🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Chapter 241

राजनीतिः

Agni Purana, Chapter 241: rājanītiḥ

Shlokas (73)

+ Add Shloka

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 1

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 1

षड्विधन्तु बलं व्यूह्य देवान प्रार्च्य रिपुं व्रजेत । मौलं भूतं श्रोणिसुहृद्द्विषदाटविकं बलं ।।

ṣaḍvidhantu balaṃ vyūhya devān prārcya ripuṃ vrajet | maulaṃ bhūtaṃ śroṇisuhṛddviṣadāṭavikaṃ balaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 2

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 2

पूर्वं पूर्वं गरीयस्तु बलानां व्यसनं तथा । षडङ्गं मन्त्रकोषाभ्यां पदात्यश्वरथद्विपैः ।।

pūrvaṃ pūrvaṃ garīyastu balānāṃ vyasanaṃ tathā | ṣaḍaṅgaṃ mantrakoṣābhyāṃ padātyaśvarathadvipaiḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 3

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 3

नद्यद्रवनदुर्गेषु यत्र यत्र भयं भवेत । सेनापतिस्तत्र तत्र गच्छेद्व्यूहीकृतैर बलैः ।।

nadyadravanadurgeṣu yatra yatra bhayaṃ bhavet | senāpatistatra tatra gacchedvyūhīkṛtair balaiḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 4

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 4

नायकः पुरतो यायात प्रवीरपुरुषावृतः । मध्ये कलत्रं स्वामी च कोषः फल्गु च यद्बलं ।।

nāyakaḥ purato yāyāt pravīrapuruṣāvṛtaḥ | madhye kalatraṃ svāmī ca koṣaḥ phalgu ca yadbalaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 5

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 5

पार्श्वयोरुभयोरश्वा वाजिनां पार्श्वयो रथाः । रथानां पार्श्वयोर्नागा नागानां चाटवीबलं ।।

pārśvayorubhayoraśvā vājināṃ pārśvayo rathāḥ | rathānāṃ pārśvayornāgā nāgānāṃ cāṭavībalaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 6

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 6

पश्चात सेनापतिः सर्वं पुरस्कृत्य कृती स्वयं । यायात्सन्नद्धसैन्यौघः खिन्नानाश्वासयञ्च्छनैः ।।

paścāt senāpatiḥ sarvaṃ puraskṛtya kṛtī svayaṃ | yāyātsannaddhasainyaughaḥ khinnānāśvāsayañcchanaiḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 7

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 7

यायाद्व्यूहेन महता मकरेण पुरोभये । श्येनेनोद्धृतपक्षेण सूच्या वा वीरवक्त्रया ।।

yāyādvyūhena mahatā makareṇa purobhaye | śyenenoddhṛtapakṣeṇa sūcyā vā vīravaktrayā ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 8

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 8

पश्चाद्भये तु शकटं पार्श्वयोर्वज्रसञ्ज्ञितं । सर्वतः सर्वतोभद्रं भये व्यूहं प्रकल्पयेत ।।

paścādbhaye tu śakaṭaṃ pārśvayorvajrasañjñitaṃ | sarvataḥ sarvatobhadraṃ bhaye vyūhaṃ prakalpayet ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 9

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 9

कन्दरे शैलगहने निम्नगावनसङ्कटे । दीर्घाध्वनि परिश्रान्तं क्षुत्पिपासाहितक्लमं ।।

kandare śailagahane nimnagāvanasaṅkaṭe | dīrghādhvani pariśrāntaṃ kṣutpipāsāhitaklamaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 10

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 10

व्याधिदुर्भिक्षमरकपीडितं दस्युविद्रुतं । पङ्कांशुजलस्कन्धं व्यस्तं पुञ्जीकृतं पथि ।।

vyādhidurbhikṣamarakapīḍitaṃ dasyuvidrutaṃ | paṅkāṃśujalaskandhaṃ vyastaṃ puñjīkṛtaṃ pathi ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 11

