसैर घृतम । रुजं हरेदथ क्वाथो विद्धि बद्धाग्निसाधने ।।

śuṇṭhīsīvarcalāhiṅgucūrṇaṃ śūṇṭhīrasair ghṛtam | rujaṃ haredatha kvātho viddhi baddhāgnisādhane ||

सौवर्चलाग्निहिङ्गूनां सदीप्यानां रसैर युतं । विडदीप्यकयुक्तं वा तक्रं गुल्मातुरः पिवेत ।।

sauvarcalāgnihiṅgūnāṃ sadīpyānāṃ rasair yutaṃ | viḍadīpyakayuktaṃ vā takraṃ gulmāturaḥ pivet ||

धात्रीपटोलमुद्गानां क्वाथः साज्यो विसर्पहा । शुण्ठीदारुनवाक्षीरक्वाथो मूत्रान्वितो ऽपरः ।।

dhātrīpaṭolamudgānāṃ kvāthaḥ sājyo visarpahā | śuṇṭhīdārunavākṣīrakvātho mūtrānvito 'paraḥ ||

सव्योषायोरजःक्षारः फलक्वाथश च शोथहृत । गुडशिग्रुत्रिवृद्धिश च सैन्धवानां रजोयुतः ।।

savyoṣāyorajaḥkṣāraḥ phalakvāthaś ca śothahṛt | guḍaśigrutrivṛddhiś ca saindhavānāṃ rajoyutaḥ ||

त्रिवृताफलकक्वाथः सगुडः स्याद्विरेचनः । वचाफलकषायोत्थं पयो वमनकृभवेत ।।

trivṛtāphalakakvāthaḥ saguḍaḥ syādvirecanaḥ | vacāphalakaṣāyotthaṃ payo vamanakṛbhavet ||

त्रिफलायाः पलशतं पृथग्भृङ्गजभावितम । विडङ्गं लोहचूर्णञ्च दशभागसमन्वितम ।।

triphalāyāḥ palaśataṃ pṛthagbhṛṅgajabhāvitam | viḍaṅgaṃ lohacūrṇañca daśabhāgasamanvitam ||

शतावरीगुडुच्यग्निपलानां शतविंशतिः । मध्वाज्यतिलजैर लिह्याद्बलीपलितवर्जितः ।।

śatāvarīguḍucyagnipalānāṃ śataviṃśatiḥ | madhvājyatilajair lihyādbalīpalitavarjitaḥ ||

शतमब्दं हि जीवेत सर्वरोगविवर्जितः । त्रिफला सर्वरोगघ्नी समधुः शर्क्वरान्विता ।।

śatamabdaṃ hi jīveta sarvarogavivarjitaḥ | triphalā sarvarogaghnī samadhuḥ śarkvarānvitā ||

सितामधुघृतैर युक्ता सकृष्णा त्रिफला तथा । पथ्याचित्रकशुण्ठाश च गुडुचीमुषलीरजः ।।

sitāmadhughṛtair yuktā sakṛṣṇā triphalā tathā | pathyācitrakaśuṇṭhāś ca guḍucīmuṣalīrajaḥ ||

सगुडं भक्षितं रोगहरं त्रिशतवर्षकृत । किञ्चिच्चूर्णं जवापुष्पं पिण्डितं विसृजेज्जले ।।

saguḍaṃ bhakṣitaṃ rogaharaṃ triśatavarṣakṛt | kiñciccūrṇaṃ javāpuṣpaṃ piṇḍitaṃ visṛjejjale ||

तैलं भवेद घृताकारं किञ्चिच्चूर्णं जलान्वितं । धूपार्थं दृश्यते चित्रं वृषदंशजरायुना ।।

tailaṃ bhaved ghṛtākāraṃ kiñciccūrṇaṃ jalānvitaṃ | dhūpārthaṃ dṛśyate citraṃ vṛṣadaṃśajarāyunā ||

पुनर्माक्षिकधूपेन दृश्यते तद्यथा पुरा । कर्पूरजलकाभेकतैलं पाटलिमूलयुक ।।

punarmākṣikadhūpena dṛśyate tadyathā purā | karpūrajalakābhekatailaṃ pāṭalimūlayuk ||

पिष्ट्वा लिप्य पदे द्वे च चरेदङ्गारके नरः । तृणौत्थानादिकं व्यूह्य दर्शयन्वै कुतूहलं ।।

piṣṭvā lipya pade dve ca caredaṅgārake naraḥ | tṛṇautthānādikaṃ vyūhya darśayanvai kutūhalaṃ ||

विषग्रहरुजध्वंसक्षुद्रनर्म च कामिकं । तत्ते षट्कर्मकं प्रोक्तं सिद्धिद्वयसमाश्रयं ।।

viṣagraharujadhvaṃsakṣudranarma ca kāmikaṃ | tatte ṣaṭkarmakaṃ proktaṃ siddhidvayasamāśrayaṃ ||

मन्त्रध्यानौषधिकथामुद्रेज्या यत्र मुष्टयः । चतुर्वर्गफलं प्रोक्तं यः पठेत्स दिवं व्रजेत ।।

mantradhyānauṣadhikathāmudrejyā yatra muṣṭayaḥ | caturvargaphalaṃ proktaṃ yaḥ paṭhetsa divaṃ vrajet ||