सामभेदौ मया प्रोक्तौ दानदण्डौ तथैव च । दण्डः स्वदेशे कथितः परदेशे व्रवीमि ते ।।

sāmabhedau mayā proktau dānadaṇḍau tathaiva ca | daṇḍaḥ svadeśe kathitaḥ paradeśe vravīmi te ||

प्रकाशश्चाप्रकाशश च द्विविधो दण्ड उच्यते । लुण्ठनं ग्रामघातश च शस्यघातो ऽग्निदीपनं ।।

prakāśaścāprakāśaś ca dvividho daṇḍa ucyate | luṇṭhanaṃ grāmaghātaś ca śasyaghāto 'gnidīpanaṃ ||

प्रकाशो ऽथ विषं वह्निर्विविधैः पुरुषैर बधः । दूषणञ्चैव साधूनामुदकानाञ्च दूषणं ।।

prakāśo 'tha viṣaṃ vahnirvividhaiḥ puruṣair badhaḥ | dūṣaṇañcaiva sādhūnāmudakānāñca dūṣaṇaṃ ||

दण्डप्रणयणं प्रोक्तमुपेक्षां शृणु भार्गव । यदा मन्यते नृपती रणे न मम विग्रहः ।।

daṇḍapraṇayaṇaṃ proktamupekṣāṃ śṛṇu bhārgava | yadā manyate nṛpatī raṇe na mama vigrahaḥ ||

अनर्थायानुबन्धः स्यात सन्धिना च तथा भवेत । सामलब्धास्पदञ्चात्र दानञ्चार्थक्षयङ्करं ।।

anarthāyānubandhaḥ syāt sandhinā ca tathā bhavet | sāmalabdhāspadañcātra dānañcārthakṣayaṅkaraṃ ||

भेददण्डानुबन्धः स्यात्तदोपेक्षां समाश्रयेत । न चायं मम शक्नोति किञ्चित कर्तुमुपद्रवं ।।

bhedadaṇḍānubandhaḥ syāttadopekṣāṃ samāśrayet | na cāyaṃ mama śaknoti kiñcit kartumupadravaṃ ||

न चाहमस्य शक्नोमि तत्रोपेक्षां समाश्रयेत । अवज्ञोपहतस्तत्र राज्ञा कार्यो रिपुर्भवेत ।।

na cāhamasya śaknomi tatropekṣāṃ samāśrayet | avajñopahatastatra rājñā kāryo ripurbhavet ||

मायोपायं प्रवक्ष्यामि उत्पातैर अनृतैश चरत । शत्रोरुद्वेजनं शत्रोः शिविरस्थस्य पक्षिणः ।।

māyopāyaṃ pravakṣyāmi utpātair anṛtaiś carat | śatrorudvejanaṃ śatroḥ śivirasthasya pakṣiṇaḥ ||

स्थूलस्य तस्य पुच्छस्थां कृत्वोल्कां विपुलां द्विज । विसृजेच्च ततश चैवमुल्कापातं प्रदर्शयेत ।।

sthūlasya tasya pucchasthāṃ kṛtvolkāṃ vipulāṃ dvija | visṛjecca tataś caivamulkāpātaṃ pradarśayet ||

एवमन्ये दर्शनीया उत्पाता बहवो ऽपि च । उद्वेजनं तथा कुर्यात कुहकैर विविधैर द्विषां ।।

evamanye darśanīyā utpātā bahavo 'pi ca | udvejanaṃ tathā kuryāt kuhakair vividhair dviṣāṃ ||

सांवत्सरास्तापसाश च नाशं ब्रूयुः प्ररस्य च । जिगीषुः पृथिवीं राजा तेन चोद्वेजयेत परान ।।

sāṃvatsarāstāpasāś ca nāśaṃ brūyuḥ prarasya ca | jigīṣuḥ pṛthivīṃ rājā tena codvejayet parān ||

देवतानां प्रसादश च कीर्तनीयः परस्य तु । आगतन्नो ऽमित्रबलं प्रहरध्वमभीतवत ।।

devatānāṃ prasādaś ca kīrtanīyaḥ parasya tu | āgatanno 'mitrabalaṃ praharadhvamabhītavat ||

एवं ब्रूयाद्रणे प्राप्ते भग्नाः सर्वे परे इति । क्ष्वेडाः किलकिलाः कार्या वाच्यः शत्रुर्हतस तथा ।।

evaṃ brūyādraṇe prāpte bhagnāḥ sarve pare iti | kṣveḍāḥ kilakilāḥ kāryā vācyaḥ śatrurhatas tathā ||