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 11

प्रसुप्तं भोजनव्यग्रमभूमिष्ठमसुस्थितं । चौराग्निभयवित्रस्तं वृष्टिवातसमाहतं ।।

prasuptaṃ bhojanavyagramabhūmiṣṭhamasusthitaṃ | caurāgnibhayavitrastaṃ vṛṣṭivātasamāhataṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 12

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 12

इत्यादौ स्वचमूं रक्षेत प्रसैन्यं च घतयेत । विशिष्टो देशकालाभ्यां भिन्नविप्रकृतिर्बली ।।

ityādau svacamūṃ rakṣet prasainyaṃ ca ghatayet | viśiṣṭo deśakālābhyāṃ bhinnaviprakṛtirbalī ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 13

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 13

कुर्यात प्रकाशयुद्धं हि कूटयुद्धं विपर्यये । तेष्ववस्कन्दकालेषु परं हन्यात्समाकुलं ।।

kuryāt prakāśayuddhaṃ hi kūṭayuddhaṃ viparyaye | teṣvavaskandakāleṣu paraṃ hanyātsamākulaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 14

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 14

अभूमिष्ठं स्वभूमिष्ठं स्वभूमौ चोपजायतः । प्रकृतिप्रग्रहाकृष्टं पाशैर वनचरादिभिः ।।

abhūmiṣṭhaṃ svabhūmiṣṭhaṃ svabhūmau copajāyataḥ | prakṛtipragrahākṛṣṭaṃ pāśair vanacarādibhiḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 15

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 15

हन्यात प्रवीरपुरुषैर भङ्गदानापकर्षणैः । पुरस्ताद्दर्शनं दत्वा तल्लक्षकृतनिश चयात ।।

hanyāt pravīrapuruṣair bhaṅgadānāpakarṣaṇaiḥ | purastāddarśanaṃ datvā tallakṣakṛtaniś cayāt ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 16

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 16

हन्यात्पश्चात प्रवीरेण बलेनोपेत्य वेगिना । पश्चाद्वा सङ्कुलीकृत्य हन्याच्छूरेण पूर्वतः ।।

hanyātpaścāt pravīreṇa balenopetya veginā | paścādvā saṅkulīkṛtya hanyācchūreṇa pūrvataḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 17

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 17

आभ्यां पार्श्वाभिघातौ तु व्याख्यातौ कूटयोधने । पुरस्ताद्विषमे देशे पश्चाद्धन्यात्तु वेगवान ।।

ābhyāṃ pārśvābhighātau tu vyākhyātau kūṭayodhane | purastādviṣame deśe paścāddhanyāttu vegavān ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 18

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 18

पुरः पश्चात्तु विषमे एवमेव तु पार्श्वयोः । प्रथमं योधयित्वा तु दूष्यामित्राटवीबलौ ।।

puraḥ paścāttu viṣame evameva tu pārśvayoḥ | prathamaṃ yodhayitvā tu dūṣyāmitrāṭavībalau ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 19

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 19

श्रान्तं मन्दन्निराक्रन्दं हन्यादश्रान्तवाहनं । दूष्यामित्रबलैर वापि भङ्गन्दत्वा प्रयत्नवान ।।

śrāntaṃ mandannirākrandaṃ hanyādaśrāntavāhanaṃ | dūṣyāmitrabalair vāpi bhaṅgandatvā prayatnavān ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 20

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 20

जितमित्येव विश्वस्तं हन्यान्मन्त्रव्यपाश्रयः । स्कन्धावारपुरग्रामशस्यस्वामिप्रजादिषु ।।

jitamityeva viśvastaṃ hanyānmantravyapāśrayaḥ | skandhāvārapuragrāmaśasyasvāmiprajādiṣu ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 21

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 21

विश्रभ्यन्तं परानीकमप्रमत्तो विनाशयेत । अथवा गोग्रहाकृष्टं तल्लक्ष्यं मार्गबन्धनात ।।

viśrabhyantaṃ parānīkamapramatto vināśayet | athavā gograhākṛṣṭaṃ tallakṣyaṃ mārgabandhanāt ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 22

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 22

अवस्कन्दभयाद्रात्रिपूजागरकृतश्रमः । दिवासुप्तं समाहन्यान्निद्राव्याकुलसैनिकं ।।

avaskandabhayādrātripūjāgarakṛtaśramaḥ | divāsuptaṃ samāhanyānnidrāvyākulasainikaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 23

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 23

निशि विश्रब्धसंसुप्तं नागैर वा खड्गपाणिभिः । प्रयाने पूर्वयायित्वं वनदुर्गप्रवेशनं ।।

niśi viśrabdhasaṃsuptaṃ nāgair vā khaḍgapāṇibhiḥ | prayāne pūrvayāyitvaṃ vanadurgapraveśanaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 24

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 24

अभिन्नानामनीकानां भेदनं भिन्नसङ्ग्रहः । विभीषकाद्वारघातं कोषरक्षेभकर्म च ।।

abhinnānāmanīkānāṃ bhedanaṃ bhinnasaṅgrahaḥ | vibhīṣakādvāraghātaṃ koṣarakṣebhakarma ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 25

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 25

अभिन्नभेदनं मित्रसन्धानं रथकर्म च । वनदिङ्मार्गविचये वीवधासारलक्षणं ।।

abhinnabhedanaṃ mitrasandhānaṃ rathakarma ca | vanadiṅmārgavicaye vīvadhāsāralakṣaṇaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 26

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 26

अनुयानापसरणे शीघ्रकार्योपपादनं । दीनानुसरणं घातः कोटीनां जघनस्य च ।।

anuyānāpasaraṇe śīghrakāryopapādanaṃ | dīnānusaraṇaṃ ghātaḥ koṭīnāṃ jaghanasya ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 27

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 27

अश्वकर्माथ पत्तेश च सर्वदा शस्त्रधारणं । शिविरस्य च मार्गादेः शोधनं वस्तिकर्म च ।।

aśvakarmātha patteś ca sarvadā śastradhāraṇaṃ | śivirasya ca mārgādeḥ śodhanaṃ vastikarma ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 28

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 28

संस्थूलस्थाणुवल्मीकवृक्षगुल्मापकण्टकं । सापसारा पदातीनां भूर्नातिविषमा मता ।।

saṃsthūlasthāṇuvalmīkavṛkṣagulmāpakaṇṭakaṃ | sāpasārā padātīnāṃ bhūrnātiviṣamā matā ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 29

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 29

स्वल्पवृक्षोपला क्षिप्रलङ्घनीयनगा स्थिरा । निःशर्करा विपङ्का च सापसारा च वाजिभूः ।।

svalpavṛkṣopalā kṣipralaṅghanīyanagā sthirā | niḥśarkarā vipaṅkā ca sāpasārā ca vājibhūḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 30

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 30

निस्थाणुवृक्षकेदारा रथभूमिरकर्दमा । मर्दनीयतरुच्छेद्यव्रततीपङ्कवर्जिता ।।

nisthāṇuvṛkṣakedārā rathabhūmirakardamā | mardanīyatarucchedyavratatīpaṅkavarjitā ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 31

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 31

निर्झरागम्यशैला च विषमा गजमेदिनी । उरस्यादीनि भिन्नानि प्रतिगृह्णन बलानि हि ।।

nirjharāgamyaśailā ca viṣamā gajamedinī | urasyādīni bhinnāni pratigṛhṇan balāni hi ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 32

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 32

प्रतिग्रह इति ख्यातो राजकार्यान्तरक्षमः । तेन शून्यस्तु यो व्यूहः स भिन्न इव लक्ष्यते ।।

pratigraha iti khyāto rājakāryāntarakṣamaḥ | tena śūnyastu yo vyūhaḥ sa bhinna iva lakṣyate ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 33