देवाज्ञावृंहितो राजा सन्नद्धः समरं प्रति । इन्द्रजालं प्रवक्ष्यामि इन्द्रं कालेन दर्शयेत ।।

devājñāvṛṃhito rājā sannaddhaḥ samaraṃ prati | indrajālaṃ pravakṣyāmi indraṃ kālena darśayet ||

चतुरङ्गं बलं राजा सहायार्थं दिवौकसां । बलन्तु दर्शयेत प्राप्तं रक्तवृष्टिञ्चेन्द्रपौ ।।

caturaṅgaṃ balaṃ rājā sahāyārthaṃ divaukasāṃ | balantu darśayet prāptaṃ raktavṛṣṭiñcendrapau ||

छिन्नानि रिपुशीर्षाणि प्रासादाग्रेषु दर्शयेत । षाड्गुण्यं सम्प्रवक्ष्यामि तद्वरौ सन्धिविग्रहौ ।।

chinnāni ripuśīrṣāṇi prāsādāgreṣu darśayet | ṣāḍguṇyaṃ sampravakṣyāmi tadvarau sandhivigrahau ||

सन्धिश च विग्रहश चैव यानमासनमेव च । द्वैधीभावः संशयश च षड्गुणाः परिकीर्तिताः ।।

sandhiś ca vigrahaś caiva yānamāsanameva ca | dvaidhībhāvaḥ saṃśayaś ca ṣaḍguṇāḥ parikīrtitāḥ ||

पणबन्धः स्मृतः सन्धिरपकारस्तु विग्रहः । जिगीषोः शत्रुविषये यानं यात्राभिधीयते ।।

paṇabandhaḥ smṛtaḥ sandhirapakārastu vigrahaḥ | jigīṣoḥ śatruviṣaye yānaṃ yātrābhidhīyate ||

विग्रहेण स्वके देशे स्थितिरासनमुच्यते । बलार्धेन प्रयाणन्तु द्वैधीभावः स उच्यते ।।

vigraheṇa svake deśe sthitirāsanamucyate | balārdhena prayāṇantu dvaidhībhāvaḥ sa ucyate ||

उदासीनो मध्यगो वा संश्रयात्संशयः स्मृतः । समेन सन्धिरन्वेष्यो ऽहीनेन च बलीयसा ।।

udāsīno madhyago vā saṃśrayātsaṃśayaḥ smṛtaḥ | samena sandhiranveṣyo 'hīnena ca balīyasā ||

हीनेन विग्रहः कार्यः स्वयं राज्ञा बलीयसा । तत्रापि शुद्धपार्ष्णिस्तु बलीयांसं समाश्रयेत ।।

hīnena vigrahaḥ kāryaḥ svayaṃ rājñā balīyasā | tatrāpi śuddhapārṣṇistu balīyāṃsaṃ samāśrayet ||

आसीनः कर्मविच्छेदं शक्तः कर्तुं रिपोर्यदा । अशुद्धपार्ष्णिश्चासीत विगृह्य वसुधाधिपः ।।

āsīnaḥ karmavicchedaṃ śaktaḥ kartuṃ riporyadā | aśuddhapārṣṇiścāsīta vigṛhya vasudhādhipaḥ ||

अशुद्धपार्ष्णिर्बलवान द्वैधीभावं समाश्रयेत । बलिना विगृहीतस्तु यो ऽसन्देहेन पार्थिवः ।।

aśuddhapārṣṇirbalavān dvaidhībhāvaṃ samāśrayet | balinā vigṛhītastu yo 'sandehena pārthivaḥ ||

संश्रयस्तेन वक्तव्यो गुणानामधमो गुणः । बहुक्षयव्ययायासं तेषां यानं प्रकीर्तितं ।।

saṃśrayastena vaktavyo guṇānāmadhamo guṇaḥ | bahukṣayavyayāyāsaṃ teṣāṃ yānaṃ prakīrtitaṃ ||

बहुलाभकरं पश्चात्तदा राजा समाश्रयेत । सर्वशक्तिविहीनस्तु तदा कुर्यात्तु संश्रयं ।।

bahulābhakaraṃ paścāttadā rājā samāśrayet | sarvaśaktivihīnastu tadā kuryāttu saṃśrayaṃ ||