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 33

जयार्थी न च युद्ध्येत मतिमानप्रतिग्रहः । यत्र राजा तत्र कोषः कोषाधीना हि राजता ।।

jayārthī na ca yuddhyeta matimānapratigrahaḥ | yatra rājā tatra koṣaḥ koṣādhīnā hi rājatā ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 34

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 34

योधेभ्यस्तु ततो दद्यात किञ्चिद्दातुं न युज्यते । द्रव्यलक्षं राजघाते तदर्धं तत्सुतार्दने ।।

yodhebhyastu tato dadyāt kiñciddātuṃ na yujyate | dravyalakṣaṃ rājaghāte tadardhaṃ tatsutārdane ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 35

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 35

सेनापतिबधे तद्वद्दद्याद्धस्त्यादिमर्दने । अथवा खलु युध्येरन प्रत्यश्वरथदन्तिनः ।।

senāpatibadhe tadvaddadyāddhastyādimardane | athavā khalu yudhyeran pratyaśvarathadantinaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 36

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 36

यथा भवेदसंबाधो व्यायामविनिवर्तने । असङ्करेण युद्धेरन सङ्करः सङ्कुलावहः ।।

yathā bhavedasaṃbādho vyāyāmavinivartane | asaṅkareṇa yuddheran saṅkaraḥ saṅkulāvahaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 37

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 37

महासङ्कुलयुद्धेषु संश्रयेरन्मतङ्गजं । अश्वस्य प्रतियोद्धारो भवेयुः पुरुषास्त्रयः ।।

mahāsaṅkulayuddheṣu saṃśrayeranmataṅgajaṃ | aśvasya pratiyoddhāro bhaveyuḥ puruṣāstrayaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 38

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 38

इति कल्प्यास्त्रयश्चाश्वा विधेयाः कुञ्जरस्य तु । पादगोपा भवेयुश च पुरुषा दश पञ्च च ।।

iti kalpyāstrayaścāśvā vidheyāḥ kuñjarasya tu | pādagopā bhaveyuś ca puruṣā daśa pañca ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 39

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 39

विधानमिति नागस्य विहितं स्यन्दनस्य च । अनीकमिति विज्ञेयमिति कल्प्या नव द्विपाः ।।

vidhānamiti nāgasya vihitaṃ syandanasya ca | anīkamiti vijñeyamiti kalpyā nava dvipāḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 40

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 40

तथानीकस्य रन्ध्रन्तु पञ्चधा च प्रचक्षते । इत्यनीकविभगेन स्थापयेद व्यूहसम्पदः ।।

tathānīkasya randhrantu pañcadhā ca pracakṣate | ityanīkavibhagena sthāpayed vyūhasampadaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 41

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 41

उरस्यकक्षपक्षांस्तु कल्प्यानेतान प्रचक्षते । उरःकक्षौ च पक्षौ च मध्यं पृष्ठं प्रतिग्रहः ।।

urasyakakṣapakṣāṃstu kalpyānetān pracakṣate | uraḥkakṣau ca pakṣau ca madhyaṃ pṛṣṭhaṃ pratigrahaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 42

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 42

कोटी च व्यूहशास्त्रज्ञैः सप्ताङ्गो व्यूह उच्यते । उरस्यकक्षपक्षास्तु व्यूहो ऽयं सप्रतिग्रहः ।।

koṭī ca vyūhaśāstrajñaiḥ saptāṅgo vyūha ucyate | urasyakakṣapakṣāstu vyūho 'yaṃ sapratigrahaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 43

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 43

गुरोरेष च शुक्रस्य कक्षाभ्यां परिवर्जितः । तिष्ठेयुः सेनापतयः प्रवीरैः पुरुषैर वृताः ।।

guroreṣa ca śukrasya kakṣābhyāṃ parivarjitaḥ | tiṣṭheyuḥ senāpatayaḥ pravīraiḥ puruṣair vṛtāḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 44

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 44

अभेदेन च युध्येरन रक्षेयुश च परस्परं । मध्यव्यूहे फल्गु सैन्यं युद्धवस्तु जघन्यतः ।।

abhedena ca yudhyeran rakṣeyuś ca parasparaṃ | madhyavyūhe phalgu sainyaṃ yuddhavastu jaghanyataḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 45

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 45

युद्धं हि नायकप्राणं हन्यते तदनायकं । उरसि स्थापयेन्नागान प्रचण्डान कक्षयो रथान ।।

yuddhaṃ hi nāyakaprāṇaṃ hanyate tadanāyakaṃ | urasi sthāpayennāgān pracaṇḍān kakṣayo rathān ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 46

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 46

हयांश च पक्षयोर्व्यूहो मध्यभेदी प्रकीर्तितः । मध्यदेशे हयानीकं रथानीकञ्च कक्षयोः ।।

hayāṃś ca pakṣayorvyūho madhyabhedī prakīrtitaḥ | madhyadeśe hayānīkaṃ rathānīkañca kakṣayoḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 47

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 47

पक्षयोश च गजानीकं व्यूहोन्तर्भेद्ययं स्मृतः । रथस्थाने हयान दद्यात पदातींश च हयश्राये ।।

pakṣayoś ca gajānīkaṃ vyūhontarbhedyayaṃ smṛtaḥ | rathasthāne hayān dadyāt padātīṃś ca hayaśrāye ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 48

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 48

रथाभावे तु द्विरदान व्यूहे सर्वत्र दापयेत । यदि स्याद्दण्डबाहुल्यमाबाधः सम्प्रकीर्तितः ।।

rathābhāve tu dviradān vyūhe sarvatra dāpayet | yadi syāddaṇḍabāhulyamābādhaḥ samprakīrtitaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 49

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 49

मण्डलांसंहतो भोगो दण्डास्ते बहुधा शृणु । तिर्यग्वृत्तिस्तु दण्डः स्याद भोगो ऽन्यावृत्तिरेव च ।।

maṇḍalāṃsaṃhato bhogo daṇḍāste bahudhā śṛṇu | tiryagvṛttistu daṇḍaḥ syād bhogo 'nyāvṛttireva ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 50

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 50

मण्डलः सर्वतोवृत्तिः पृथग्वृत्तिरसंहतः । प्रदरो दृढको ऽसह्यः चापो वै कुक्षिरेव च ।।

maṇḍalaḥ sarvatovṛttiḥ pṛthagvṛttirasaṃhataḥ | pradaro dṛḍhako 'sahyaḥ cāpo vai kukṣireva ca ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 51

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 51

प्रतिष्ठः सुप्रतिष्ठश च श्येनो विजयसञ्जयौ । विशालो विजयः शूची स्थूणाकर्णचमूमुखौ ।।

pratiṣṭhaḥ supratiṣṭhaś ca śyeno vijayasañjayau | viśālo vijayaḥ śūcī sthūṇākarṇacamūmukhau ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 52

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 52

सर्पास्यो वलयश चैव दण्ड दण्डभेदाश च दुर्जयाः । अतिक्रान्तः प्रतिक्रान्तः कक्षाभ्याञ्चैकक्षपक्षतः ।।

sarpāsyo valayaś caiva daṇḍa daṇḍabhedāś ca durjayāḥ | atikrāntaḥ pratikrāntaḥ kakṣābhyāñcaikakṣapakṣataḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 53

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 53

अतिक्रान्तस्तु पक्षाभ्यां त्रयो ऽन्ये तद्विपर्यये । पक्षोरस्यैर अतिक्रान्तः प्रतिष्ठो ऽन्यो विपर्ययः ।।

atikrāntastu pakṣābhyāṃ trayo 'nye tadviparyaye | pakṣorasyair atikrāntaḥ pratiṣṭho 'nyo viparyayaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 54

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 54

स्थूणापक्षो धनुःपक्षो द्विस्थूणो दण्ड ऊर्ध्वगः । द्विगुणोन्तस्त्वतिक्रान्तपक्षो ऽन्यस्य विपर्ययः ।।

sthūṇāpakṣo dhanuḥpakṣo dvisthūṇo daṇḍa ūrdhvagaḥ | dviguṇontastvatikrāntapakṣo 'nyasya viparyayaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 55

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 55

द्विचतुर्दण्ड इत्य एते ज्ञेया लक्षणतः क्रमात । गोमूत्रिकाहिसञ्चारीशकटो मकरस तथा ।।

dvicaturdaṇḍa ity ete jñeyā lakṣaṇataḥ kramāt | gomūtrikāhisañcārīśakaṭo makaras tathā ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 56

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 56

भोगभेदाः समाख्यातास तथा परिप्लवङ्गकः । दण्डपक्षौ युगारस्यः शकटस्तद्विपर्यये ।।

bhogabhedāḥ samākhyātās tathā pariplavaṅgakaḥ | daṇḍapakṣau yugārasyaḥ śakaṭastadviparyaye ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 57

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 57

मकरो व्यतिकीर्णश च शेषः कुञ्जरराजिभिः । मण्डलव्यूहभेदौ तु सर्वतोभद्रदुर्जयौ ।।

makaro vyatikīrṇaś ca śeṣaḥ kuñjararājibhiḥ | maṇḍalavyūhabhedau tu sarvatobhadradurjayau ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 58

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 58

अष्टानीको द्वितीयस्तु प्रथमः सर्वतोमुखः । अर्धचन्द्रक ऊर्ध्वाङ्गो वज्रभेदास्तु संहतेः ।।

aṣṭānīko dvitīyastu prathamaḥ sarvatomukhaḥ | ardhacandraka ūrdhvāṅgo vajrabhedāstu saṃhateḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 59

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 59

तथा कर्कटशृङ्गी च काकपादौ च गोधिका । त्रिचतुःसैन्यानां ज्ञेया आकारभेदतः ।।

tathā karkaṭaśṛṅgī ca kākapādau ca godhikā | tricatuḥsainyānāṃ jñeyā ākārabhedataḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 60

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 60

दण्डस्य स्युः सप्तदश व्यूहा द्वौ मण्डलस्य च । असङ्घातस्य षट पञ्च भोगस्यैव तु सङ्गरे ।।

daṇḍasya syuḥ saptadaśa vyūhā dvau maṇḍalasya ca | asaṅghātasya ṣaṭ pañca bhogasyaiva tu saṅgare ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 61

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 61

पक्षादीनामथैकेन हत्वा शेषैः परिक्षिपेत । उरसा वा समाहत्य कोटिभ्यां परिवेष्टयेत ।।

pakṣādīnāmathaikena hatvā śeṣaiḥ parikṣipet | urasā vā samāhatya koṭibhyāṃ pariveṣṭayet ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 62

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 62

परे कोटी समाक्रम्य पक्षाभ्यामप्रतिग्रहात । कोटिभ्याञ्जघनं हन्यादुरसा च प्रपीडयेत ।।

pare koṭī samākramya pakṣābhyāmapratigrahāt | koṭibhyāñjaghanaṃ hanyādurasā ca prapīḍayet ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 63

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 63

यतः फल्गु यतो भिन्नं यतश्चान्यैर अधिष्ठितं । ततश्चारिबलं हन्यादात्मनश्चोपवृंहयेत ।।

yataḥ phalgu yato bhinnaṃ yataścānyair adhiṣṭhitaṃ | tataścāribalaṃ hanyādātmanaścopavṛṃhayet ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 64

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 64

सारं द्विगुणसारेण फल्गुसारेण पीडयेत । संहतञ्च गजानीकैः प्रचण्डैर दारयेद्बलं ।।

sāraṃ dviguṇasāreṇa phalgusāreṇa pīḍayet | saṃhatañca gajānīkaiḥ pracaṇḍair dārayedbalaṃ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 65

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 65

स्यात कक्षपक्षोरस्यश च वर्तमानस्तु दण्डकः । तत्र प्रयोगो डण्डस्य स्थानन्तुर्येण दर्शयेत ।।

syāt kakṣapakṣorasyaś ca vartamānastu daṇḍakaḥ | tatra prayogo ḍaṇḍasya sthānanturyeṇa darśayet ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 66

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 66

स्याद्दण्डसमपक्षाभ्यामतिक्रान्तो दृढः स्मृतः । भवेत्स पक्षकक्षाभ्यामतिक्रान्तः प्रदारकः ।।

syāddaṇḍasamapakṣābhyāmatikrānto dṛḍhaḥ smṛtaḥ | bhavetsa pakṣakakṣābhyāmatikrāntaḥ pradārakaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 67

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 67

कक्षाभ्याञ्च प्रतिक्रान्तव्यूहो ऽसह्यः स्मृतो यथा । कक्षपक्षावधः स्थप्योरस्यैः कान्तश च खातकः ।।

kakṣābhyāñca pratikrāntavyūho 'sahyaḥ smṛto yathā | kakṣapakṣāvadhaḥ sthapyorasyaiḥ kāntaś ca khātakaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 68

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 68

द्वौ दण्डौ बलयः प्रोक्तो कान्तश च खातकः । दुर्जयश चतुर्वलयः शत्रोर्बलविमर्दनः ।।

dvau daṇḍau balayaḥ prokto kāntaś ca khātakaḥ | durjayaś caturvalayaḥ śatrorbalavimardanaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 69

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 69

कक्षपक्षौरस्यैर भोगो विषयं परिवर्तयन । सर्पचारी गोमूत्रिका शर्कटः शकटाकृतिः ।।

kakṣapakṣaurasyair bhogo viṣayaṃ parivartayan | sarpacārī gomūtrikā śarkaṭaḥ śakaṭākṛtiḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 70

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 70

विपर्ययो ऽमरः प्रोक्तः सर्वशत्रुविमर्दकः । स्यात कक्षपक्षोरस्यानामेकीभावस्तु मण्डलः ।।

viparyayo 'maraḥ proktaḥ sarvaśatruvimardakaḥ | syāt kakṣapakṣorasyānāmekībhāvastu maṇḍalaḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 71

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 71

चक्रपद्मादयो भेदा मण्डलस्य प्रभेदकाः । एवञ्च सर्वतोभद्रो वज्राक्षवरकाकवत ।।

cakrapadmādayo bhedā maṇḍalasya prabhedakāḥ | evañca sarvatobhadro vajrākṣavarakākavat ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 72

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 72

अर्धचन्द्रश च शृङ्गाटो ह्य अचलो नामरूपतः । व्यूहा यथासुखं कर्याः शत्रूणां बलवारणाः ।।

ardhacandraś ca śṛṅgāṭo hy acalo nāmarūpataḥ | vyūhā yathāsukhaṃ karyāḥ śatrūṇāṃ balavāraṇāḥ ||

Translation not available.

Chapter 241 — rājanītiḥ — Verse 73

Agni Purana · Chapter 241 · Verse 73

रामस्तु रावणं हत्वा अयोध्यां प्राप्तवान द्विज । रामोक्तनीत्येन्द्रजितं हतवांल्लक्ष्मणः पुरा ।।

rāmastu rāvaṇaṃ hatvā ayodhyāṃ prāptavān dvija | rāmoktanītyendrajitaṃ hatavāṃllakṣmaṇaḥ purā ||

Translation not available.